Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Imcges reproduced by courtesy of the Royol Library, Copenhogen.
LN 807 8° copy 1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
iir|iiir|iii
) 10
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
SPLENDORE
G EKE%I EXIMIA
VIRTVTE, I?{SIG7S(J ERF-
D 1 T I O I^E, E T T I ET E T Ty_^'
flanti yiro lij co l^o c ^^es . Dommo
iie Taarnp, Secretario regio prudemifiiwo,ye'
teriftio amico ac frdtrt m Chrijlo chnrifi"
mo, Gratiam c<r p.acem precatnr
<2^I C OLsytVS H t M"
Miiija i vs.
VANTVM REFE'
rat vir clarif^ime in hac
'varietate opinionum ^
confufione, firma tenere ar^
gumenta c^immota dere-
Uvionis Chrtftianx.qitam nos profitemur,
certttudiney Pij & cordati tentationihus
Jptritualihm tanquam procellis quibufi
dam p:utptmi maris agitati facile tntellt-
erunt. Stue enim ad lattfimam orhis ter*
rarum parte-m, vhi vel (Jlfahometict fu'
rores receptifunt, uel altx horrend^ ah-
omtnationes humanas mcntes occupant,
rejpicmm : fiue Ecclefix vulnera intue-
% mur.
mufy mHlta ojfemntur qmhm animt non
fatis confinnatt horrtbUtter conctdtmntur,
Sedornijus alijs de Ecclejia jbla dicarnm.
Quanta qu^fo fcandala defor'
mantia Ecclefam D EI fuboriuntur ?
C)Hantitumultm a Diabobs ^ homini-
bus tndies jnagis rnagifg^ excitantur f
quaniA infidu a faljisjratnbm fquan-
U perfecutiones a transjligts. ^deo
Ecclefia Deinon immerito lacerx naui^
cuU co?nparari poteB qu^ Cr^ventis^
frocelUs huc illuc propellitur: qua?nnon
obruiS* penitus jiibmergi omniumma'
ximum ?niraculu?n esi. Potentes mundi,
quifapientia;» atitonratey o* diuitijs pol-
lenty ohftupejcunt 3 quod ?2on pof^tnttam
pujillum c(stum contempiorum inymm'
do homimim abolere^c^ nauictda'm iftam
lacerarn procellis perfectittofmm obruere
0* pibtnergere : Sed qui hoc fit: Filitis
Dei ficior mundi, hoc esi^ Diaboli (y
omnium munitionum ipfiti^ ,fedetad cla^
uum huiiu nauicuU, (j* fita diuina po^
tentia tueturhunc exigtium coetum agno-
fientium
)
p0
iisa
{tk
fm
[J(ii
infcn
am:
tntii
Qtnfi
cfiit
Um
mici
mc\
cuiii
clm>
ksi
mr
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fcentmm Euano^elium credenimm.
ideoipje pnzmonnit fuos.ne in his horren-
dis confiifionibn^ dejpondeant afji^num,
ita entm ait Ludc 1 2 • ^ timeas tu pu*
, Jille greXtnamcomplacitum eHpatrive-
mtHr? fro dare vohis regnum. CMatth:i6>
kmi' ^^edificaho Ecclejiam ?neam, (jr portdt,
ikntHr? inferorum non prmalehunt aduerfis
^ ' ' eam : hoc esf, nulla potentia, nulla fapi-
Uiia entiay nulla fiphiftica,nulla conflia,nul-
Udenig inf dix Diaholorwm ^ homi-
rjum avolehunt Ecclefam Chrifli, Siqui-
de?n is eH qui dicit apud Prophetam :
^ Confltum tneum fiahtt, ^ omnis volun-
tas 7nea fiet. C)uamuis igttur intu^s pauor,
^ fioris pugn^ fint, vt loquitur Pauhis \
tamencontra omnem Satanx potentiam
^fmm • imi6fafiahit Ecclefihnfirmitas. 7(am fiu-
pra petra'm i&dificata esi. Quare vtin-
Im 4^'^ concufa perpetuo manehit veritas T> E 1
m iy.tn innitttur fides : Ita Ecclefia nullis ma*
ft:fik - chinis euerti poterit.
diM^ G' 7^ autem fiMcfuemus opinioni-
'iitM^' hus extra hanc petram, circumfiera-
mur quouis vento do^rinA', prodesifiem-
3 per
m nmi'
mnm
'i mm,
itf
li
n
f(00
perin conjpe^fu hahere fundamenta cer-
titudmis quthm h<&c Bei veritas mtt-
tur. Sunt ita^,fundamenta immotA cer^
titudinis veritath Dei^ ( hoc est verhiyfu*
per quo Dei Ecclefia extrucia est) dupli-
ciay cum quihus nulla certitudo Philofh
fhica confirri poteH;, videlicet Externa
iylnterna tejlimonia.
Externa voco, qu^ in fenfus nofl ro$
incurrunt,ac tancjuam firmtfima fmlU
veritaternDeiy cui nitttur Ecclefe fides
vicfrix mundi, ohfgnant. IS^e^ hxc ex*
tema teftimonta vnim generts funt^
fed multiplicia inueniuntur, vtfunt pa-
tefactio diuina, 'miraculormn varietas^
certiftma Prophetiarum co?nplettOi con*
fenf^^ in do6trina cultthus, tam longt
temporis duratto, accruenta plurtmorum'
?nartyrum confef^io. Hasfexpartes ex-
terni tefiimonij immotx verttatis do^ri-
Ecclefi<z ordtne videamits.
Prima igitur pars externi tefi-
wonij esi patefaciio diuina, per quam-
Dms ipfe dc ftta arcanafede frocedens,
feolim
fenk
dii ^
notld
jiiB C
ilfVt
ii
mtff
jum
CHkti
h
umtt
I
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
r
xtcm
^^^^. fe oUm fanctis fatnhm patefecit: ^Qiit-
'^^^ bmfmm njerhu^n, quod folum Ecdefd
^f^!* Det ample^fitury commendauit de Jui
'r noticia , de njero cultU:, de reparattone
hnagmis DEI in homine ^ per natura^
lem efjentialem tmagine?n DEI:, le-
fim Chriftum Dominum noftrum, de -
pr^mifs ohedientiit erga Beum^ cr poenis
\m\m contumacidi' In omnihus his apparitio-
•dfmk nihusdiuinis, eadem doctrina alijs at^
fitfh alijs verhis inculcatur,
'•^^^^^' Tametft autem Dominus fpif^i-
• fmt, ^ apparuiffe legitur, nos tamen paucas
eius apparitiones recitahimus : In qmbtu
mm, fummam doMnai Ecclefu propomtjin-
m» culcatj tllujlrau
Primhn itag^ ^damo posl lapfum
05 eX' ' apparuit Genef cr docJrinamLegis
isitclfi' Euangelij primm fiiavoce tradidit^
cyuod enimpoenas infiixit oh contumaci'
^ am primis parentihus noftris, in perpetU'
rni tip' tim teHimonium ir£ fii^ aduerfm pecca-
^(ff0i toreSj ad legem pertinet. jQuod auterf»
^tknh ^romiftSmenmulieris contriturutn ca*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
put ferpentiSi vox Euangelij eB. £)U£ fi'
demreqmrit. Omms enim promifio fi-
deacctpitur. Ex hacjide muamohedi'
entiafn ^dam, Eua & ^helpr^JItte'
Yunt. In hac doctrma tradita primis pa-
rentihus femper acquiefctt EccUfia Dei.
Hanc perpetHo amat^, rettnety tuetur. Et
ficuteam amaiorihtts accepityita trans-
/ntttitadpojleros.
^ Deinde DEVS apparuit 7{ohe,
Gene. 6. 7. 9. ac fa^o slupendo vtramf^
docfrtnam Le^is Euangelij confirma-
uit. 2{am tum impoenitentes diluuio
perdidity Legis fuoL fententiam. executm
^esl : Cxf/ cum i(ohe credentem z^erho fuo
ohedientem fhi fide Uherat:, tefiimO'
tiium edidttferuatji promifionis grati^j
qux esiEuangelij.
EoH diluuiumy vt do^rinam.ho-
nnnum ?nalicia qUA inundauerat iam
fuperterramyfere collapfam, infiaura-
rety apparutt Ahraharno dectes, eitis fiUo
jfaachisy ?{epoti lacohfepttes. In quihm
4pparitionihus eadem do6trina eH pro-
pofta
(
iineccj
jctmm
fui
tcr
k
DcHslt
ditc, n
rnului
&rtft
rnke,
hicadi
kcm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
hf.
iikm
0
0
nf
poftta, promtf^ioms verbum clartm /7-
lufirau eHy iuftljicationis gratmU raito
in K^hrahamo propoftta eHj ohedien"
di necefitas mrOnftrata,
Poslhxc in^egypto CMofi appa-
rtiit Domimts, eandemn^ docl-rina-m re-
petit, o* conftrmat:,failo declarans di-
fcrimen inter coetum hominum verhum
fuum amplectentium,(^ reltquum mun-
dum perfeuerantem in fua aduerfus De-
ttm contumacia. Pntterea multis Prophe-
tis tdetn verhum Domintis in vifionthus
O^in fomnifs apparens comrnendauit,
In nouc cjuog^ Teftatyiento idcm
Deus fiium verhum fonuit de ccelo, &
proprto orenohis Chriftum. doBorem com-
mendauit, dicens : Hic esi Filim meus di-
le^fiiSyinqtiomihi complacuity huncau-
dite, ac fi diceret: Olt?n promift Semen
multeris deftructurum caput ferpentis,
^ reparaturum imaginem meam in ho'
rnine, fuhlata Legis malediclione, Ecce
hicadesi, eumaiidite,'jmhus vita & f-
Uu cordi csi. Jn hoc entm fmhi compla-
/
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
cul, hoc eHj fer hunc reconctUatm Jum
mundo, ideHy otnnibus ijs^ quiipfumji'
de receperinu
i^d hanc patefa6fionem diuinam
ferttnetdicfum lohanniSi lohan. f . Tres
fdntqui teftimonium perhihent in coelo,
Pater, "hoy©^^ ^ Spiritusfancftis. Et
hi tres vnum funt, Paler emm fonabat
de coelo hancvocem : Hic esi filtt44 meus
dilectusy idq, bisyfcilicet, in Baptifmo, ^
in transfiguratione. Ftlius afendens vi-
fbiliterin cosluyn, & fedens ad dexteram
patrisy teftatus est de Euangelio^nonfd-
lum dhn in terris ageret vifbiliter diui-
nis operibtis : fed etiam cu?n Ecclefam
mirahiliter conferuat.Spirittts fancftts in^
baptifino Chrtfti in fpecie columb^ tefta-
ttiseslde Chrifto 0* eiu^ Euangelio,
'vifhiliter iliapftts in ^^poftolos ipfodis
PentecoftiSy hoc esiyquinquafmo a refiir^
reBione Bomini dtCy fua apparitione
Euangelium obftgnauit.
Hxomnes apparitiones cum muL
tisalijs, vna cum^S/ingelormn concioni^
bus
\
mf
mm
ncslo,
/«. It
[mkt
imiii'
'xtirdB
ttrim-
(cltfm
bii^ (jr reHelationihiis mftrA infirmitati
inferuire dehentyVt cofir?nent animos no*
Jlros^ ne cedamm imposfurts Biaholi^cjui
cum ommhm Sophifiis:, i.JAfahomettfiis,
incredulis Iudxis^prophamfij..gentihu'S in
hoc totus incumbit, vt nos ah ifio verho
tot apjjaritionihiis Deinohis com?nenda'
to ahfirahat : Qucmadmodum nofiros
primos parentes a verho vit^, quod acce-
feranty ahfiraxit tnfidiofis fiiis impofiu^
ris verhum Dei corrumpens.
Secunda pars externi tefiimonij eB
fuarietas miraculorum, hocesiypecultart-
um ^ extraordinartorum operu??i Dei:
Quthus diuinA cle?nentix placuitverhum
fuum confignare. Sunt autem mAracula
qu£ vltra virtutem creatam,fuprana'
tura?n y contra confuetudinem ohijciunt
aliqutd fienfihu^s, quod in admirationem
diuin£ ?naie(iatis adducit. Huiufinodi
miraculis ^ diuinis operthus Deu6 Le^
qem & Euangeliu?n quatuor annoru?n
fnillthus confirmauit. Etfi aute?n alia.
fiintveteris, alia noui Tefia?nenti mira^
gula : Tamen otnnitm vnus eli fcopus^
vnui
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
BfZST6LU
*vnm fints , nempe vt confirment veri-
tatem Dei, hoceH, doctnnam Legis
Euangleijy at^ adeo veri culttis DeL
Tn veteri Tefiamento ante dilU'
nium, duo infig-nia miracula occurrunt.
Frimu?n in oblatione ^bel cr Catn, qua.
Legem ^ Euangelium dtuinitti^ confir-
mauit Detts. ^n refpexit ad Cain^fed
ad<^bel. Ille enim hypocrtta fiuttLege
damnattis, hic pitts perfidem in promif
Jiim Semen declarattts . Sed quomodo
Domintis refi>exit? miractdo ignis, quo
accendebatur ho/ita ^belis, declarauit
ifium cultum fitbiplacere. Legimus au-
tem quater igni calefii accenfas ejfe vt-
iiimas in confirmattonem doctrin^ ^
*veri cultus Dei. Prtmum, de quo iam
diximiis, facrtfictum ^^belis igni de coS'
lo demiffo abfumptum eU, quod cum vp-
deret Cain, concidit vultus eitis, ^ cogi-
tauttde nece firatris : cruem fofiea imita^
ti hypocrit^ pios extremo perfiequuntur
fidto.
Secunda
mnt.
1^ 0, Semndo L enk.p. ignis coeUnis de*
B. mijfm conlmnpjlt Jkper altare holocaU'
Jlum (^adipes : Quod videns vmuerftis
iin. populm laudauerunt Do?mnum. Hic ig-
nis e ccelo demijfus in facrijicium ^^aro-
nts durauit vfque ad conftru6iionem
templi Salomonts : £)uo ten^ore rurfus
renouatus fmt de coelisy ^ durauit\^f
que ad tempora CManafJe, vt Hebr^i
fentiunt.
''2, Tertio in dedicatione templi Salo-
monis ignis defcenditde ccelo:, ^ abfum-
pfit holocaujia (jr viciimas^ ^ maiefas
Domini impleuit dommn^ z^Paral.
Quarto Eli£ Sacrificium abfum-
^ ^ ptum esl tgni e ccelo ^mij/oj quo confirma'
^ batur dochina Eliiij qui cum Domino
i^fCf' cutus esi in ?nonte. Hic ignis ccelefiis,
rKf'f^ quo accenfa fuerunt facrificia patrum,
,lfC9§' pertinet ^ ad fgnificandam efficaciam
'imU' facrificij Chrifti f ^ad obfgnationem
'^mP^f docirin^y ^ cultus eormnj qui offerebant.
Secundum in Enoch,que?n virum Domi'
nus e conjortio homi)$Hm Jusiulit in coe^
'0ni9 lum.
mHit
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
lumj quo fa6fo Beus docirinam Euange-
Ujconprmatj c^J/gnum <£didtt de futura
vita, quji credentibm estpromif a.
Prttereo miracula Diluuijy Confu-
fionis linguarum, Partus annicuU Sar^y
i^rdentu ruhi in ^egypto^ Virgx in
colsbrmn verf^ decem ?nirahiliu?n per
(JHofen editorum ante exitum de <^egy-
pto, exiccati maris ruhri /ordanisj £-
uerfionis Jericho, Legis dat£ tn monte
Sinaiy leiumj CAlofis , Colioquij KjMofs
cum DeOj CA ftraculofk pcen.a Chort, Da-
tan ^4hiron, Tercufforum a ferpenti-
bus, Sanatorum ex intuttu fufpenf fer-
pentisanei, ^^qUit manantis de petra,
Populi diuinitus fuflentati per C^fann
cthum coeleflem in deferto 40. annis, vhi
necvefteSy nec calcei detritifunt. Pr^te-
reo qu<£ fub Iofua, fuh iudicihtiSy fuh regi-
bm ductbtis contigere diuina miracu-
la vf^^. ad aduentum Domini.
T^ui T ftamenti miracula no»
funtminid^ ftupcnda. Prtmum occurrit
fterilts anicuU Eliz^abeta farttu. Deinde
vir-
k
,Onfii'
Sm,
''ir^i m
» mntt
\m>di-
ftrjjinti-
itpttm,
mis,vlii
tnt.M('
■0lt
0-
*virgmis CMarU : vtenj^ ah angeloan-
nunctatmy non Jine ferpetu.z dochinA
Ecclefht cominendatione & confirmatio-
ne. Sequuntur ^ngelorum conciones,
fJHa^orufn ftella, FaBa Chrifti dimna,
ea£plurimay vt fanationes agrotorum,
fufcitationes ynortuormn, apparitiones
tn monte, refurreBio Domtm, vifthilis
Spiritm fan^i donatio quinquageftmo
die poH refurrecfionem Bommi, & mul-
ta per^pofiolosy eorum£ fuccejfores in
nomine Chrifti ^dita tniracula.
Hitcomnia cmn veterls, tum noui
Teftamenti miracula funtteftimonia ve-
ritatis Bei. Ita enim ait LMofes, Exod,
1 3 . Erit quafiftgnum in manu tua, &
quaft ?nonmnentum in oculis tuis , vt
LexBomini femperfitin ore tuo. 'Nume,
14. vfquequo non credentmihi incun-
cfis fignis quA feci in medto eorum,Ioh,
Simihinoncreditis, credite operihm
meis. Vidua 3. Reg. 17. excitatofiliofuo
dixit: TSfunc fcio quodvirBei estu,<^
*verhum Bommi in ore tuo verum esi.
7 ertia
1lf|l^l/|l^
) 10
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
I
Tertia pars exterm tefiimonij esf
certiftma prophetiarmn cornpletio. Vnde
in ^fpbcalypfi fcribitur: 'Tefii?nomum'
lefuy esi Spmttis prophett£. Et lere.i g .
Propheta, qut vatictnattis esi de pace :
cmn euenerit veroum Frophet^ cognofee-
tur Propheta,quod ?ntj'ertt eum Bomtnus
in veritate. lacob de reo-no luda, ad-
uentu Chriftt 'vattcinatury (jr euentus
prophett^ rejpondtt : Balaam de Chrtfto
fih tmagine JJ^elUprJidixit^ cuiti^ vattci-
nij verttate^n euentus comprohauit, vt
teJlaturC^ fagorum htftorta apud C^Iat^
theum. Efai,ts pntdixit Virgtneum par-
tum:, quem completum teftatur Euange-
Itca Htftoria. Dantelis de quatuorCMO'
narchjs pndtcfto completa esh Hic Pro^
pheta annum- paj^tonis Chrifti, o- incho-
andi <£terni regni quafi digtto ^^tonftra-
uit.Bauid, Ejatas, Ofeas, (^rnultialij
Prophetmde vocattone gentium prxdixC'
runt. Htc cum euentus,qut a nulla crea^
* tura projpici poterant, vaticintjs Prophe-
ticis re/pondeanty mantfeftum csi a Deo
?nonftratos ejfe, ^ vocem Prophetarum,
qu<it
mim
fimk
vmim
DtiW!r4
tnfkii
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fi? ffft^ m Ecclepjs nofiris hodte fonat, diui'
Mt nam effe. Hac ^gitur congmentia prAdi-
^^fm cfiorrjm ii/ eiientimm ccnfirmati, firmif
■^^^'tii • Jime ftatuamus doctrmam Ecclefiji a
• kuii \ B eo tradita?n effe. ^^fg- ait : firmiias fi-
^co^iojce- dei in eo estf qma omrAA ^ quA euenerunt
^Dmim ^ti Chrifto, prisdicfa funt.
mM \ ' f)uarta pars esterni tefiimomfeB
deClmft confenfips C^dofisj, Prophet^rum, Chrifiiy
itisimi' i^pofiolor/jm ac Catholica totmsEccle-
•^mt i;t 7^'^ ^'^ doclrma (jr cultu. 2(am hi omnes
)ui^V.it' njnanimi confenfu eandem Legis ^ EU'
angeltj dotirhiam, eandem^^. colendi
T>eum rationem tenuerunt . ^le^ hunc
conjenfum diuerfitas Ceremoniarum
""V.t^ turbat, qu.t protemporisratione mutatJi
funt. I^leci.jubmde juborta h^xrejes.T^m
qui vere pijfuerunti rnanferuntfemper
in fundamento.
,. Ouinta pars externi tefiimonii^eB
" duratio (jr confcruatio Ecclefi^, qu.t pro-
'tim' ^,f^ufiQf2i ac pr.cdiBioni Chrifii refpondet.
■jsffP' 7^?n fi hjcc ab ho?nimbus fui/fet,vel a
iprjD^^ j^iiahdojnequaquafn tot annis perduraf
iti^^^' M fetM
mmfir'
rlmn-
0
\tulj
S F t S T 0 L ^ ^
fet, aduerjks tot Tyrannorurn infiiltus,
tontratotH^reticorumfectasy & iHtan-
tis SofhifiarumtnfidijSyqmhu4 mundm
Cr Diabolus fe offofuerunt Ecclefi&, &
docirin.t ccelefi^i. Huc diBum fenis Ga-
malielisy o/^. ^ .fertineP.Si exhomim^
bus esiofus hoc, dtffoluetur &c.
Sexta fars externi tefiimonif eB
'cruenta confefio tot Martyrum inde vfg,
ab'^d ad Chrifium Dommum : Et ah
hocin hunc vfg, dtem. liecjuaqua^n .n.
tam atrocia fufpltcta fubijpnt.pro incer-
ta & erronea docirtna. 'jSs£ hoc tefitmo-
n^aemu exeoinfringttur,quod Enthufi-
afmisnefcto quibm multi imfuifi no du-
hitarmt fro erroribus fuis confirmandts
mortem offetere. 1s[am defuerunt tllis
fuferiora tefiimoma, qujtveluti regula
funt, ad quam frobanda fitnt martyria.
Hacferm de externis tefiimonijs.
Intemumtefiimonium non eUex-
fofttum oculis hominumyfed cordibus ho-
mimimimfrefjim, certificathomines de
firm /-
I
I
jirmtate docirinA Eccleji^ mulib ejftc4'
ctfts quam omnta fuperiora- Hoc tefli-
monium esi arrhabo feu ptgnus Jptrittts
JanBt, quo obfignantur corda fidelium
^fcnii Ga. veritate Euangeli/. Huc illud lohannis,
t)ihmini^ j . johan. f . perttnet. Tres fitnt qui tefli-
Jicanturinterra: SpirituSi^^qua San-
guis. Et hi tres vnum funt. Spiritus elf
(pm^(B ' credentiumperfuafloi qua conutncuntur
minilriijfj, in fui^ cordibus de veritate Euangelq
mmEti}) Chrifli certitudine. ^qua eH ipfa,
^ifm-t regeneratio fanctificatto , qua fentt-
^mmi' turprxfeutia fptritus Chrifli.Sanguis eH
kcuf mO' iufliciayideH, expiatio peccatt perfan-
%d EBtl)«f gutnem Chrifli (jj* iuflicta Chrifli tmpu-
%n\\iA' tatio: Hinc nafcitur ineffabile gaudium
mf^d^i cordibf^ piorum, g^flf*^ quidam
iefHtfWt B ^tern^ vit^ fentttur, quem prizferunt pif
<v(liiti n^^ emnibu^s mundi delitifs ^ diuittfs.
" nt ^^^P' dupltci teflimoniorum genere
conflrmati San^i laudant Deum, ^
pnedicantipfltis mifericordiam ^ veri*
0 tatem, qux tam multis dtuinis teflimonifs
^ ^^ji J)/)' ipfi^ con/irmata esi, vtampltus vacillare
«^*^ ^onpoJuntiCftfttuLprecanturBeumyVt
£ % opm
}0'
SPISTOL^
pfmquodoperatiis eH intffis confrmet,
<vt^ ahundent indies magis magify^ tn
omni cognttione cr fenfu.
cyubd autem Dominus nofer le- .
fm Chnpi^ fit ille, de quo CMofes &
ProfheUi omnes njaticinati funt, f nuer
ea quA diximm, tcfiantur etiam rmnA
temfli Jerofoiymttani. Fromffm esi
enim vt in fecundum te?nflum veniret
C^Ie^tas, imde iffms glona maiorfutu-
ra erat quam frioris, quod Temflum fer
Vefi)aftanum filo ^quatum esi.
Verum lulianus Imferatorhofiis
Chrifiianorum contra decretum Dei, dr
odto Chrifitaninomini^, hortatus esilu-
d£0S vt fuam foltttam tnftaurarent ^
Templum ^dtficarent, aceis defenftonem
^ tmmumtates fromifit, vt ifio facfo
confirmaret errorem lud^orum, exfe-
ciantium adhuc Olleftam, & ftos, ex-
trucio templo ludaico, ab Euangelij con-
feftone abfierreret.Sed quid fit r Cluenit
in^ens multttudo lud^norum, & ma^ma.
Jh
ItCi
ri
inf0
flm.
nmisit
mfu
ctnltit,
mom
Dmt
mm
mi
rum
(Hk
iioh
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
'ismftrh
'Mjh ^
\im,fmer
(lim mm
i Jt^ collatis fujnptibti^ & opibm templum
* Adtficare ccepit. Sed cu?» ]tinda?nenta
iacerenty ma^no ternvmotu dehijcente
terra, inter fulmina totum opus dijic'
ctumy & multatntllta lucUorum rmms
oppreffa funt^ Ita didicerunt lud^a fe
frujlra ntti contra Bei decretum. Inter
f , Aidtficandum f^na crucis in vefitUy &
w»f « frf inpambus paftm ludxis faBa funt. T^on
bn vinm ^^^^ voluttBem rurfus tnfiaurari rem-
umpu- A^^^ vltima eius euerfto tefii-
%}\»inp rnontwm ep debuit , quod miffus fit
'^- fJMepas, qtmn ftante polttia CMofatca,
(jr Templo fecundo confpici CT atidtri do'
im(\4^-> centeml & ofiendentem tefiimonia, &
;tt?«Dfi, (jr morientemy & refufcitatum oportuit, vt
o0ii!(i}lii' Banielprjidixerat, Sint ergopij aduer-
<)ijlmmnty ^yj^ Satanam, ^ omnes hofies Chrif-i„
)i(f(nf0i^ armatt (^muntti rattontbm quas recita-
iit ifio f^^^ mmm, & ft^^^t. precentur Deum, vtfu'
^0Hm Ecclefiam inter tot furores Diabolo-
0(;0>^'^' rtim ^ homintmi tueatur. Scriptum eB
^ IfHnidf^^' eni?n de rege Ecclefidt : Dominare in tne-
dto inimicorum tuoruyn, neg^fperanda est
^ /r^i^^nn njlla fecuritasyfed tnter^rumnas EcclefiA
)}i decus Iftcebit. B 3 Por-
fm
t F I s r 9 i u
Porro qui4 vmuer/a fcrtptura^ /f-
ttum T>e't dotnimm nofirum lejum Chri-
fium^ nobis vt vmcmn CMediatorem ^
Saluatorem commendaty tenenda eH tm-
frimts eius falutaris cognitio,quA in qua-
tuorfita eFt. Videlicet quodfit verus De-
fis a patre ante fecula nattis confuhfianti-
alis patri : Qupdfitvertis horno ex fimi-
ne Bauidis iuxta fcripturam^ ex cafiifi-
nta virgine C^laria fa^us: quod fit vna
perfona Betts ^homo:Qubdfit vnictts
£cclefi^ Saluatory hoc eHyRexo' Sacer-
dosfiue^JMediator. Be his quatuorEpir
Jiola ad Hehraos copiofe difi>utaty pr^-
cipuederegno (^Sacerdotio Chrifii. Et
docetvnicum facrificium Chrifii effe^qug
hominumpeccata expianturj quo^tn^-
ternum fanO^ificantur fideles, vt necfit
locus amplitis Leuittcis facrificijsy quct
vtvmhr^cejfare dehuerunt^ adueniente
veritatCy nec alijs hofiijs vHis ^ pera6fo
iamfacrificto Chrifii. 2{am hicSacerdos
Dominus nofier leftis Chrtfiti^y perpro-
prium fanguinem intrauit femel inft-
erartum atcrnam redemtionem naiftf^.
HHiin
0H
jlifjlfl
0/f'
Iftjh
£fip
inmi
mni
/fif{i
fuh,
fh
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^fHf' ffmus Chnftt (qui perSpintum dternum
Y^Cki. Jeip/um obtulttmculpatmn Deo) fangais
mnnf;^ ^urgat confcientias nojtras a mortuU
operihJ4£ adferuiendum Deo viuoj Hek
Omnia ergo facnficia alia qu^homi-
' i'md(' fies fingunty contumeliofa funt infilium
^nfuiifmi' T>eiy Cm foli gloria ktc debetur, quod fit
^itxfmt' . Sacerdos cr CMediatorjquemadtnodufn
\ exuffi. Eptfiola ad Hebrdos multts argumentis
jiisdfivni & demonfirationibtis oftendtt. In hanc
vlfitvsm Epiftolam commentarium huncedo, Tt
'XC' Sjcer- fijs le^oribtu prJtfertim iunioribus mon'
HdtHiirEfi' Jlrem feriem argmnentoruy ^ fingula ad
M>(f\U' vfitrn nofirum in tota vitatransferam.
Clin/i. £t 'ISlam cumad h^c duo videltcet 7vw<r/fi
riJlifff;fW ^flac^HCJp omnia referri deheant, folea
r miiu- in meis fcrtptis h^c duo leBoribtM com-
isyiimfit 7nendareyVt& recfe cognofcantur qu.t
rpfM^jU fitre oportet: & in cordihta fentiantur,
\ dkm^i ^^^j ^^^0 i^ ^^^^ '^^^^ appareantj, ne
jQmdautem hunc commentartt4m
7'-fA' fi^ nomineyvirclartfiime,edere mthi
' 'L /Licuitj rationes fHnthoneftifiimdi. Pri-
B 4 mum
mum emm cum hanc Epijlolam domi
meiZ ante fedecim annos (jmhujdam do-
mefiicis dtfcipulis enarraremy tu tnter
fr£c}puos fiiifii. ?{am chn puhltce Dia-
le^icam explicarem, priuatim hanc E-
pifiolam propofiti^ 'vt in ea 'vfiim artis
monfirarcm. ^{eque enim tunc tcmports
propofiieram aliud quam fingulaargu-
menta ad leges dialeciicas reuocare: quo
dificipuli mei tn alijs ficriptis fiaciUus ana-
lyfiin ar^urnentorum infiituerent^ (j^ om'
nia adnormas artis reuocarent. J^are
cum ipfi prts alijs omntbu^ fiueris filers^
fioelix in retexendis argu7nentls ^ ac-
com??iodandls fuis locis, merito tihi dehe-
tur hic nofier lahor. Deinde quia ah eo^
dem tempore^quo mcci fidei commtfit4s es,
/i fratre tuo Biornone Caaes Domino de
Sparupi iam regni Dani^e Confiliario dr
faptenti (jr honoy femperte erga me gra-
tif^imurA exhihuifiiy idg^ non folum ver-
hiisjverum etiam o?nnigenere officionmiy
cum erga me ipfium, titm erga meos, o*
priCcipue flium lohannem Hcmmingi'
tmh qtdcrn ^aheuntcm Vuitehergamtn'
gentj
m'>nt
fant
'ijtfli
iom
kl
mJk
jnfta
nmi
niim
tm
tm,
fulds.
nm.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mi
O y
mm: fi
mlmm'
W/. %Af
tntii (sm-
((jtitmihii-
\it
\nfik'iii ^
ffnlmiiif'
gentj cxcolendi gratia, ^ahfentem am-
plijhinis immcrih:fs ornaJluHactna erga
mc ^neofj^ fumma heneuolentia,& henc
ficentia ita deuinc^ti tibi tutf^^ reddidijJiy
\jtplanc nihtlmagis in njctis hahe^htjtiam
me declarare gratifmium t::m hene me-
rito. Theocritt^s pulchre ait:%U^ ao/ aAoa
av<rj£<5 CK o:v7%(2;'Ahc^ o (^iAK-Je/^. Plum-
heum igiiureffe oportetcmn, cjut totaf
fecius heneficijs gratttudtnem non repen-^
dit. Protnde mi '^^colae, nefmpiane
in illorum mtmero , qui facile heneficio'
rum ohliutfciintur, tua heneficia erga me
profteormaxima effcypro qtnhus &gra^
tiam haheoy &hahiturusfimj qtioad vt-
xero. Vtautem extet altquod gratittidt-
nis mea erp-a te ixw/xo<rojjO}} hunc Con^-
wentarium fuh tuo nomine in lucem
emittOy quo volo apud pofleritatem tefta-
tum, quo fim erga te antmo, & quoin
loco haheam tua ingentia ?nthi prdftita
heneficia. Te interea rogOyVthomcon-
fulashancammi met erga te tefttficaitO'
jtem*
Rogo
10
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Rogo dternum Beum patrem BO'
tnini nofiri lefii Chrifii, vtnos conferuet
in vera religione ^ fimcta animortmi
concordia, vtolitninaternavita confior-^
mes filio Dei effeBi,firucfmn Utifimum
Euangelij Chrifii fercipiamus, curn ca^
fiifiimis ^^ngelis, ^ electis Dei, Be^
nc,fte ^fialicitervatey corpore^
anima ^ fi>iritu integer.
Ex mufiio nofiro .
Anm
Af
imk
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
N
ARGVMENTVM
m RTISTOLAM
P4VLI HE'
br^os.
R£,CORFM PL^RI^
que £/>/V?*/4W ad Hebraos fcri'
^tam, Patili Apofloli ejje affir-
mant , id qt*od Latkoriim non»
nuUi iii dHbium remcarunt ,
Quemadmodum Eufebius libro Ecclefiafli^
ae hiftoria his yerbis teflatur : Pauli quoi^
manifefle quatuordecim funt E^iftoUy qua itt
dutoritate habentur, licet fciam apud Latinos
de Epifloia, qua: ad Hebraos fcriiitur, haberi
Mitationem» Hac Eufebita^
Etfiautemde organo , /^erquodS/ji^
ritus fan^t^ hanc Epiflolam Ecclefia dei
dedity itifla dubitatio effe poteif : tamen cunt
Ecclefia, prafertim Gra:ca> eam pro Catholica
babuerit, ^ ipfe Spiritus T>Eife eius autorem
n^anifefl^ prodaty rciefiis inutilibus de autore
bomine diffutationibifS, eius artificem Spiri"
tum Chrifli, yeneremur, ac d e o grati jimus
prohocingemi thefmrotqnofnm Ecclefiam.
donmt.
Praterea (iifjmmnr , Hcbrdice ne an
Gracejcripta fu^ Ali^ cnm diter jentint., fcd
argumenta nonmdU, ex 'virtiite Grcecorum
'vocttr/j pcitta, conuincunt eam procul omni ciut
hio Groice fcriptam ejfe»
Sed hii dij])utationihtiS omif^is dicamtts
de rchus, qnce nohis httim EpifloU argumen*
tum aperiant : atq^ yideamuf qtia fueritfcri^
bcndi occafio , (jm6 flatus feu quceflio principd'
iis, ejr qu!stra6iationis ordo jcti Meti)odmy his
enim probe cognitis yiam paratam hahehimus,
ad Ijanc Epiftoiam pianim inteiiigendam.
OCCJSIO.
Occajionem i)uim Epifloia fcrihenda
ad Hehrteos, ijanc fuijfe totus contextus con*
umcit. Hehra:i muiti in Paiceftina habitanteSy
docirina <y miracuiis Apofioionm Cijrifti
conuiCiiyCljriflum promijftim Mejfiam agnoue^
runt,zi^ in eum crediderunt : Sed nimium erant
Mofaicis ritihus, nimirum Cieremomjs tsr facri»
ficijs addtfii, non fatts, yt decchat, inteiiigentes
fincm, y?m zsr fruHtm aduentus Cijrijli, ad
aholcnda ixecomnia,
Honc carnaiem prtidentiam feqtmti ,
futahantje extra perictdum ex omni parte fo^
ns ,ftdQclrin<z Apofioiic^ de EuanpeiioCijri^
ftiad^
^fisilmus
«<f«rit/(n'
li fMt
ttnKxtwcon'
ftf, adlungcrcnt Cieremoniof ritnfq, Mofai-
cos ,
^ltdj, yt hnnc cYdffum errorcm, (jm rn<x
cum Buangclio dc Clmfio exhibito ftare non
p9teH, ex animis eorum l^cijitus extirparctJ:o-
MO T> Ei Spiritn plenuS , ha7ic Epiflolam fcri^
hit, firmis argtmientis zs' demonfirationihtis
conuincens, foliffS lefn Chrifli, dei Homi^
nisyfacrificio, confummari fan^ificari cre^
Hentes in perpetuum*
Jtio pnncipalis .
Status igitur fen quajlio prmcipalis
hac eU : Quod Chriflt facrificium ynicum
folum fit propiciatorium pro peccatis totius
wundi , quo peratio debebant Lcuitica facrifi.^
cia cefjare , (jua: huius yen facnficij ymbr^
qucedam et typifnerunt. Propterea ettam opor-
tet iam Chriflum audtre noui Teflamentt jfon-
forem,eimq^fide,exemplo Santlorum ycte^
rum, recipere iir amplc&i.
jLtq^ itahac Epiflola principaliterefi
generis Didafcalici: cui.yt applicetur doflrina
auditoribus, adhibetur exhortattocx Suc/ori
genere, quemdmodumjim cofificuit.
0
) 10
r
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
NamhAc eU Methodus ommum Pro^
phetdYum, ^polJoloruniy zsr a/wrHmrefieefo'
centhm tn Ecclefui do^rmis admifcere , nimc
exhortationcs, nmic confolationes , rmnc terro"
res mlnas, yt iflo p<Uio dofirmam accommo»
dent auditorihus .
TIOISJS tJMETHO'
dtis .
Ordo traffationis fapiemif^ime esr pU'
n) ex Rhctorum prccjcripto mftitutus eti. Pri*
tno enim loco Narrdtionem feu expoftioncm de
petfona offtdo Ftiij Dei coUocat, Qtue expo^
fmo eH tanqunm materia , ex qua reliqmm
corptis totius huius Epiftola extruitur, Dein'
de expofitionem Analyfi retexit.ac defingH-
liseius memhris fufe zsr dofii/?tme di^utat:
acprimim qutdcm, quia filij Dei mentionem
fecit, de eius duplici naturazsr ofificiodiftjU'
tat, V nde cr Exbortationcm extruit,yt ipfnm
audiant Hehnei. Poftea , quia inNarratio'
7te dixerat,per Chriflum fieri purgationem pec^
catOTHm^dc Sacerdotio Chnftt ififtituit di^
ffntationem copioftf^ime,ac docet folitn Chri^
fii facrifim dQnfummari fajiclgsm perpetuu,
often ,
c
01
p
(f
ftnti
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
"««Pr^ tflendens iam finetn efe Leuittcorum facrjfi-
^J^U. ciorum. Hmcyquia applicatiofacrificij Chru
'^'>iiiiiic fti fit perfidemjmtaturadfi4emyid%^lmt-
*««cttrij, hus Sdnfforum exemplis.Tandem addtti^ con>
^mm mtmbus yita ^raceptis finit Epijlolam»
tu C A P V T:
0. <p(IllMFM.
SFMMA CJTITIS
m. Pri'
T T TTolim patrihus^per Prophet^s, m
H'^' V nunc nobis e v s loquutus eSfper Fi^
iium, jlngelis exceUentiotem. yt qui eos oru
gme, dommtOy operatione tsr honore antece^
Tlat.
Jtt, Dcw
FITIS ET PAR'
tes.
00 f('' 1^]^/;«««» caput narratione feu expo/itkne
lim if; \f ^^^f^ continet fontes totius dii}utatiomsfe^
¥^^"' mcntis ) uropofitione comparata.nimirum quod
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
EFISTOLU
Chriflnsfu aTigelis fublimior , zs^ confirwatio*
fie petita ab origme, domtnio , oj>erdttone , ^
honore Chrifti, abfohiitnr,
E XEGE SIS ^QIIMI
CAPiriS CVM OB'
fermtione doftrharum.
Multifariamy nitdttfq, modU
olim (Deus iQijuutus eH patfibus per
TrophetitSy in extremls diebm his .
loijmtus esijfiobls perflium.
Orditur 7tarrationem apatcfaEiione di'
uina, feii ah eiicntu: yidelicet quod 7>evs fit
loqmitus mhii per Ftlitm, Verum 'vt maius
pondus omiom addat , inflituit colUtionem
(jnadruplicem, qruv pertinet ad comniendatione
Euangelij, afilto d £ / pradicati : J^ndepcftea
argumentum Suaforiumin fecundo capiteex"
truit, yidelicet yt Chriftum^nift in graaifiimas
potnas incurrere yelint, Hehrai audiant.
Priwum ergomemorabilec^i, quod di^
cit Deum fcmper Idquutum cjfe EccleficefUtu^
itij^ ipfum autoreejjk ftcra: fcripturts^ yt -nos eo
magts i» fcrijmtr(s admirationem ac yenerat
tioucm
iiiiintifi
iliM ll
tmm
p'm
w.
00
^ D H E Tt \*y£ 0 S.
tionem adducat ."vta, certo certm fiatnamus
dminHm jermonem ejTe , y«i nobii m Prophe^
tkis , EucngelkU cr J^oflolicii Jcri^tvs cif
traditm ^ commendm-i.
Huc pertinem te}}imonia certiittdims
yerbi dei ,de ijhibus alibi a me didiim eil,
qnare tUis omifiu coll&tionis membrj. , quK
quatim cjje dixi, decUrabo*
T \i -M ^ coi/atio, temporis e^, devs
olim loijmtffS eH, ^ hi^s extrcmis diebus io^
quuttts Cii, Vnde duo coUigamus.
Primum, vtrijj mmijlerio yeteris
notti Tejlame^iti commimeejje, habere enndcm
autorem i> e r .1/, ex qua re qiianta Jit maiefias
diumi minijierij, concludeiidum e^f, Deus lo^
ijuutus c/c.
Deinde, cum dicit, extremis hts diebus
(■vocat antem extrcmos dies, tcmj>us totum x
Cbrijlo cxhibito yjq^ ad conjummationcm mt^M"
di) jigniji-.iit non rejtare temptis aliqmd, in
quo aliud yerL:i :i de coelo expc6iandum ei?,
py^ter td quo i s>ater reueUuit per jiiiumy ift
qucmextremc ingrati funt , qui noua dogmat4
j>ra:ier ipjit^ yerbum excogitant*
s ec vi^jD ^ coUatio continet auditO"
tumdiJ<^Timina,olim (ait) patribus ante Chri*
C Jmm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ftum exhihitum.nunc nohis poU Chripam ex*
hibitumjoquutus eil. H(sc colUtio ftgnific4t
patres 7iobifcum eandem hahmjfe rebgioncm,
eandem in Chrijlum communem Saluatorem fi'
dticiam, etmdem Qultunu Breuiter, ytrofq^, id
€il ,patrcs cs^nos^ eiufdem famili<si> EiihoQ
fi?, Ecclefi(S Chrifti domejlicos ejje,
TE%Ti^ coHctio cominet Miniflro*
rumyerhidifcrimina. Patribus enimperPro^
phetas , nobis autcm pcr filium loquutus e^t
'vnus idemj^ Tyevs, Hcec collatio cfiendit idem
fuijfe mmiflerium yeterts noui Te/lamenti,
tametfi m miniflris maximum e§i difcrimen :
Propheta enim fertii fuertmt : at filius Domi»
7mipfe efi,
Stv-^ T(j ^ coUatio modum reuelationis
diuiui ferm,9nis habet, Tametfi autem ytrumff
coUationis membrum cxprejle non ponittir, ta*
menalterum ex altero facile utteUigi poteH,
onvs miniflertj ditmi ante Chri'
ftttm exhihitum indicatur duabus yocihus, qua
fnnt •z3-oAu/ji.sjw(5 cr TOOAuT^OTraxj : quarum
iUa ad qiut/ititate , hxc ad qualitatem refereda
eiv, Cilm enim dicit Tvo^^j/xifcaSyfgnificat non
ftatim quafi in ynum fafctculum coUigata falu'»
tis do;iitiientap-9£ofita fHiJpi Scd per partes
yitiji
ki,t
fmft»
k Si
l">f
kh
yicif',
mi
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^ D H E B R 0 S,
itjj • ykes qtKsmum cuiufq^ fahitis mterem. Alu
\ f • as enim cot ra6iius,alias explicatius noftrafaltt-
^ihmmf. wyy?m4 proponehnttir .
'tr,ytr£ii Pote^ igitur yox woAums^cp? reddi
iliHDEi k mnltis yicibus, yerum cum tsroAuTf o-srco? ad-
' dit, id e^iy yarijs modis,fignificat autor Deim
yarijs rationibtiS cr diifenfandi modis fuant
irt llmh' yoluntatem ante Chrifti aduenttm patefecijfe,
. D ' Nam mterdum per clariora yifa, interdum per
! ^ a i^hfcunordampmata,nonnunquam yigitantt^
l V > btts , CT rurfus mterdum dormientwus Juam
yoluntatem patefecit devs : Quemadmodttm
fcripttm eSi Numerorum 12. l^hi Dominus
Aloyfen a cceteris Prophetis difcernit his yer^
his: Si qups fuerit inter yos Propheta Domitii,
m yifione cognofcar ah eo, yd perfomnium lo^
ijuar ad eum. ^At non talis feruus meus AJoy^
mmtm^ Jh,qui ift yniuerfa domo mea fideliseli, Ore
mliiatihti' ^^jj^ loquar ei,per yifionem cr non per
f|f^"fotelI. jEwgmatazsrfiguras.
• Jm hahet. Siqutdem nuUce meofunt temporum
^/«'//i ■ yici^itudines, quce aliqttid coguntimmutare,
?T71 ^Htaddereijs.quaiKChriftodiaafunt.Chyifli
''^- ^»^*» adttentus , quafi poflrema minifterij e^
mtwfi' p^riodus, metayltima ,yltra quam nnlU
^ti/f^r, ^ C s nou(S
MTeHeldtic»»
e r 1 s T 0 L ^
POft.t cfo&rma acccj^io efi expeClanda* T^etf^
enifn per ytfa ant in fomnis loquutus nobis
fiiim, fed fpfe fno /an^o ore doCirinam cee/e^
fietj i>k>ii/^ime, qi4amexfat>ientia pitris^ qucc
il>llmet eif, de/^rotnp/it, Quare cum tantum
habeat preconem yferhi populiis noui Tellamen'*
tt, merhd autor EpiftoU ad dtligcmiorem obe"
dientiam in fecufido hortatur,
Ex his omibtts jimul coUigamm^ynnm
eundem autorc-n dmmi yerbt dbvm e/fe,
t>emde confenfum omnium Prgphetarttm ,
Chriflif CT* jlpoflolorim, in do^irina ^ cultu*
Pricterea in yerbo praidicato per Ftltum.ple^
nif^ime reuehtam effe volunuttm dei defa*
lute obtinenda per ChriftHm. Qture i^ttrepide
reijciamus, quicqttid cum hoc yerbo non coii"
fentit .
Quem conftitttit hteredem om»
nium^per qnem er /ecula fectt,
' ^ ^pte defcriptiottem perfona^ infiituit.
Primihn enimproponit, qua funt eiut dtuitia: ,
vr quic potentia , yt his cognitis , libentins
nos eifubijctamus, Namcum audimtis omwa
hant ab ipfo po/^ideri, ab eo omnia bona hauri.
eni<tmonemur, Cumrttrfus pronunciat ipfum
eum
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
D!l,>
mu
jht
tiiii!!(r
fnhix
filk
ude,
ji, ** tencta eius^ admontnuir timoris ac nuerentm
'i
/I
feit.
dii
-4 Iml^^'^^
trga tlium.
^^(hl €«w e ffcper qttcm Pater omnia corJiflerit po»
f,7«/4j,,,j, f/lof /orc prtmum ohfeyuandum cl?,
^^4mtn' qttod tamet/ih<cc dtcantuf de yna perjona,filio
i> Eiy id tamen non fiat eodem rt^pc&it. A'"*?»»
qnod hares couftttutus fit omnitiKi, ad Qfficium
redemptionis.W tncarnattonif myf.evitm per*
tinet . ^t qttod pcr eum patcr condtderii om-'
nia , ditmitatis p j op riiim efi , Protnde in hoc
filio D E i naturj dtrma zsr htmana ynione hj^
itrri' ioJlattcafcti^erfonaU ynitaijunt.
Praterea cum fides hinc celligit, omnia
^ . (j' ^ona in Chrijlo hccrede omnium ejfe, confirman'
'il '""^^i"' ttir pij, qui non alitinde expe^ant qittcquam
m m to»' honorttm, nifi ab hoc harede : a quo fidei mantt
omniafaUitaria accipiunt. Et contrd, cenfu"
tkll tantur hypocrita, qui alitinde yenantur falu^
tem, quam afolo Chrifio. Nam cum htc folus
fit hccres omnitm, extra illum nihil bonorum
JiwwliW' eii inuenire. AJonemur igitur, yt ab hoc ha^
t^i0t) rede, hxreditatem m ccelo j)etam/*s , qui ideo
f<t^itis e^l hares omnium,yt nos, rerum mni»
nm inopes, haredes cceli faceret.
ILefhicit amem htcautorad fecundum
Tfatmum, yhifilius DEim htmc modtim loquh
tm : Dominus dixit ad me, Filins meus es tu»
ego hodie genui te» Poflula ame, dabo tibi
gemes hareditatem tuamt ^ pojjefiiotiem tu"
am termifios terra.
Hareditatis nomme, Metonymia Hc^
Irdica fignificatur, pknifiimum imperium
fojfe/^io, Qnare cum dicitur , Chri/ius eH ha^
res omnium,fenfus eU,quod Chrijlus fit plenij'"
fmmDomhm zy fojfeffor omnium rerum.
Porro cum ^pojlotus ajfirmat, 7) £ vm
cmnia fecijfe per filium , Notanda ef? phrdfts.
Nam permde eii,ac fi diceret,pater cr filius fi^
mul omnia condiderunt» Ex quo concluditut
contrd Arrianos, quod filius dei nequaquam
ft creaturd fed creatorjjoc eH,D evs, diftinfla
tame apatre hypofiafis, Hifjc cofirmatu r articU'
lus noftra fidei,qmrequirit,ytin Chrijlum fe-
cundam in dmmitate perfonam crtdamus. Cona
futatur Paulus Samofatenus , qui Chriftum d
Marin origincm duxiffe metiebatur,Monemur
yt huius guhernationi nos fuhtjciamM,
Caterum fibreuius omnia, qua: m hoc
hreui Aphorifmo continentur, euoluere placety
€x hifce paucis Apofto/i yerbts quatuor con"
(luddftjus •
Pri'
JoIjh)
t
m%
iimfi
\m
fdm
f%
tcflin
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
I
#Otl£|,t«.
mmm. .
itmduim.
;iMf(jm(|Hd)»
Kjttmi Cotn
T j^/ r Af , ^«o^ Chriftus fit filius
D E j, Z^of f f?, "vw//^ c^r ^V^-w D £ r ^ cum^Atre,
feu yt Symbolum loquitur, cjxc^S^riQ^ patri»
Si cnim per ipfum omnia faCia funt adeo, yt
Johannes inguit,yt mbtl fine ipfofa^umfit^
eH profeHonon creaturafed creatorficreator
^ DE vs,
SEc viiT) VM, quod Chriftus fit yertiS
bomo : hoc enim refpcBu hares appeliatur,
TERjiv M, quod fit yna perfona, in
qua dux naturay diuim csr humam yntone hy^
£oftatica ynita funt,
Siy^ RjVMy quod ftt omnium honorum
fons ynicuSy adeoqj Saluator mundi,
Horum quatuor attnbutorum Chrifti
maximus yfus cft,
T Rj M V M enim attrihutum,MOfiftrdt
emnipotentiam Chrifti, Vndeftdes confirmatur
aduerfus regnum Satance, cr eruditur depO"
tentia Chrifti, qua ipfe poteHfuos exomni^
hui periculis potenter eripere.
SEC vi^DVJn attrihutum, hformat
fidem de (^Aav^&^caw/a Chrifti erga nos. Af
fumpfit enim noftrm naturam m certif^imum
teftimonium fuiamms erga nos.Nonenim ma^
ioramor effepotuit, quam quod devs yolue*
rit nobis coniungi focietate natura-,t^ mcafie^
fi yifitma p ro £e(((itii noftris, C 4 Ter*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Tenium attributum ojlsndit qtian^
tumfit Jfreciti, quanta aftimatio omnium aCito*
mm Chrifli iftij>/ius fanHij^ima humanitate»
Ndmopeydhominis Chrifti fummum precium
tfyatorem a diuinitate Chrifiiaccijfiunt, At'
queideo mors Chrifiifufiftciens Xu-T^ojjri?, ad
expianda omnium hommum peccata, Quia cfi
mors hominis» qui eiiDE vSy Atq^ ita tudtcan"
dumeHde omnibusalijs aCiionibus inhumana
natura Chrifli,
Qiiartum attriButum, reuocat nos ah om *
ftihus alijs medijSy cufalus noflrd agitur,^ ad-
Hucit nos ai hunc ynicum fontem falutis,!efum
Chriflum , ex quo omnia falutaria, fidci manu
baurienda funt,
Qut cum ftt Jjflendor glorU
chara fler jubjlanttd e'm,
H£c defcri^tionis ^ars yalde fuhlimis
ff? , %n qua filius d e i imago patris aterni effe
aftrmatur, Qmniam autem Chriflus efi na^
turalisimagopatrist idqjnon fi)lum efientiali*
ter, yerumetiam yirtualiter,feu, yt Ireneus
loqttitur, f>er gloriam yirttitis , qua in ipftus
operibus diuinis refulget, Ideo Jipofiolus no^
fter, hoc locoprimum yocat ipfum ftTrau^o:*»''
lim,
Sf'm
im\
/itf
(7(01
tnm^
lit,(X
dm
fiun
mii
tofi}
kt
H
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fikisMm
ijiamu
o
^ -7? U ^ ty£ 0 S.
li..^, ui cily Yefj)l:nc{c7itiam glovia patcwa^
Ax^mglonAjxitrisinfJio rcfulget. Eft atite^
k-:;TCih,'(x.a'p.ai , propri^ fplaudor e rc ilimtma"
ta aiiunde ^eftd^^^ns, ^Ad cundem modum fdi^,
uscUra pinris imago faos rjd:os ad hommcs
trdnsfu7idH , dnm dinina docirir.a operibus ^
Sfiritm faniii donis fe pntefacit, Dcinde yo*
cat ipfum charaBerem (td eff, cxprejfam ct*
yiuam imagift^m) Wos^acrtwc», hoc eH , perfo''
fia patris, £st enimfilius imago patris coater^
na, (jna pn.igOiqma in ipfam patris ftibjlmtiam
trdnsfttfa e!i,dicitt*r Jili/fs dei,
Ex hoc loco difcitur, quod filim 7>ei
fit perfona apatre diflintla ,patyi cocjfentialis
er cacsterna, minime^ah eo/e^arahtlis, V^t
cnim Jplendor lnci eH coaternus ^ infeparabi^
ItSy ex eiusfubdantia manans : Itafilius Dtt
alierd perfona fi? apatre^patri coefientialis ^
cQtzternus.
Confutat zs^ hic locm ^rrittm, qui yt
plures perfonasjta zjr piures cuc/a(5 ejfe in di^
umitate docuit»
Monentu r igitu r pij, ythoc tejlimonio
cofirmati, conflanter m fide Catholica de Chri-
fto, contra omnes harefes yeteres ^ nouas ,
perftjiant,
^ C S
V
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Hac it4 breukeY de imagine dei dittd
fufficiAnt ,fed interim meminenmus , corpord'-
liit ^ creata, coUatione integnt, tsternii
creatis comjyarari non pofe,
Ferenf^ omnia l^erbo J?irtutis
Quemadmodttm fupra Chriflum Creat
torem affcrmt, Ita wmc omnia ipf.us pYouide^u
ticefibijcit,Fert (mquit) omnia yerbo yirtutis
fuit, Id f 0, omnia tuetur, conferuat mode"
rdtur fuopotenti nutu» Ferbmnenimtmloca
fiutum cjr yoluntatem fignificat^ Genitiuus
'virtutis , yice Epitheti pomtur more hebraico*
Hmc difcamus ftatum creaturarum hicolumem
confiftere perfilium, Hinc rttrjus zsr diuinitas
filij coiicluditur , cjr nos admonemur cbedien"
tia, timoris reuerentia erga ipfum,
^urgatiojiem noftrorum pec*
CAtorum per/eipftm faciens,
Hxc propofitio cominet pracipunm
Sdput doHrma Ecclefta dei, yidelicetyquod
Chriftu6 fita yieiima homines a peccato pur*
get. Iohannesait:SangtiisIefuChrifti emun-
datmsalfomnipeccato, Hinc confirmattir ar^
, tiiulus
liti
jm
fnli
w<
mt
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
yirtiitk
mmnm
ml
m
li
Cf (iiuinititt
m p^*
ticttlus fidei tioflra de remij^ione pecedtortm
gratftita,zs^ cofjfittamnr Indcei , Alahometi^
fta, Pelagiani Papi/la, adeojj oymies qui
altjs rehus qnam folo fangtme Chrijli dicufit
pttrgari peccata, MQnemur proittde ,yt ycrd
fide tjr tnuocatione hanc peccati purgationem
cxpctamus .
Porro yt ex fnf>erioribt£S propofjtiom"
lus atttor nofler extrt4it,qtiit yfdi ad fine quar^
ti capitis /equutur : Ita hanc propofitioney Ptir^
gationem nojlrortm peccatortim per fe ipfum
faciens, aqtmti capiti-s prmcipio yfq, ad fiuem
fere Hecimi explicat, iHnftrat c/ confirmat.
SedetaJ dextemm maiejlatis in
exceljis.
Hac proptfttio, confirmat anicnlum fi^
dei noftra de Sefitone Chrifii DEi<y homms
ad dextcram patrii in excelfis. Chryfofiomus of'-
dinem narrationis perpendcns, in httnc loctm
fic fcribit: ouk, aorAwi? i/7rtp tjtaS/o^e^,
fxiTOL •rbp iict.^i.^te^fxop lH.<xdi9'iu, hoc eH, non
fimpliciter dixit, fedet, fed posi purgationem
fedet,
H^c propofitio digfsa ef^, qua: copiofius
^ clarius explicetttryprtcfcrtim cum contineat
articttlumfidei, hoc cftpartem fundamenti,eX'
m 2'iodfaiuis mn f^i
) 10
r yy \
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tflSTOLsA
Nam etfi extraomie ((uhium e!f , per
tlextcl^am nint.'j}atii (ignificari dwmcim potcn"
tiam.tnaiiflatem tmperium,Sic tameufig-
ftifiutto h(gc acaptenda cr decUrauda eH, yt
mn enertatur y Quod de ytjibili isr corporali
afcenfione exa/tatione corporis eim fuprd
omnes ccelos, imo tur an^eios heatos in articulo
antecedente > cr alifs fcnptura locis traditum
acfeperepetitum eit,
De priori autem cum mn fit opiis lon-
gioriexplicanone ,de p^Jleriori potifimum di^
*Ac quafit yera ^ catholica fententU
fle gloriofacorpork Chrifti afcenfione ct* ele-
uatione in coe/um,primum plurima fcripturte
difia oft:endunt . Desfide ^jr confcntientia
Symholorum teflimonia , Et perpetuns ac con^
Jlans fcriptorum yeterum confnfus , de qu»
monererudiores yalde prode^i,
Di&a fcriptura inter multahtec pau^
C4 annoti re placuit.
AJarci t6»Et Dommusquidem lefuSt
foflquam loqutms eii evs, affumptus e^im cce*
iumy <srfedeta dextrU deu
Luca 24.. Et faElum f/?, dum henedi»
ceret iU/s, recef^n ab ei^ji^ferebaturin cce^
im,
A^orum
Itil
mi
ui
Qtk
ml
1%
itm
om
tris.
«ffi
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^ D H E B \ ty£ 0 S»
cuiii;, denttbiM tUis elemm eil , er nubfsjufcepit
€umab ocults coriim, CnmjjintHerenturiUum
euntem m ctslwn , ecce duo yiri a/iiterunt iux^
. ta tllos in yefttbus albi^, (jni cr dtxernnt: Firi
^Jiffri GaliUi, quid (iath reffictentes in ccelnm? Hic
\ntnuulo jgfff^ ^tn ajfumpm eU d tobtsin coelum JiQ
mmm yeniet , quemadmodum yidijlts eum euntem
incoelum,
'^"i*' ^&orum 7 . Qucm oportet coetum acci"
tipni^m h' j,ere, yfq^ m tempora refiitutiofiis omnium,
*Ad Ephefios f. Qnem coUocauit ad
dexteram fuam in c(eleftibm,juprd ommm prin"
cipatum, ac potcftatem , zsr ytrtutem, zsr do^
minium .
^d Ephefios 4. Cum afcendiffet ht al"
tum, captiuam duxtt capt,iuitatem.<y dedit do"
njtsjif nahommtbus.
. , Ad Philippenfes 1. Ideo devs exaU
' ' tauit illum, zsr dedtt iiit nomen, quod eU fuprd
omne nomen, yt omni4 imgua confitcatur,quod
Dominus fit iejus Cijnftus , in gloria dei ^a»
hfiiitm
Hi/flitientii
dew yfiHi
Philippenfium 'sso'\lTiVfx.anof}rum
inccelis ef{,ynde ejr Saluatorem expeflamus,
iimitmm lefum Chrijlam, qui tr^^nsfgurdhtt
nojlrd
f r I S T 0 L
7iojlrd conUmpta corpora, ytfint conformia fuo
^loriofo corporijtlg^ ea potentia , qua poteU em"
7iia fibiftibtjcefc.
Cdojfenflnm 3. Si refurrexiftis yna
cnm Chrifto , fupcrna quarite , ybi Chriftm
eii ad dcxteram d £i,
I. ThejfJo. i.Vt fertiiretii Dto yiuen^
ti yerdcii expe^aretii filinm eius de coe^
lis, qitem excitauit i mortnis, Icfam, qiniihe-
ra^ nos ab ird yenttird.
I. Tijeffalo. 4: Ipfe Dominus ciim tuba
defcendct de ccelo, isr morttti in Chrifto refur"
gent primuut.
xAd Hcbrisos t.Poftquam purgatios
?!em peccatortvn noftrorum fecijfetj confedit
nddexterdm maieftatis in exce/fis.
Hebra.p. Non enim ma^iufa^a fanfia
htgrefffts efi Chriftus, exemplaria yerorumfed
in ipfum coelum, yt appareat ntmcin conife*
{iuDeipro nobts,
Cum bis congrtmnt Symbola. j^poflo*
licum enim Symbolum ita habet: Afcendit ad
coelos, fedet addextcrara patris,yndeye7i*
turus eii iudicatum yiuos cs" moTttios.Nictenti
Symbolui^fcendit in cceios, zjr fedct ad dexte^
rdmpatris, zsr rurfus yeniet cttm pioria iudica*
tiirus yiuos cr mQrttiQS* SymbQlum qtiod Epi*
^haiiius
Ith
M
jlm
fii
k
m
3lf
Early European Books, Copyrlght © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
iomifui fthanius fcribit recitdri^foleri ab ijs qui ixtptt^
^f^hM' ^^ndi erat: Afcendtt ad ccelos in ipfo corpore in
gloria, Symbolil Athanafianu :Sedet addexte*
''f^fii W patrts,^ Dei ownipotentis.ynde yenict in"
firilw dicareyiuos c7 niortuos, Symbolum Ambroftj
CjT* Auguflnti.yt fcrtur:Tu deuifio mortis acu^
MoT?» leo aperuifti credentibtiS regna cceUrmn* Ttt
B miiicii* dexteram Dcifedes mgloria patris, ludex
kMl^ ^py^»furifS'
^ . Huc etiamfacit jcnptorum yeterum pius
mm uk confenfus, Auguflinus in libro Epiflolaru.Ep^
ftola 57. Dardano in hunc modu fcribit : A^oli
ttacjj duhitare ibi nunc ejfe homifte lefum Chri"
ftum, ynde yenturus eSl,memoritercj^ recole,<c^
. ^ . fideliter tene Chriflianam confef^ionem, quoni^
am refurrexit a mortuis, afcendit in coelumy/e^
det ad dexteram patris, nec aliunde qudm inde
Hi[4Ct4j4«U yenturt^ e^i,adyiuos mortuof^ iudicandos*
ammM £^ fi; yenturus ef£, illa angelica yoce teflante^
min ' ^uemadmodum ire yifus cH in ccelum, hoc eSf,
m eade carnis forma atifubftantia,cuiprofe^o
fyr immortalitale dedit , naturam non abftnlit* Se»
;: ^ifcendit d tundum hanc forma no f i? putandus ybi^ dtf^
mvicf^l fHpis, Cauendum eU enim ne ita diuinitatcm a"
^oj.AiMW ftruamtts^ytyeritatem corporis auferamus,
l^iitdit^''' fs/oft eSl autem confequcns, yt qttod m
' inii(i' 2, jr^ ;;4 Jit ybi^ yt DEYS» Nam
piEf' ' ' tiQbii
€ P I S T 0 L ^
nohii yeri/?ma firipwra dicit, qttod h iUo yi-
uimuo\mouemur JumuSy 7u c umen.fmit ;/*
/f , ybicj, JnmHS. Scd aliter hoy/io lUe in DEo,
Qmmam zsr alner DEvsille in homine^pro^
pno quodam fingitlan modo, Fna emm
ferfona devs homo «7, or ytrumq^ esi
ym^ Chriflus lejus. Fhiq^ per id quod d lvs
f i?; /;/ c9ilo autem per id qmd homo^
Idem i/t eadem Epijlola, Nam fjutcid
hcorum toUe corponbm , nu/quam erunt, Et
quia nu/quam erunt, nec erunt, ToUe ipfa cor'
jford qualitatihus corporum, non erit ybi fmt,
Et ideo necejje eii, yt non fint.
Idem inpne eiujdem EpifloU:ChriJlum
autemd&mmuM ^wjhum ynigennum d ei Jt^
liumaquale patri, cundemq^ hominis Jilium.quo
maior e^t pater, Et ybiq^ totum prajentem ejfe
mn dubites tanquam 'd evjh, ejr in eodem
templo DEi effe, tatiquam inhabitafitem d e-
vju , Et in loco aliquo coslipropter yeri corpo»
ris modum •
Idem tra&atu <yQ.In hhannem: Sed
quoniam yerume^i quodaity Ecce egoyobif^
cum fum, yfi ad confummationcm feculi ,
abijt cjr hic eH, rcdijt <y nos 7ion defermt,
iorpus enimjuum intulik ccsh, maicjlatcm non
abjlu -
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
M mnt, h
tmlifnt,
Mhifm
fJJWIDLlji'
iiiijlbRiff»
nhflulit mundo. Ucm femndum pTisfemiam
MKteflatis /emper habemus Chrijltm : fecun^
dnm prctfentiam carnis rene diHum eUdifci^
fulii : AJe autem non jcmper hahebitis,
Idem in libro de Ugone Chrijliano:
Aec eos audianm,quinegantta/e corpus Do^
mim refurrextjfe ,quale pofitumesi tnmonti^
ntento, /i emm tale non fmffet, non ipfe dixijfet
poU refnrremonem difcipults : Palpate zsr 'vi^
dete , quomam f}irttU5 ofa cjr carncm non ha^
bet ,ficut Videtis me habere . Sacrilegium ef^
credere.dominum noflrum, cum ipfe ftyeritas,
in aliquo fuiffe mentitum. Nec nos moueat,
quod claufis oflijsfubitoeum apparuijfe difci^
fulis fcriptumefl.ytproptereancgemus illud
fuiffe corpus humanum ,quia contrd natumm
hmus corporis yidemus illud per claufa oftia
vitrdre:omnia cnim pofitbtlia Junt d e o, Nam
er amhidare fiiper aquas contrdnaturamhn-
tus corporiseffe mamfcflumeU,^ tamennon
Jolum ipf Dominus ante paj^ionem ambuiauit,
fed etiam Petrum ambularefccit,
Tertulianus de Trinitate: Non ibi ante
homofuit.fcd tllucafcendityhi nonfuit.def
cendit autem Dei yerbum^quodibifuit,
Idem de Refurretlione carnis : Chrifliis
<•/? homo.etfi Deus , yAdamnouiJ^imm.etfifcr^
D mopvi-
Early European Books, Copyright (
2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
SflSTOL^A
M9 pmurm , caro zsr fangtmy etfi nojlris pu-»
riord, Idem tamen jnbjUmia zsrforma qna
ajcendity talisetiam defcenfurm,
Cypriatm libro 6,cal?, 1 4. hic ammad"
uertendnm.quod etft corporvi jui prafentiam
hinc fnbduxerit , maiefiate tamen diuiiiitatis
femper adeSl ,ficut ipfe a difcipulis abiturt4S
poUicetur, Ecce yobifcum fum ommbm die"
bus yfq, ad confummationem feculi.
Idem libro 9 fuprd lohannem cap, 2 1 •
Credere autem o[mtetfideles,quodlicet a no^
liscorpore abfit, yirtute tamen cius omnia
ms gubernari adeffcq^ femper ipfum omnibus
quicumdtligunt.
Idem in expofitione Symboli: Jfcendit erga
adccelos,no ybi yerbum Deus ante nonfuem,
quippe qui erat femper in calis, cr manebat itt
J>atre,fed ybi yerbum caro faCl um no fedebat.
yigilius aduerftiS Euthicen, Dcifilius
fecundum humanitatem fitam recefiit d nobis^
fecundum dttmitatem adcH nobis» Ecce yo-
bifcum fum omnibus diebus yfq^ adtonfummd"
tionem feculi,Si mbifcum eH,quomodo aif.F
niet quando deftderetis ynum diei/} filij hominis
cr non yidebitis ,fed nobifcum efi, non
nobijctim , quia qnos reliquit, cs" a quibtts
difceftit humamtate fua , «0» reiiquit» non de^
fcruit
fmtt
k Pi
kuri
mmt
,M
tmfn
tM
tl-nf
ffm
ftrkuiii
ttrmfi
turdn,
fmm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^m(ju diumitate fua. Per formam enim fcrut,
1«. qtiam abjlulit a nohis in coelnm , abfens eff no^
f ^ml Performam Dei , qua non recedit a nohii
Itifl>r4m *^ terris,pra:fens efl noh^,tamen tsr prxfens cy
f«/tf ikim ^^^^ * DeitiHe fi yerbi cjf carnis yna
mnikiii^ ^'''^ ^^>q^*omodo cum yerbum ybiqjn, non
(«li. '^^^'h mueniatur zsr caro . Namq^ quando in
iiwfiiiMf.li, terrafmt^non erat ytiq, in ccelo^zsrwwc quia in
milmu w ^^^^ ^^f^" ^^'i '^'■^'^' ^ ^'^«^«w non
mmmiS ^^^yfcunda tpfam Chriflum fpec^emm yen^
turu de cceU,quem fecundumycrbum nobifcum
fffe credtmusmterra.Igitur fecundum yosaut
'verbum cum carnefualoco continetur.aut caro
cttm yerbo ybiq, e(f . Qupmodo yna natuKt
tontrarium quid er dtuer/um non recipit in fe
l^mM ij,p^p DiuerfumeHautem^long^dtfiimtle
\m mcumfcrtbt loco c- ybi^ efe, Et qtUa yer^
itiimJJifl» Ift^ yl^j^^ ^ ^^^^ ^^^^^^ w
apparet ynum eundemi Chrtflum ylriufj^ efe
«ia. Ectf"^'' mturx, vr efe quidem ybiq/ecundum natura
^a^dmf^ dittmitatis fuce , zsrloco contmeri fecundum nd-
^HOBiodo^''^^' turam humanitatis fuce, Creatum efe, initium
ikttfi^^'^^ ^^^^^^> mortifubiacere,tsr mori non pofe,
^jmiP'^ qaorum ynum iUiefl cx nattm yerbi.qua De^
i0,(^^f ! > ''^''"^ ^''^"^*^ ' ^«^» idem Detts
dd^^^^^' ^meff. Igiturynt^ Deifilit44,idemihomi^
ifjmmdm
jtkk.
ms fa^usfiliuSy habet imtitm ex naturd camh
ft^y CT* non eH creatus per naturdm ditimitatis
fu:s ♦ Orcuinfcnbitiir locoy pernattiram carnis
fitis, cr' h:o non capittir,per naturdm diitinita^
tps fita.
Iiiflinus martyr m expo/itione fidei :
Manet quidem corptis , jiqnidfm Deus corpus
mn csl,fa6tftm cfi qnidem corpus,particeps di^
uinxdi^nitatis, non naturiC,
Gregorius Maxianz^ntis: Circumfcri^
ptus corpore non circttmfcripttts fp^ntu,
Theodoretus Dialogo ziCorpifS Chrifli
glorificattm habetquam prius habuitcircum'
fcriptionem-
Idem.Ilhtd corpus priorem habetfor^
niam,z^ fignrdmy circumfcriptionem, ^
fttmmatim dicam , corporis effentiam , etiamfi
pofl refurre^ionem immortale immune 4
corruptione fafitm e^f,
Idem: Etiam poH reftirre^iionem con^
fpe^tm eB corptiS Chrifli habens circttmfcri^
ptionem , c/ manus ^ pedes z<r reliqtta corpo*
ris membrd ^zsrtangi acyideri poterdt ificut
ante refurre^ionem .
Idem: Corpus non in dittinitatis natti^'
rdmmtitatttm esi ,fed etiam poH refttrref^io"'
nem,qumuis immortaU cs' incorruptibile diui^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
v4 D H E H
nniii!
WarimtiiiiK
iuffintn,
'hmCI}rilif
luixtar»
m kkfi^'
fl|jciTtH«ff"'
vaglorU plc7mm , tamcn ftum habct circum *
fcnptioncm .
HaHenus di^fa fcriptura recitauimnSy
Symboloru ycrba figr.auimns, cr pium yctcrii
fcriptorum cotfcnfum cftcndimus :Nutic cx his
cmtiibus fententiiV fummam coticlrJmus, idq^
mtinoflris yfcd Bcati Philippiycrlis ^qui in
huttc r/iodu in commrntar^s itt Epifiolam PaU'
li ad Co/cJJett: ^fcribit , Iti Symbolo (itiqui s
ctis) hitclligatur difium, yt fcnat Incra, de
corpore dc corporali locatiotie : j^fccndit
( fcilicct ) ccrporali Phj/ica locatiotie in
taliim , hoc c[i,in lecum ccelcUcttjy ybicunq^
cff , quia hic twtt futit fngcnda Allcgoritc.
jifcctifio fuit yifibtiis tsr corporalis, cr Jcmpcr
ita fcripft tota antiquitas, Chriftum corporali
locatione in alijtw loco ejjc , Vhitunq yult, C7*
afcen/io corporaIis fa6}a eti furfum, Idco Pau"
lus in hoc capite iUum locum tionmat furfum,
At in propofitiotte : Filius homitiis qui cU in
coelOyDi^ii inteliigatur communicatione Idio'
matutn, Ao^©^ JcmpereHinccelOyCtiamficor»
forali locatione corpus eilin Virgine^crinfra»
V t autem de locali afcenftone r.atura
humatus diClum eU, JLfcendit adccclos : Ita de
exaltatiotte natura hutnatusfupcr omnes crca^
tmai di^um eif, Sedct (td dcxteram patris, yt
Z> 3 htc
I 10
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
hk Pauhts w(}uh: Vbi eU ad dexUYdm dei
fedens. Ait Chriflum furfum effe^ quidem
addextcrdm 7) e i,hoc efi, non yt beatt ^Ange"
li hommes furfum funt ,fed€xalt4ti46 fuftrd
^A,ngelosM illa arcana lucc dei regnans cum
patre, Et tamen corpus localiter alicubi eB fe^
cundiwi yeri corport^ modum, yt ^Auguftmta
inquit, Et hcc propofttiones : Chrifttts in yobui
€^,Ego ineis, Veniemui ad eum, manfio^
nem apud eum faciemus , inteliigantur de
communicatione Idiomatum, Et de hac pm*
fentia filij in pradicatione Euangelij CT in fan-
ifis, necejfee^ Ecclefiamfidelttererudiri, yt
agnofcamm Dominum noflrum lefum Chrifltk
adejfe Ecclefia, c<r ejfe caput omnia m omnibus
perficiens. Hac t h i littvs i cuius fen»
tentia cum plane conueniat cum dtCiis fcriptU''
rct , cum Symbolis Ecclefta ^ onhodoxo yett'*
rum co>ifenfu , pie eam ac tutonos fequipojfe
mn dubitemus,etiamfi alij hoc tempore,quorum
mn yidetur contemneda doSirina pieta6,alit
ter fentire , cr hoc explicare,nefcio quatftod^
nlio conentur de quo litem non faciant,
Tanto pr<eftantior Angelis fa^
Sltis, quanto excellmtm ^ne iUis
JortUii<$ eU nomen.
Dix9$
'{eruim,yt
•fm Ckili
tinmiaki
^J> H E B R 0 S,
Dixit Chri/Ium federe dd dexUYdm md*
iefldtis m excelfis, ntitic autem docet quanam fit
ea maieflaiyfeu fejito ad dexteram patrvsy^vide"
licet, omnibu^ rebm creatis fuperioremefle.Et*
fi autem haHenui fmpliciter expofuit , quan"
tum quidem fatis ejfe poteH obfequenti auditO"
ri, tamen idem fibi iujla confirmatione ^roban^
dum ejfe exiflimauit : idq^ propter peruicaces
Judaos , qui Chriftum mfra. Moyjcn reiece-'
runt.
CoRationem itaq^ inftituit ittter ipjum
Chriflum ^ .Angelos, quibu^s cum fubltmior
oflenditur i fimidtUi omnia fubijciuntur, ESi
autem hac propofitio compardta,qu(S yfq^ad
finm huiu4 capitis confirmatur.
Cui en'tmy>nqudm ^n^elorum
dixit: Filius mem es tu , Ego hodie
genui te^ rurfm^Ego ero ilttin
^atrem, <y ij>/e ent mihi in Fdi*
um*
Prima rdtio propofitionts ah origine ,feM
I^ege natura perpetua , lureciuilifumpta,
ftlius berilis miniftris prcefertur . Chnflm
ri? filim ^ngeti eiufdm rnifiiflri,
£ 4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
11 1
SflSTOLU
Ergo Clmflus jLngelis prceflantior eH. Stmi*
tuT aiitem priorpars Iniius teflimonij^ex i.Pfal^
tHO, poJleriQr ex 7. capitCi iJtbri Kegum.
DiCiHm 1, Pfalmi: Ego hodie genni te^
Exemplo Apofloli, yeteres erHditiorcs ad Jcm"
fiternam filij dei generationem reHerefe"
rtmtiyt hodufignificet tcternitatem. ^ter*
m enim e^l filij gcneratio a patre, yt qiiee nce
praterieritnec futurafit. Scd alij refaunt ad
eam generdtionem, qua nianifeflatus efimun*
do, De qtiornm fententia dicemus infra. capite
qnmto,
At tellimonium ex 2. Regnm 7. de"
fumptum , etfi aliquibus yidctur torqueri in
alienum fenfum^ yt[)Ote de Solomone inteUi^
gendum, Tamen tApoftoli autoritatem pluris
faciOi^ rcUe citari diCiumarbitror^Et quifit
fenfus promif^tonis eo in loco» alibi exponi'
tur copio/ius. Et iuuari pojfunt difcentes hac
etiam commoncfaffione:S(epe typo tribui, qu<e
re&itfs tAntitypOy hoc ei?, rei /ignificata ac"
commodcntur, Cum igitur Solomon Chrifti
Typnmgejferity Ea qu<e de illo , yt Typo, dici
putantur , yerius Chrifto vAntitypo attribuun'
tur. Multa etiam typis tribui , qu^ non nifi
Antitypis (owieniunti hauddubiumeff.
Et ruX"^
reiit e
Cmld
UflttH,
uit. E:
fiuis,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
'«1 Smit
mm «telii'
jijBi)it4ti{^f;
^ D H E B \ 0 S,
Ec rurfi!4ycum imroducit pri»
pio^enitnm in orbem, dicit : Et ado^
rent eum omnes an^eU !Dei,
Sccundum argnmentum, a coUatione
eii/s tjni colnuY, ZT eonim qui ipfum colunt,
Concliiditur autcm argumcntum hoc modot
Praf}.vitior esi qui adoratur, quam qui ado»
rdntXhriflus adordtur ab ^ngelis. Ergo Chri*
flus ^ngelii esi maior, Ponitur autem m.nor
fropojitio hco totius argumenti.
Chrijtus primogeuitus dicitur duplici
refpeCiuy yidelicet diumit^tis JoliuSy cr frd"
trum qui adoptantur, De priori modo Pau^
lus Col. 1 . Qui e>i imago x>ti incon^icui,
jmmogenitus cmnis creatur^e, hcc fi?, ante ge^
fiitus quam quicquam conderetur, Ideoq^ ■ictcr»
tii patrisfiliiiS. De pofleriori refpc^n hic lo^
cus inteUigendus eU. Dicitur emm primoge^
nituSy eo quodexcellat inter omnes fratrcs, quos
1) E V sin Chrijio ynigenito in filios adoptat
uit. E§i e?iim naturalts filius prceftantiar ad^
optiuis,
Et ad ^ngelos ' quidem dicit :
Quifacit angelos fuos Spiritus^ ar
D 5" minii
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fntniftros juosflammam ignis, Ad fi^
lium Ijero: Thronm tuus !Dews in ]e*
culum feculiyf^ir^a reBitudtniSy Vtr*
ga regni ttii. Dilexiflt iuflitiani) (JT
odijli inicjuitatemy propterea Imxit
tefDett^y (Deus tmiSyoieo exultatio*
nis prde eonjorttbiis ttiis,
Tertium argumentum, aRektiuorum
grdt^tbus fumjytum. Rex praferendus c/? fuis
legaus cir" mjniftris, regia ma?idata obeuntibu^*,
Chrifitts eU Rex, Jngeli yei 6 /egati CiT mtni"
ftri regij : Promde Chnfttfs Angelis cH ^rafe^
tendus,
Loco totius argumenti minoris proha*
tio ponitur , cuius priorem partem, ytdelicet
^Angelos ejfe legatos zsr miniftros Dei , ^robat
teiitmonio Pfalm J04. Inquo PfalmoDauid
reuocat popu/o in memoriam beneficia Dei, in^
uitatq^ ipfum, yt deo fecum fitgrdtus,pra
tam mirdndis ey immenfis benefictjs» Texitur
autem inprincipio Pfalmi longd narrdtioya*
riorum operum Dei , iftter qua hoc nume^
Ydt Dattid, quod Detis faciat tAngelos fuot
^piritfis, cr* mittijlrosfuosfimmm ignM, Et^
mhxit
IMtmm
idduicilfita
I
/T dutem exiflimant aliqui, Pfalmum non ftm-
fliciter de Angelis z<r eomm fuhftamia, fed
per comfjarationem loqui ,hunc in modum.yt
yentos zjr fulmina comparet Angelis^ in hanc
feri comfiarationis fententiam: Facit yentos
Juos yt Angelos, zjrfubnma ytminiflros fuos^
Tamen iterum aiitoritate Apofloli eiusj^ argu^
ntentatione moueor,yt a/iam potim fententiam '
fequar cr amp/e&ar , Facit Ange/os fuosyt
yentosy cr minifirosfuos -vt fu/mina feu flam-
mam ignis , Nam naturam Ange/orum , etfl
mn mte/ltgimui m hac ca/igine : tamen qutbus
ea naturis corporaiibiis quam proxime acce^
dat.Pfa/mi dtHum oflendtt , Et hoc modo con*
fiare yim argumentatioms Apoflo/i certiftmu
efi. /Vam yentis autfuimimbus non conferri
fi/ium D E i, ex antecedentibui, zjrmox (onfe*
^Hetitibus diffis conflat,
Pofleriorem partem mmrts confirmat
teflimonio defumpto ex Pfa/mo 45. Qui Pfal*
Mus eit prophetia de regno ziT Euange/to Chri^
Jlije ifonfo Chriflo.zsr eim fponfa Ecc/efm.
Jnhuiusregis^ ffonfi Ecc/efia: defcription^
funt yerba ab Apoflo/o noflro adduf/a , qu^ de
diumitatey humamtate, regia Chrifli magnifi*
fmia regni fiusformn mcimm»r, Cuni
enitft
S P I S T O L ^
emm (ftcit: Thronus tuus o devs in feciilti fecu*
liyide^i in perpctUHm^ al/oquitur jiicfiam ,
ijHem Deumnominat,cui tribuit regtjum pcr*
pctuum ,/juo(i netjuaquam Solomom competit «
Cum adHit lyirga fen fceptrum reSitudinis,
yirga regni tui, Chrifli rcgnum a mundi imf>ijs
imperijs feparat . Nam Chrifti regnum re^itU'
'dinis cB cr a:quitatis:cuius rei caufam fub '
iungit cum inquit: Dilexijli iujiitiam,^
edijliiniqjiitatemjwc eH, Vilexifli iuftos, KS"
cdio habuifti iniquos.Ponitur ,n, AbftraCium
fro Concrcto . Verum quia non jolum Rex
fecwidu diumitatem ^yerumetiam rdtione
^jficij afjimpta humana natura, additur : PrO'
pterea ynxn te, 6 devSj Deus tuus, olco
ticiaprte confortibus tuis, hoc cff/j Chrifte,qui
€S yiuus isr yerm Deus, cum patre cr Spiritu
fan6fo,Deus pater, te hominemfafium, oleo
/aticia J>ra confortibus tuis, hoc ef?, Spiritn
janffo ynxit in perpetuum regcm , Prophetam
€srSacerdotem : Idq, pra confortibus : hoc cH,
Regibus, Prophetis isr Sacerdotibm, quorum
emnia ojficia in te yno concurrunt abjolutij^i'
Vie.N^uUus enim tibifmilisfuit ynquam,Nam
tupUnamifjterris poteftatem dimittendi pec"
tata hahesy tnum rcgnum efi atermm: tu e fi*
VHpatris nobis muhfti yerbm faiatfs: Tu de-
Ji
^ 7) H E 'B Ti^ 0 f.
[litkT jnf/jlj ^'^V'' 'V'*^^ f "0 facrificio , /o/m ^.v/>/4*
*''fSwt!iitoi fti peccata Om7ies ^roinde tm confortes acce-
^ fORmt ^^*"^ f>jritum, c uius Symbolmn ftiit externa
loart^ll^*^ "^^*^^^' twpompitefanHusfanfiorum.acce''
' pifliSpiritum ,non ad menfuram ,fed plene:^
dectnus plenitndme aliosftmere ojjortet, qui
cund falf.tcm confequentur»
ibj/tt/ioitj' terraui ftmdaftiy cr o/?er^ manuum
^.nJliim tuarum ftint ca^ft , Ipji peribtinty Tt&
m jilm h autem permanes, Et omnes funt l?e*
n dkvU Jtimentiim Ipeterajcmty ac ^elut anu^
\mwMAU\i' ^«'^^ conuBlues eosy <sr mutabuntury
itjf^oCkifefi Tti autem idemes^ annituinoit
ij4ttei;Sp deficient,
■^f*^'""'.^/^ QuarttmargumentttmJ compardtio^ie
B(Jo(f«)f""' Creatoris ad creatttrdm. Maioreii creator
ff^fll)P"P** creaturis, ^ immtitabilis mtttabilibiis » Sed
n/^flitf.-Mtf»' Chrijlttse^i CreatOYy cs^ immtitabilis -txAnpeli
ittiotikyf^ yero creatttric cr natura mtitabi/cs . Jgittir
0gjiniti$w' Chriflus maior eH Angelis. Sola ajfimptio loco
totius argtmenti pomtttr. Et c^idcfampta ex
^ ili00^^F Pfalmo .1 o 2 . qui ei? oratio affHEix Ecclefia: ht
hoc mtmdo , /;/ qua hac confejiio hahetur, qtia
dmnitatem potcmim Chrtflt ip-
' ii mfcitn
$ T 1 S T 0 L kA
mfctt* At^^ inde fiduciam conciffit fuh cruee
perfecHtiombm .quibus premitur , yt non
dsleatHrifed hic fub cn ce fcruetur mirabi/iter,
cr poflea immortalitate donata itt omni aterni'
s tate cum fuo Itberatore Chrijlo yiuat. Porro
diCtum iiiud: Ip/i peribunt,tu antem permanes,
intelligatur fimphciteriuxta PetndiHum, 2,
Pet. 3. Qui nuncfunt coe/i,procelia: ift morem
trdn/ibunczs^ Elementa afiuantia igne folucn"
tur zs^c. Ex his enim zsr alijs diuina yocis te^
ftimonijs ^lpojlolos conciones fuoi de fine z^
mnouatione coelt ejr terns, qua nunc funt, de-
fumpftjfe non dubitemui. Qnj aliam fequuntur
fententtam, crdt^um Pfalmi per compardtio-
aem exponunt hunc in modum : Etfi coeli ipfi
perirent, Tu tamen non perircs, non ctm iUis
deficeres ,fed idem maneres, cui iamfacile eSi
€oelQS conualuere ,quam facile eU hommi ami-
(lum connoluere, Quod ciim AngelU negatum
fit,Chriflus multo eis pra:fiatior. Hanc ergo
fententiam qui fcquuntux^ non yident ^rgw
metife emfhafim prorfus CT' eneruare cr amit'
tere, quod d compardtione rerum creatarum
cum creatore Deo ac Domitto harum nApoflo-
lusinflituit. Ideopriorem fimpliciorem A-^
pofloli Petri teftmonio certam fequor zsr am*
ple^or,
A4
Ad qtiem autem An^elorum
rlifilr'^^''"'' ^^^^^ aliqHando : Sede d dextris met
jwriii^ ^ !Donec ponam inimicos tuos fca*
''^ ytm.h\ hellwn peaum tuorum. Nonne omnes
^^-^fi^ermm, ad?ninifiratores SpirituSy in mi*
' ^^^niidHm, i, nifterium mijli propter eos , qui hiC*
'■^^^mm redes erunt falutM ?
' , 1 ■ . Qtmttim arpuwemtitn 4 compardttone
' r , r mnom Chriltt cr mmi tenj AnzelorHm, Ma"
' ' loreitqmaqHaltglorja cnm i> e o patre re^
^miiii!,ii' gnat,ijs,quidiumo fubijcittmnr imperio. At
^tBpjuiimr ^ ^ aqualigloria cum d eo patre re^
mfefmfnrm- gnat,^ngeli yero dtumo fubijciutur imferio,
m : Etf d ijijj ^ ^ srrs igitu r nutior ek Angelis, Mi*
V«;«on cwnillii fioris ytraque pars exprefie ponitur . Pnor,
\m m\d(i yidelicet i de Chrifii eminentia maiejlate
ijk dhmuvi' fumititrex Pfalmo i jo. quieH propbetiade
'$Jf!mifi<'^ aterno Chrtfliregno, Sacerdotio. pafiione, re^
•^MtiiKVl^ fiirrefliotje zsr yttloria. Pofterior fumitur ah
uj-yiifjit officio Angelico. l^me(mquit) Onmes funt
admimftratores Spiritiu inmimfierium
t KfttM vtifi^propter eos, qui h^redes erunt falu-
^kiitmM^ tis? ticec parstria continet de tAjigelis,
fgjkm^^^' Primiim enim oflendit, qua fit fuh*
^jef'^^^ Pmi4 Angelic4t yideltcetj^iritHalis. Sunt
enitn
enim Angeli Spirituales natura, quemadmO''
Deindcy quod Angeli fint mifiiftri
DEi.yt iUorum nomen fonat, Angelm, id f /?,
Prccterea qmd illorum pracipuum mu^
ms fit hmedibus fahnis, hoc eH , Ecc/e/i^t
Chnjii fertiiYc, Nam, yt Pftlmus.inqnit: Ca-
Hrjmetatur Angeltts Dommi in circmtu ti*
menttim eum.
Hinc primum conjirmattir^ quodpla"
rima fit D^ o cura e/eflorum fuorum,quos tantts
prafidijs mHtiit adiicrfus Satanam y aducrfits
mu/tos mcidentes cafus. Deinde confntatur
hoc /oco de/irdmentum Sadduc(sor::m, qui nihil
a/iudange/os puiarunt cfje , quam motmdiui*
nitus hommibus injptrdtos,
Alonemur prasterea, ne hos caPtifimos
Spiritus cuftodes naflros a. nobis impuris mort^
bus re^el/amus :fed yt potiM grati(imus Dea
animi cjr corporis ptirttate^ I//i fo/i Ange/o-
rum Domino JeruienteSy c^gratias agentes pro
Ange/ico miniHerio,
Caput
^ D H E t 0 S.
C A P V T
S E C V K*
SFMMA CA^iriS
QV midm Chriflusmaioren^ngelis ,f>dr
^ea yt ifofirittam ip/ius accumifis au^
fmr, ijaldfflp ^f^wus , ne in pcenam contumacia incurramus,
ijkmfmritii ^y^ ^**^^^ Chnftus Pa^tonis tempore^Jnge^
m,(fcimliit quoelammodo inferioryi/us eH,gloria ta^
m cmfntiw ^ honore coronatus regnat . Vt quos i
M Ifberawt, eofdem in gloriam eue^us
' terna donaturusfit glorta.
mwkf
O^DO ET ^A^STES
!,ifiiit#«ioi S ECV NDl CAPL
■^CS! r ^ '^'^'''^* ^''"^' ''^'^^ mruitpropo^
it(, Iki>ltJir tZjfitionem exhortatoriamMdeltcetmChru
^"^mifn flum audiamusy^ propofitioni confirmattonem
fubiungit. Deinde Prolepfi digreditur i»
do^rinam de Chrifti hummtate, cr tius cau-
£ fif.
Wi
fis, Jltq^ ita dua fiint f>artes huius Cdpitii^
Prior Exhortatoria ,]conjlans propofitiot!?
confimatiom , Pofterior Diflatlica,qu<x flmi^
Ittcr propofitione if confrmationc abjolmturm
EXEGESIS SECVK*
DI CAPITIS, CV M OB'
ferttatione do^rinanm.
Quamohrem oportet nos ma»
*>Js attendere ijs qUiC aucliuimii^ ^ yie
qu4ndo diffluamm ,
Propo/itionis Exhortatoria iHatio ex
primo capite , Cmftm ftlim Dei fupra omnia
eil» Igitnr Euangelio ij^fius obtemperdre opor^
tet, ^ntecedens hr.ius Enthymcmatts cum
fua i>ropofttidne,eH totum primum caput, Con-
fequens, eH prima hnius capitis propofitio»
Duafunt hicyoccs obferuandie.prior
eU Ti^oa^iX'»}} j attcndere, id efc,mentem adhi^
bcre , mente.jj audita contimre, Pcflerior 7ra-
5«^puu,acy diffluamus, Metaphora fumptai
^ertufs <jr rimofis vafis^qua infufum hquorem
tion continent . E^ igiturfenfus^yt ita au-
diamus yerbum , ne ycni zsr ignaui fmtts aiP'
dnQY^s*
ht
miiii
4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
I
t«it[ '■
krtmikiiiix
ConfimatttY hk mmiflerium yerhi ,
ntonJlratHr nccej^nas audiendi yerhi.
ConfHtatittir ^nabaptiflarum Emhu»
Jiafmi, Qut hommes a yocali yerboauotam,<td
Satanicoi iiiufiones.
Taxantur Epicurei, qtii confuettidinis
tantumgratia yefbum andtum.nihil contmre
yalentes*
Si enimqui per Mgelos &
Bia eU jermo.faHws efl firmiis , Et
omnts pr^uartcatio <is inohedientid
accepit iuflam mercedis retrihutio^
nem.quomodo nos ejfugiemws^fitan*
tam neglexerirnM Jaltitem ?
J^^tio propofitionis aminoriadmaita.
Inoyediemta erga yerbum^ Ungelis bropo*
fitum , grauiter eilpumta, Multo magis ifiobe^
dientia erga Omfli Euangelium punietur.
Kocat autem Euangelttm fAlutem.e^ qtiU
tnftrumemum fit faiutis . Vnde doce^
mttr, quod quemadmodum fa/us ofertur per
Ettangelium : Ita abfi^ Euangelio nemini con^
tmgat. Qut iguttr Euangelmmifermmtjtia:
£> 2- faltuis
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tftSTOL^
filutfs o^yvwop adeojjalittem ipfam atierfin*
tur.
Qucecuyn emrrari ceperit per
T>ommum , ab ijs qui ipfufn audtuc
%anty fuit nobis confirmatd^ .
Dlgrel^imcula Exctica eU admodum
tportuna. Poflqum enim dudiendumfalutps
yerhtm dixerdt , commode de ip/ii^ fontefen
autore , propagatione ,atque certitudme monet,
Fons feu autor eH dommus ipfe,qui <<r fua T/-
mma falutii olim promife myflerium peregit,
yoce propria Euangelium falutis bommibus
(ommendauit, Propagatum eU yerhm falutis
per eos.qui ipfum audiueruntjjoc eH,per ApQ^
Jlolos,quos huimfalutis teflcs emifuinmun^
(ium, Ftdelicet , yt teflarentur de faluteper
Cbriflum parta, Confirmatum in nos,ideH,nO'
bps (htquit ) ab auditoribus ipfius» Huiiis au"
tem (onfirmationis modum fubiungit his yer^
bis •
^tteftante !Deo f^nis^^s por*
tentisy tsr loariplpirtutibwSy is Sf^*
ritus /an&i dijlributionibm ,/ecun •
dum iDoluntatem ifftui .
«
mtuf.
t(5,ti
ntnt. ,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
[
mtij,
•tiimm
' . Qb^ Domkusfmm ^oammmird*
eults, ye/Hti qm^ufifaw JoUnnilus ^ autenti^
W^/ erlt j(r ' i^^figHl^^ td medendtm wfifmitati humana,
l\>\mdm yaciUantibns anmis homi^ium, confimare
cignatM eil, Htc Jpcfiolus nojler , quatuor
fniraculorum gcnera recitat y quibm yentas
Euangelij nobps configtiataeSi,
' ^^t^m miraculum faEium t> e i ex"
mimu^^ traordinarium , or inufitatum , hominum ani^
}itif^Mfm\% tnos in atimirationem abduct ns, hutus nuatUQt
mmkemt^ genera, yt dixi, emmerat autor ,
iiff^»(ffiuyi' ^cprimo loco, Signa ponit, qua ita dU
\w^lmfnf\, tuntur, quod mentes homnium excitent.adccn*
gjiktfk* fiderandum altquid amplius, qudm quodforis
lfJlKrWM'<t« a/fparet. Chriflm fanat /cla yoce Jmdum e^
«^ocesil" tnutum : hocfignim excitat fpeHatortm men^
(iniM''"*''' tes, adaliquid altius cogitandum : yidelicct ,
tirenwr k\ktf quod Chnfitis diuvna potentia fit pradittts, t<r
wjjifff,»»' q^od fit yerus MeJ^ias, tametfi hoc foris non
^lia.m^'^' apparebat. ^
^^0f pdndeportentaponit, qute ita dicun*
' m , quia nouum aliquid z<r inufitatum conti^
\ foni? ^^^^' ^^^^'^h^^^'^^»* <sr inufitatumfuit bo*
yMv ^ V; ntitiem mortuum excitare fola yoce.
' um, yt, Ti^iXTaportenta fint pr<gter naturam:
©•H/jLeot 'vero figna prater confiieUi^mem.Sd"
natio febriciuntis, non fit prater naturdm,
Nam per naturdtn potefi fanari febricitans :
Scd qnodfQcrm Petri febricitanSi fola Chrtjli
yoce fit reftituta fanitati, prater eonfuetudi^
nem fuit. Ideo eius fanatio fignum fuit^ non
portentnm. Mortuum hommem yita refiitue^
re,pra:tcr naturdmfit.Nam per natitrdm haud»
qnaquam yita mortuus reflitui poteii. Quane
jfortcntnmfuit, quod Chriftus La^^rum iam in
fepidckrofcetemem excitarit,
^4ddit tertio loco r^%J vrnjr^
TES, fen T oTE^KTi^s, quibus Chrifii Spi"
ritus m fanCiis cfficaxfuitffua yirtutem pecu^
liarem ofiendens, Harum yirtutum generd ad
Corinthios.x. Corimh. ti, multarecttat ApO"
(lolus : quibuSD EYS Ecclcfiam primitiuatn
ornauerdt»
Quartb.Spiritiis fancti diftrihuna'
nes ponit, quibus non folum die Pentecofles ob^
fignauit Euangelmm, yerumetiam fapenumC'*
roin ApoftoHca, Ecclefa ad preces Apofloh^
rum imponentitim hominibtts manus. Hac mi'
Ydcula, tanquam figiUa yeritatis DEieffe nae
hps debent : quorum yfus perpetuo durabit in
Ecclefia, qni nulius alius eU legitimus T?"
tM, qum obfi^natio dQ^rm<z foelefiis^
Et qmn*
/dper Oi
ijfffffl
kjnm
l
funirc,
kfiunin
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
nt.
jiiimnttiiifdii'
I
£^ quanquam hodie huiufmodimiKi*
eidamt edmmr, tamen perpetuo adiUaolit:!
edita miracula rej}iccreof>ortet : (juaconfirnia'
loper orbem Euangclio Chnfti, cejjare dcbe^
hant : tioti quidem yftt .fcdfaHo, Jtaenim
Aug:iflimis ait: Nec mjracula illa in mffra
tempoi-a dtrnre permiffa fimt, ne amwNs fm^
per-vifdnltafjnaren t , zsr eorum confttetudine
fngefceret genm hHmanum, quonim notiitate
flagramt. Nec iam nobn duhium ejje dchet,
fjs ejje credendum, qui cum ea pradicarcnt,^ua
paiici ajfequunturje t«men feqtiendospopu-
li^ perfuadcrc potuerunt. Haficnus Jugufli* ~
Non enim ^ngelis fuliccit
^DEVS orbem futurum, de qtio
loquimur,
Redit ynde digrefus efi, ts" confir^
tnat argutnentum fuperius pofitum: Quipoien^
tior poteH feucrius contttwaces aduerftis fe
punire. Ciim igitttr Chriflus potetior ftt Ange*
iisy no dubiit efi quin inobedientes in EuangC"
lio punire pofit. Loco totim argumenti minoris
confirmattonem pofuit. Siemm Chriflus ha^
bet orbm fibi fubieflum, certe potentior cft
E 4 v-inge"
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
J
AngeliSy quibus orbUnonen fuhieCiiiS. cnc
^EM futurum, yocat, per ChriHi aduentttnt
renoudtum: yetuftus iUe, ^eccato Ada corru^
ptus e^ijedhic nouM.per Chrijlu inflaumus
ea, qui quidem inceptt a Chrifti refurreatone,
Sed cottfummabitur excitatis mortuis in extre^
m die, cr communicat4 eie^is d e i glorta tm'
fnortalitatis»
M teftam efi in quodam loco
midam dtcens : Quid eU homo, quod
memor es eius ? aut film homtms, 1?t
yifites etmi ?fectjUeum paultjhertn^
fertoremAngelts.Glorta (srhonore
coronafti eum^ <sr conftttutftt eum
fuper opera manuum tuarum, Omnta
lubtectftt fub pedthus etus. In eo au^
tem quod etfubiecit omntaymhtl omf
Jit, quod non ejjet eijuhieHum.
ObieClio Adu€rfaYiorum,atq^eiusfo-
lutioadiftin^iione temporis, cr circumftantia^
rumfumpta. ObiemohaceH: Chriftusnonfo*
lum homo eii, fimilem expertus cum alijs homi*
nibus faiamitatem ; yerumetim yifm om*
nium
■
if/«w hommum alfieffifiimf^, ob tnortls quam
^ajpts eU iftfamiam. Huic obte^ioni refjjonHet
^A^oftolui, yerbis /?rophet<e, ex Pfalmo g. de'
fumptisyifi^ per Htjlinflione ( vt dixi):acfi di-
ceret, fateor quidem yalde fuiffe bumiliattim
Chriftum per crucem, fedmox cruciifupplicio
fuperato morte yiHa^glorioJe refurrexitiCtd
iam yi6iori cT* triumpbatori omnia fubtefla
funt, in coelo isr in terra» V t autem teftitponi*
um addu&um clarius introfficiamus , nonntbil
de Argumento Pfalmi, <sr eius applicatione ad
pr<cfentem locum dicetidum yidetur,
Eff autem hic Pftlmus Encomiaflictfi,
omnino de Cbrifto inteUigendus,quemadmodum
ipfe CbriflttsMattkzu Et Pattlus ad Ephefe^
os,teflatur,
Celebrdt enim Dauid ipfum -D e m
hoc Pfalmo, propter ntinquam fatis admirdn^
dum beneficium, yideiicet, qudd dederit nobis
filium futtm lefum Cbriflttm, yt fit nobis Rex
gioriofuSyTriumphator Diaboli, mortis CT ««'
ferni, Cum Exordio finis Pfalmi idem eSi .
/Sfam yt orditur ab affe6lu cordis, ftupenda
admirdtione bonitatis dei erga gentts humd'
mm: Ita Pfalmum claudit eodem admirdtionis
affe^H. Quis enim fatts bonitatem d ei , cr
E 5" ^AaV'
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e P S T 0 L ^
t^Xav^^SiTffiapy ob hoc tam eximium heneficu
um fiitii admirabitm?
Exordio fuhimgit grdtiarum a^io^
9tem:qHam -vnimrfa terradebet deo ohfa%
firn immenfam ho7iitatem, aded yt etiam in*
fantcs zjr U^cntes in calo, hoc f /?. ccetu fi*
de/ium,yirtutem D E i fnt J^radicaturi, hui'
tis rei fpccimcn^exhihuerunt c h \i s t o
j>ueri, cum die Pa/marum intraret Icrufalem^
His fubiugit Dauid yerha,^u<e tApofioIus hie
adducit, ^id (inquit) esihomo quodtne^
7nor es eiu-s i^Admiratio eff, quod vevs tan^
tam gcrat curam humani gencris. Aut filius
hominis qui vijitas emn ?Repetitio eii ei^
ufdem^ententia per admirationem , mutat4
tantumfermonis figura. At^^ hac de homine in
genere di^a inteUtgatur : Qua: autem fequun^
tur, ad filium d e i hommem fa^lum referendd
funt.Et minuijti eum paulo minm ah An-^
gelis* Hicc ratio adfftirationis e^f, mimifli eu,
idef{,Chri/}um,/cilicet,per pafitonem mor^
tem. Cloria ^ honore coronafii eum^ fci*
licet, pergloriofam refurreBtonem ejT yiHori^
am: Etconfiituifii eum Jupra opera ?na-
7iUtim tuarumj yiddtm , yt mmt<^ ^'^^
rum
m\
[( a
jtm
fd
fs1,
fm
jfiliii
fn
tiire.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^'ht (tmm
tirmh.jik
tpiJfollolusk
miMjk
0
I
M
sA D H E 1 'n^^ 0 S.
rumplentim ({ommiumhabeat.aded ytflcfi4t
fe omne genu coram ipfo, co^leflium tsr terrc^
ftritim zsr inferomm, Omnia fuhiecifti frb
pedihm eim. Eiufdem fententics repetitio
eiiy per mutttam Relatitwrtm coliationem. Sl
igitur Clnijlm cHfupra omnia dominator con^
fiittitus,fiint fane omnia illi fttbteHa, Vnd^
Apojiolus noficr infert exyerbis Pfalmiilrt
€0 enim quod omnia illi ftihiectt^ nihil
cmifit non fuhie^tHm eij Qnare fe/jimttr
quod ft4pr4 dixerat i ^ngclos ctiam ei fitbie^
eiosejfe. '
M nunc yiondum Vidmtis
omnla [HhieSla ei.
Obie^io contrd folfitionem . Tii di^
eis qttidem omnia ch risto fubieffa effe,
fed 7tttfquam eius eminentia apparet in ipf.its
regno , quod efi Ecc/e/ia, Membrd c h R^ii-
fiT i muhis modis affiigHntur : Imic ohieCiio*
m reffondet Apofiolus, hoc pa6io:
Sed ipfum qui paululmn immif
nutm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
nutm fuit ab ^ngelis y Videmm Te*
Jnm propter pajsionem mortis^ Glo*
ria honore coronatum ejje,
R ejponfiio 4(1 ohie^ionm, per concefiio*
nem cjr correiiionem» Senfus autem en^Tamet"
finon apparet Chrtflo cmniafubie^aeffeja^
wen reucra yniuerforum Dominus conftitutus
eliii per refurre^wnem, zs" brem futurum eilt
yt juum tmpenum palam exerceat refujcitatit
tnortui^ •
Oratio Apofl oli, Synchefi nonnihil tur*
hatay fi tantum re^e Aiftinguatur, hoc modo
iliuftrari poteff* Sedlefum ipjum yidemus
gloria honore coronatum , qui paululum feti
pauliifer fuit imminutus ab j4ngelis (hoc f /?,
tnferior .Angelts) propter pafiionem mortis
(hoc eft.yt pati mortem pojfet) : hic enim parti-
cula (TiocjT^ fapifiime aliaSjCaufam finalcm nO"
tat.
Tempus ergo humitiationist fuit paj^io*
m tempus : ^uo pera&o zsr yi&a mortcgtoria
honore coronatus eff, yt qut dlo ccqualis
Sed quomodo yidemus banc Chrifli
ml
mr
Hd
VM
m
(tl
CiUlfi,
ih
tidm
mst
mrt
m,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
'"nionM.GIfl.
o1 D H E B R u£ 0 S»
glonam ? Afcendem m altum, tie<iitdondhot
mmibus : in qnibm donis Chriftigloria mtfpi^
tm f|e. Cfitir. MnUos ornauit rionis, edendi miracu/a :
Miiltos intii&a fidei conflantia in confeJ?ione
^ -,, wuniuit. In omnibus credentibus fuam effica»
^tm€m mueantur Cbrifligloriam.
Vt Gmtia !Dei bro omyti <^u»
rtrmfmmi n^^^^ mortem.
mmr(ju](im
Caufam esr fru^um paj^ionis Dommi
*<tdityytdoceatXhriftum non /inegrauifima
pbfmhlmi caufa, adeS diminutumfuife, Idei emm pajfus
kfmr.km eSf,ytfua pafitonepro omnibus fatisfaceretMc
fti i^/w» i^KieniHi f f?, yt fua yi6fima omnium in fe credentium
i,(ji.t fwlHlwnM expiaret peccata, ^ communicaret fuamiufti*
jiyr.jelij(icffl?( tiamad yitam itternam, Hic igiturobfertte^
<n ^fam ««'«i mus omne humanum meritum, quoad expiatio »
pf(!j:liim fiem peccati attmet, euerti,
jiiifujfflfdmi' Guflandiyerbojtgnificatur yifloria
fuper morte,qudd Chrifttts non fit abforptus
Ji«MtM4^ ""^^^^» fi^ ^ refurrexerit, Cum dtcit,
•■"^' j)ro omni , coUeffiue inteUigendum f 0, yt fcia^
I^^' mus^nec Iud<eos, nec gentesa Chriftt beneficio
'> "^^f excludif modo in ipfum credere non recufatte*
eriSTOL^
(Decebat enim eum , propter
^uem omnia , (sr per qtiem omfiia,
ijui multos fiiios in ^loriam abduce*
ret,autorem Jalutis eorum per PaJ*
fionem perjicere*
Ratio alia, cm ajfumptd natnrd huma^
nd pati oportuerit Domtmm, « patris aterno
decretoJeH^acaiifd efficientey ct' finecondi*
tioms ommimi, EB enim d e i aternum de^
(retnm, humiliare anteqnam exaltet»
^Qtiid autcm in ycrhis *Apofloli qua*
4dm yidetur ejfe ohfcnrndi> fenfum in hufiC
modnm reddamus. Decehat -i) t r^w patreni
(quia humiliare folet primnm quos decreuit
cxaltare ) perficere , hoc efiy confecrare, Fiii"
mi, in ducem autorem falutis filiortm d e /,
idq^ per paj^ioncm eius : yidelicet , yt con «
firmatio qutedam (apitis <sr memhrorum fic*
ret.
Uic prater /ocum proprium , qui e!t
de fru^u pafSionis Domtmca , ohferuemtut
crucem ex decreto Ti e i , yehiti gradnm quen^
dam effead gkrim* Humergo deueti -DEt
C0git4*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^^)\n\iit tnghatione fe erignnt fi<ldes, quoties gmitft
f^^Offiiiiii crHce />remantnr,
(kki -r ^'^^"'^ i^-\^^<fcit , -^fnm habct in fa^
C^rm hpv h I Z'"^''^'' ^ftgwficat propri^ confecrare in ho-
^-^WNfjrja). nutm, yel hojham f.cere, ra^a emm dice^
l^antHrplenaizsr perfea^koflta,m qmtusni^
hildeftderahatnr, cr 'RAi/cocrKj initiatto e{f,
per Sacrtficium , ynde Eaj^tifmtts Graicii t!"
At/con^ dicittir.
_ ^^f» <jr qtd fanSiificat y isr
101 aikn. ^^ii JanEiificatur , Ex l^no junt om*
tf,/fli/Hflf«k( ^ ^ ^^iologiam f>etit ah eittfdcm nattirit
k 1>M'.« J>arttcipatione , acfi dicat : Chrifltts , qiti pcr
ina fliioi kmi paf^tonem confccrat z<r fan6fificat, csr crcden-
ll mlttwijili' tes,qnt ab eo, tanqimn f mmo Sacerdote , con-
.ifaoEi, pcrantttrzsrfancltficanttir, ex ynofnnt omnes.
J,L t C0«« ' ' ^"^f"^^^ natttra, yidelicet humana.ex-
'^Lhmmk' -^^^^«^^ Chrtfitts,StnattiramdttiinaM
iffwm I rc^tcis,yertts eii j, e v s, aqna/is patri: tamen
homo nattts,pmiceps eft htmana natura: cunt
^ inf0> r ^^'P bominibus. Quare yt ex yna materia funt,
, 0^/(11««« itape ftmtlis eH adgloriam gradtts. Sunt qui
jf^i^da f ^>rf exponnnt. Et quifan^ificat, zsr quifanHifi-^
'iuiP^k^'^^^ f»o/f«r,^A; yna,fci/icet, ^damojHnt omnesfed
(fp fenfusidemtrmett prQ,
»11
'lifl
■ Tropter quam caujam non eru*
bejdt fratres eos l^ocare^ dicensisAn»
nunciabo nomen tuum fratribm me^
, w , <7 in medio Ecclejtie laudabo
te.
xA pYonuncutii prohat humanitatem
Chrifli^ynde texttur argnmeimim a nattira re-
lattuorum: Chri/iu^ yocat fafi&ificatosfratret
fuos. Jgitur cum illis eiufiem natura f i?, feH
communem patrem habent, ncmpe Adam.Stm"
pttm csi autemhoc teflimonium ex PJalmo 22.
qui continet mfignem prophetiam de Chriflo.
Nam eiui Sacerdotium, regnim dcfcribcns:
Orationem , paftonem.mortcm csr refurreffio^
nemexponit, csrfimulyaticinatur depropaga^
tione ^ amplitudine regni Chrifli,
Et iterumy Ego ero fdens in
eum.
JL proprio homittis humanitatem Chri^
ftiprobat. Solius hominiseHT) Eofidere,Chri-
fius fidit DEO, Igitur homo. Teftimonium hoc
ex 1%. Pfalmo defumptum eff, Qui eU Gratia^
ruma&io Dauidis,qttod fuoshoftes ^roftiga'
uerit
1
1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
0\l
tix
Efnit
nh.
tionij
niit
kr
frok hmm
tfa8}fcmftm
t,nf(Mini.Sniii'
nflKtiaiSrilli'
ititiuturJep/f
v/<7) H E B \,y£ 0 S,
uertt ac yicerit, yerutn tjuia Dauidm eo PfaU
mo typum Chripn gerit , refie Pfalmus ipfi
%/ltititypo accommodatury luxta regulam: Qtui
Typis tribuuntur , refte Antitypts accsmmo"
dantur»
Et rurfm , Ecce e^o <^ pueri,
quos dedit mihi Dem.
xArgHmentum a commnnitate natur^,
patris <y nberorum.. Sunt enim paterzy filij
eiufdem natuns, etfimuhipluatic inpluribus»
Hoc tefiimomum fumptum cH ex o6fauoca^ite
EfatiS : ybi Prophcta yaticinatur de ruina re*
gni Ifraelis , cr' regni luda , atq^ aded cmium
/an^(e ciuitatis lerufatem, Sdc fimul per os
Prophetx filim Dei om, yt Deus dofirinam
Propheticam in aliquorum difctpulorum men^
tibus obp.gnei, obfignatamj^ conferuet. Preca^
tioni fubmngit hanc confefiionis ^ fiducitt
yocem: Ecce cgo pueri,quos dedit mihi De*
m y ifi fignum cjr prodigium Ifraelii a Domino
exercitiuim qui habitat in Syon.
Quia ergo pueri communica*
runt carm <y jangtmiiy ipje fimi»
liter participauit ei/dem,
F Ex
- . ^ / — tr^ t;
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Librory, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
t f i s r 0 L
Ex adMps Propheta yerhis, Apoflo"
lus Argumenttm m hunc modum extrutt, Pa*
ter zjr pueri eitifdem /unt natura , Jt pueri
Chriflt humana naturx ftint participes, Igitur
CJ7' ChriftffS homo exifiit, humanx natura ccn^
fors.
Vt per mortem dejlrueret
eum y Qui mortu habebat mperinm,
hoc efl)!Dtabolnm.
Poftquam de affumpta humana nattu
de humiliatione dtjferuitfatis.nunc com-
tKode iftius myfterij caufas finales fubiungtty
acinter eat primam ponit ydefiru^iionem Jeu
Mlitionem imperij Satanajuxtapnmam con-
tionem poH lapfum prmorum parenttm de re-
paratione,in qua concione DetfS paterjerpenth
. idq^ audtentibifs primi5 paremihus.-vtinde fi^
dem reconciliationis conciperent, dtxit: Semen
tnulieris conteret caputferpentis,quodIohan-
nes iatcrpretatur his yerbiiiChriflus apparutt,
'vt dtfoluat opera Diabolijjoc eH .peccatum
mortem,placata ira Dei, Per corporis emm
tnortem, yt ait Ambrofius , mortis yintula dif*
fQiuit,
t4,ii(|i
iRjilui
m
hum
fefli
«fff<
■*«tttri«t.P4. Et uberaret eos qm metu nur^
*ww<,iltfi«n tis per omnemYttam obnoxljermt
^mnm ^^^^ ^^^, pr^ciptm 4/
fumptic bumana natura, m qua mortem crud:
/u/imuit, yideiicet, yt Itberum redderet humA-
mrtfW iijWii numgenuf a iure peccati mortis, Deo per-
itUt h\M^ foluto AwT^tp. Vnde 1 . Corint: j . Eum qui nof
nouit] peccatum , fccit peccatum , yt nos fiere'
tnus iufticia Dei in eo , hoc eH , reatum totits
humani generis Deus pater impofuit filio,
fB^kmitmtit' ^^y^ jj^^ yiflima expiatoria pro peccato fatisfu
,^«;;^^,*^^' teret, quo nos, Chrtjli obedtentia nohis imputi^
ft jWi/«%t) fa, iufiificaremur coram Deo isr adoptaremtr
ijifiimm^* infilios.
. -^''^ ''^'"^ ^''S'^''
' f% mit , fed [emen Abrah^ ajjumit.
dinit: Se»i ^mplificat col/atione,quod dixerat de
■/Jrwnt«)f'"^^"''*' bumana natura Chrifii , idq^ non folum yt af
[■.r^Juiff^' f^^^*f* (^hrifli ardenti/^tmum erga genushu'
Ui kiV^ manum doceat , yerumetiam yt oftendat quam
P 100^ neceffarium fuerit nos tn natura/em carnis ar
'^' ■ff^Ml* fanguinis Chrifti Jocietatem yenire , zs^ tan^
(i)^^^^ quam in ynam carnem feu naturam coalefcere,
h F z in
f) qna natnrd , qmd m capite lueretur,caterps
mmbrts ommbr4S tanqitm proprium impHtA*
Titur •
Tametfi autem hac corpordlis Chrifli
nohifcum communitas , non fatis cH nobis ad
I fxlicitatemy nifi Sfiritualiter ei fmemur : ta-
men nulla nobis ad ffiritualem focietatem patet
yia ,fine hac naturali focietate^zsr cognatione,
qii^e adeoarfla fflF, yt in Chriflo yna duntaxat
Beizsr hominis perfonafubfiflat. Vtyeredi^
Hpofiit.Deum hominem fa&um efe,feu,yt Jo'
hannes loquitur ^ Verbum carnem fa&um ejfe»
Abhacar5iiJ?ima focietate procul abeUJLn"
^elica naturd, Nequaquam emmyere dici
pteH,Deum angelum efje faHum^
Qupcirca crucis iUud fupplicium^quo
m patri Chriftus reconciliauit , es" pro nobis
'pominibus foluit perfeHiJ^imum AuTi^o^, nihil
fjuicquam Angelis preeuaricatoribus contulit,
adtoUendam fmultatem , qua a Dco erant dif
fociati : quia nuUam habent cum Chrifto natu^
r<8 focietatem,
Ex hoc loco primum difcamus , quam
necejfaria fuerit iUa Chrifti nobifcum natura
communio, fine qua nuUa ad fa/utem patebat
yia,
Deinde cogitetur >qu4ntm fuerit amor
filtj
• Lvl
miliare yoluii;, quod majjam noflram ajpmeret
T ynionemperfonalem.yt 'd e v s yer^ fit
'r- n 7 "Omo factus,
^Ijj J Tnm hmus faUt cogttattone e ngendus
fijmwiii, ttofter, aduerfus omnes Satana ittfi-
^\mmim ^,as, moS ne turpifime Im tanta d e i bene^
mAt,^(i^m(, ficentia abtifi fuenmus,
iCkhnmmt Hinc tjuoo^ nobis pudor mutiaturji
ilui/ijk Imk' fioflf^ „os ingmitudme ea fruflrdri patiamur :
ifiSmfJmlif Qnpd certe facimus, fi huic Chriflo pro nobis
murmfSiii ejt, crucifixo, non yiuafide coalefcimuSiyt eius yi»
mijnmlMM' ua membra efficiamur.
ifiatmyifl&i
ffiuik V nde frcitrlhm dehuit per om^
iiyfifflmttffifii ntaejje fmtlps^ 1?t mifericors ejfet
^jnkaA erga iDeumyad exptandum peccata
jjj^jj^rfDcOfNiit^i popidi,
Conclufio effy tn qua altius repetit cau-
• ' lfti0'^ aternus '\oy&' humanam naturam
^tk^^^^ ^J^^^Pfi^^^' D £ K.y cr Homo fit yntis Chri*
pk^l*^"^^^ Etquiafummamdo6irin<ede facrificio
fiit0 Cbrifti mtinet hac pericopa, eam rctexam,qua
STlSTOLsA
^hrliiSyqmd doHrmce infec.ontmeatiperf^icU''
tur : Smtt itaq^ partes.
T Rj jn^ : Qnpd Chriflus frdtribui
fer omiia limilis ejfe debueriti Quantum fcili*
cet ade^emiam carnis , alias proprietateSy
ytpote infirmitafes zsr affeElus proprtos huma*
ft<e naturts attmet, non quantum ad aduentiti'
as qualitates peccatricu carnisy nec quantunt
adperfonales infirmitates , certorum fcelerum
peenas»
SEc vi^T) ^ pars , Qupd ideo filiui
DEi fa<lus fit homopfft fieret Pontifex^Medi"
4tor mter uevm esc hommes , yerus devs
yert^s homo,
T ERji^ pars huius pericopa, eSf de-
fcriptio huim pontificis ab affeHu i^fius erg4
homhies, pro quibus offerrety ts" fide erga Dc"
um cui offerret) Nam yt legitimus, yerus acfi*
dm D £ o eH potitifex, ita mifericors
?vav0f co^©-' e^t erga populum, pro qno fe of
fert.
fiy^RT^ pars , Quarumnam rerum
Jitpontifex, nempe diumarum.yt fcilicety m ijs
qute nos veo conciliant,fuo fungeretur Sacer"
dotio*
SLS I T^T ^ parSyfinem facerdotij Chrifti
indieat, qui cf? placata iru Deiiexpiare peccatA
popnli
fopuli, hoc e^iyyt fua yif^ima perfolueret pret
ciu, fatisfaceret iuficia d e /, cr placaret irant
DEi. Quam ob caufam a Paulo propiciator di"
citur.qua appellatione tria fignificatitur.
Pnmiim^ quod hic propiciator ojferdt
pro nobis fua merita ,
Secundum, quod idem perfoluat poenattt
nohis dcbitam,
Tertium, quod idem app/icet nobis fu4
tnerita, fuam folutioncm, atq^ hoc efi, quod
ipfe Dominus ait apud lohannem, cap, 1 7,Ego
tne pro m fanciifico,
"Nam in hoc cjtwd accidit illi
teritatiOjpoteH tentatisopem ferre.
Hoc ddfiduciam in nobis alendam per^
tmet. Nam cum fi/iusDEi ajfumpta ttoflrd
fjatura expertusefi humanas miferia,s, idoneui
(fje conuincitur,quialijs miferisfuccurrat.
C A P V T
SFMMA
TERTIL
C^Vm Chriflm, quem confitemur effe
^firm ji^ofiolum v pomificem, waior fit
F 4 Mojfe,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^^oyfe» par eft yt ipfum, ytpote DoMwum ^o*
muSy ac filium i>ei, magis audiamui qtuxm
M<y^fen, qm tantum pars erat domm (fjr fernus
DEi, quod nififecenmus . cum incredulis lu^
dais.qm in defertq pra/irati Jitfit,^umemurt
fromtjfa re^uie exclufi»
0^T>0 ET TA%TES
CAPITIS TER TIL
EXdo^rmafuperioris capitis , digreditur
in Exhortationem, Poiiquam enim docu -
it in fecundo capiteXhtiflum d e t<r homi'
fiem effe, adeoq^ yerum pontificem» tempeftiue
htcin tertio Exhortatoriam propqfitionem in^
fert,yt cogitemus quamtts fit : quo ipfumaui-
dius audiamtts. Deinde Exhortationem ipfam
rationibtis quibufdam confirmat. Sunt proinde
hitius capitps , quod eti generis Suafonji dua
^artesypropofitio ejt confirmatio.
EXEGESIS TE^TII
CAPITIS CVM OB-
feruatione doflrina'
rum»
0 ('
M
m
|M/or
u\m
ic(t,yi
imit
ntioiil
/f/.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
\\m
:t//.
mmku'
|u»i{ifHiii(iiii-
itioNen)
EIIT//
D H E B R tyte. 0 S,
Vnde fmtres fanEliy Iwcath^
nis ccelejlis participesy confiderate
^poftolum er Tonttficem conftjbio^
nis noUrcc Chriflum lejtwi
Hac propojttio Suaforia, extrmtur cx
doflrina fuperioris capttii, Obferuattdum efi
autenj, quod, quemadmodum in propofitiombti-s
Juajorijs fierifolet , admifceantur propofnioni
rationes, qua yeluti in ynum corpus cum pro*
fofitione ipja coeunt, quas Diale^icus retC'
xet, yt feorfim propofitio ipfa confjficiatur, ae
demde propofitioni accommQdenmr rationes,
quibus yeflita ornatafuit, yt exfmgulis
rationibus cum propofitione fwgula extruantur
Bnthymcmata .
autem hac propofitio: Chrifius a
yobis audiendus eH, Rationes autem, quibus *
hisc ycHitur ^ropofitio,funt piures,
PrimafHmitur dyocationis dignitate.
VosSan^i ejlistcoelejlijq^ yocationis ^anici^
J>es,
Secunda, Cbrijlus efiyobis tAjoJlolus
dDeomiJfus,
Tertia,yosconfitcmm Chrijlum ejfe
fummum pomificem ycjlrum.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Imoges reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tTlSTOta
tres rdtiones irt ^ro^ofitionps cont^
plexu fmti ex quibi(S dtim concludittir pro^o^
fitio, Tria tiafcmtur Enthymem^ta,
Nos banc exhortationem nohis accommo^
^emm, cogitemus de yocatione noflrd, perpen"
damus quamus qmlifj^fit Apoftolus Chrtflus^
tiohis a ^ Bo m^jjiis , cogitemt4S nullum accef
fum nobis patere ad patrem ,fine hoc noflr»
pontifice , quem nifi audmerimus , a^um eH de
jalute noflra .
fum .
Quj eU fiJelis eiqui fecit ip*
Ratio propofitioms ah adiun^is, Chri^
fltfse^i Deopatri,quifecitipfum zsr conflitu*
it illum Apoflolum zsr Pontjficem , fidelis .
Jgitur audiendus eU ,<srin precio hahemlus^
fjanc rdtionem,fiad Thefin trunsferimus, mo-
ficmur,yt mmiftris Euangelij, hoc eH, Chrim
ftiferuis fidelihus, non minus quam ipfi Chri^
fto ohcdiamus, Nam is eSi quiper eos /oquitur,
Quemadmodum ipfe teflatur Matth, lo. Qui
yos audit,me audit. Comra yero infidelthus
mminiflerio, ci^ ea qua Chrifli non funtdo^
cmikfiSi nuUa ohedientia dchetur,
Sicut
mtif
ftm
(tid
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
,4tta
(BijifiCferi'
fojio/jiiit"!'.
&4
j£tiologia a compa mis* Mofes fuit
gnus qui audtretitr , etfi tantum ferutis erat,
Jgitur Chriflus multo magis dignus e0, ytpo*
te filiui Dei,Hum effe germanum huius argU'
tnentifenfum totus contextus conuincit, ExiC'
quatioigiturhiecnon ad dignitatis cequalita"
tem (quomodo enimparis digfiitatis entnt fiiius
^feruus) fdad fidelitatis commendationem
pertmet, Vterjj enim fidelis filius ts" feruus^
etiamfi diffares dignitate , ct* ^loria. H<ec
explicationoflrd confirmatur fequentibtts ar^
gumentis .
Vfus huius loci eHy yt miniflri dei
CT* pr^cones ycrbi ititueantur m exemphm
Mofis, eumq^fide zjr diligentia imitentur. Huc
iHud PauUyi. Corinth: 4.: Sic nosexifiiniet
bomoytanquamminiflros Chriflizs^ oeconomos
fnyfleriorum dei, Qnpd autem reliquum ef?,
ejuaritur in ceconomis , yt fidelis qnifi inue^
watur*
sAmpliorl enlmgloria ip/epr^
Mojc di^nm eH habitiis^qtwito ma*
iorcm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
eriSTOL^
ioremhonorem hnhety quam domus,
is qui fibricauit illam,
DccUrdtio eH collatioms, in qua Cbri^
ftum Mofi i>r(efert,yt Audiatur Chrijlu^ ma^
iori cumreuercntia, Cenclujiotsr maiorpropo^
fitio exprej^e fcnuntur, ^rgumcntum autem
hoc modo licchit abfoliiere, ^rchite^ui domus
€i{ ipfa domo dignior, Chrifltts efftArchite<
£ius domf/s, Mofes yero pars quadam domus,
Chriflus igitnr Mofe dignior efi» Ft fuprA
Chriftttm ZingeltSy ita hic eundem Moje fupe^
riorem facit : yt cogitemus contumaces aduer*
fus ijffum non euajuros effedigna fupplicia.
Omnis enim domm confirui*
tur ah aliquo.
Illuflrdt argumentum proximum a cau*
fa efftciente» Omnis domus ah aliquo cenflrui-
tur, Nam omne quod/it y ex aliqua caufafieri
neceffe e^.Ecclefta igitur cum fit domus,ah ali-
quo eam extruSiam eJfe necej/e eH* A quo au^
tem fit extruQa hac domu^,exponit autor cum
fubiungit:
Qut autem omnia conjlruit
Dem eU.
Hjii»
k\
fm
H
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
iJgUjjy Suprd Chrijlum archite6fum ej/e do^
* mus ajfermt, hoc autem loco affirmat^ dlvjh
effe, qui omfua conflruat. Vnde Chrijlum De^
Mfi%, um ej[ehau(lobJcHreconcluHitur»\Nam/iVea
' ^mi- us omnia conflrnxity zsr Chrijlus domum -dei,
wcr^ro^O' fjoc Ecclcfinm conjiruxtt , feqmtur Chrit
Kmmtm Jlnm Deum effe,
mkjm £^ ij^^^^ rj^i^
idmlm, domo ctm , tanquam famuliis tn
i,Ftf«fti tefiimontum dicendorumy Chriftm
yerd tanquam filim juper domum
eim .
9Mmm
mm.
n • Argumentum i naturd feti grddihus
(Ollplil* Kelatiuorum,fiiiu4 praferturfamulo,yei fidc'
lif^imOy Chriflus cHfiUmy Mofcs autem famu-
lus (onfiitutus hi domo dei, promde ChrifltiS
mmntiti' A/ofiprafertun Quare pra Mofe confideran-
7!". du5, honorandus cr audiendus eH.
'if^ ^^j! Ohferuetur hoc loco finis minifterij Mo*
Htim^^^ faicij quifuit yt tefiaretur Mofes de dicendis»
tt ^f^' hoc eti, yt pararet Chriflo yiam, Lege a Dea
^00^ accepta. Nam tota politia Mofis, cr Jacrificia
LegiSyfuerunt concionesde yenturo Chrifto,
' tibi^^ ^^^^ ^^^^^ loharmcs : Lex pcr
' Mofendata Crati4 autem <^yeritas per
Jeju.n
E T J S T 0 L ^
lefum Clmflum fafiaeit, Hincmmemur,qmd
mMofefit qu(crendum, yidelicet folus Chri^
ftus.
Cu'm domm [umm nos.
Quia amhiguum em yocabulmn do^
mus,interpret(itur domum Dei ejfe credentes
yfttata fcrifmtra Metaphora, qua co7nmcnspr&
recontenta fapeaccipitur, Hinc admonemuT
dupliccmfamiltam m mundo ejfe : V nam Det,
AUeram a Dcq abalienatam : yt qna Diabolo
fubieria fit.zsr neceffe eU quemlibet hominem
in alterutrd hanm familiarum ejfe, Qui enint
mn eH in domo feu familia Dei, yere e§l ht fa^
milia Satana. Hinc eU quod excommunicati di»
cantur tradi Satane , quia cum excluduntur
dfamilia dei, yere includuntur in famili^
am Satana, Deinde yt in domo Dti,T)EVS
paterfamilias ef{: Ita par e^i, yt ipfi obtempe^
rent quicunq^ in ea familia manere cupiunt : m
quam yt recipimur fide, Cf^ cuflodimur bona
confcientia , Ita excludimur rebetiione tf con»
tmnacia ifi patremfamiltas, xAtq^ hoc e^{,quo4
a Hto r fu bijcit hifce yerbis:
StCfm*
tm
m
ti.i
im\
ku
pr'
Ck
iai
}m
M\
fim
\m
illf
m
1«,
Hacakmwn
vfduiefiiitt
tjiijpnicdtiii'
Stqutdem fidudam i*r glortct^
tionem fpei Jjf^ nd finem firmam re*
tineamti6.
H<«c condim diligenti/?me cogitandd
eff, Monet emm quoufqjumm domm Dei.fen
domeflici Dei.Et Exegeticon eff.ftducia enim
hac e^igloriatto fjfei, hoc eH, ifes,qua gloria»
mitr nes ejfe infamilia Deiyper fidem in lefim
Chriflum» Huc diflum Domini pertmet : Qni
ferfetieraiierit yfq^ ad finem Jaluus erit ; Et
illud ad CoUojJen: i. conuiuifcauit yos incoT^
fore carnis fua, per mortem ^yt exhibeatis yos
ftn^os et immaculatos es^ irreprehenfibilesco'
ram ipfo, fi tamen permaneatis in fide, Dtli"
geter in his CP* fimiltbus locis obfertietur condi"
tionis particula, contra Stoicas imaginationes
tle pradefiiftatione:p/ura de hac codittone anno"
tammtts in Cap, i. ad Collojf, inillumlocum,
Siquidem permaneatis infide fundati, Eodem
jpertinet exhortatio qua fequttur.
Quapropter. Sicut dicitSpi"
ritits : Hodie, fi yocem eim audiueri*
tis,nolite obdurare corda ^ejlrayfi^
C/it
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e P I S T 0 L ^
cnt in exacerbationej in die tentatio»
nism\dejerto : l>bi tentauerunt me
Tatres '))cjhiy probauerunt mey er
Viderunt opera mea ^uadra^rnta aiu
nls. Quapropter infenlu4 fui gene»
rationiijliy dixi : Semper ernint
corde . Ip/i auteni non co^nouerunt
Jfia^ meas. Quapropter iuraui in tra
mea: ji introibunt in requiem mHm.
CovJitio7icm i>ofitam confirmat tAuto»
ritate fpiritus SanUi, & exmiylo yeteris pO'
puli. Snmma argnmettti hicc esl. Vctus popU"
Im m deferto, propterea quod fde deferta zj^
abie6ia contimacitsr fe Deooppofuit ,punitu<s
eH exchtfione requietis teme promiffce. Igitnr
cr' yos yera zsr cceiejH requie excludemmi ,ji
f» fidenonperfliteritis.
TeflimofvamSpiritusfanCti ex PfaU
I mo 6<y, petitu esi , qui Pfalmus cxhonatio c^i
prophetica ad populnm noui Tcfiamenti ,
DEVM, hocck, Chriflum Mef^iam celehret,
Hanc exhortatiomrn dnobus *Argumeutis con-
frmat, quorum pritis fumptum efiab honeUo,
de»
wni.
«eir,iii
kkti
ilum
((rk
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ffifc r imnt
u
f k
u
,A D H E B X 0 S.
(lehito Ecclefia Dei officio . Poftmtis ch
Exemplo puniti j,^opuli;^ropter contentionem in
defertOyfeu in Menbba ^Mnf^d. Htficria ha^
bctur Exod: t 6,<sr' t 7. lam yervorum PjaU
mi tdeo hreuiorem explanationem fulijciemus,
(juia ^poflolus nofier pUrdd^ exp!:cat,zr ae^
commodat fuo mflitnto . h od i e /ignificat
tempus reue/ati Euangelij, Nam htiius tempO"
, ris refpeciu prceteritum tenipus , noCiis (juan^
dam rattoncm hahet . s i v oc e m eivs
^vDivERiTis, In Hchrao hac pnsceden^
tihus aptanda funt ^ nos' (inqiiit) fumuspo*
fuluspafciut eii.s , tsr ouesmanm eim,fi moda
yocem cima-Adiueritts, Atq^ ita (.onditio ponp-
tuYfnperiorx cottfirmans» Tanti/pcrenimma"
nemus oues Chrifli^donec aiidimus yocem cius,
eumq^ fequimur , Ita enitjj ipfe Faftor ait : oues
msa: yoccm mcam anditmt . Httclpeliat ex^
hortatio , qu(e feqmtiir hifce yerhis : Nolite
obdii-dt e corda yeftra. , id efi , Nolite yeflrd
duritia rcfiflere yerho Dei , fictit feciflis i^
cerhatione,td ff? , in Mcrihhajcjco.qtii accepit
ab ciicntit nomen, Vhi me t entutterunt patres
yeflri, Mtitatio perfona esi , Nam Detim in-
troditcit loquente>r}, qui fe hominum protertiia
tsr contttmacia tentart confirmat , Quidautem
fit tmareDeHm,f>lurihus explicandum iudico.
G Eil
Jl Mf
Early European Books, Copyrlght © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
hprmhate Ubi Jed contemptn Dei,non ex ig"
mrdntiajedmaliti^: videitcet cum yelnega^
mui yerbum Deiyyelcorrigimus ordinationctn
ditmam fidticia f>roj}ri(e faptentiajm eUJ^en^
tamu^ Deum,cum ifretoyerbo.ordinatione^z^
yocatione Dei,ahud (juarimtis quod magi6 f>U-
(et,fiducia propria faptenti<e. Ncgant Ijrde^
Hta: fe a Dco eduflos efe a terra ^gypti , C5^
tontrddicunt mamfeflis teftimonijs Dei : pro^
perea , qtda non omnes etientus rejpondent ip»-
forum imaginatiomhn^ . Peccant igitiir pri^
tnum Impatiemia,q .. " . .aduerfs Deo noli4nt
ohedtre, Dcinde addtm nounm isr airocius
peccatum : Negant effe opus Dei, de quo con-
ui6iierdntcertij?imts mirdculis : negant Mo^
fen effeDiuema Deo conflituttim ,fedyoci*
ferdntur ettm impcfiorem elfe,
^ilo.capite t 5, Petrns ait : Qnid
tentatis Deum, impone^ites iiigtmftiper cenii*
cem difcipulorum ? Htc manififia eVc cor*
re^io, Scittnt ex Etiangelio remitti peccata c/
rcconciliari homines^reputari iufioSyZsr fan^i^
ficari , (y fieri ha:redes yita aternit propterfi^
liiim Dei Grdtis fide : non propter ceremonias
Moft. Sciunt fincm effi politia Mofaica. Sci^
adlfraeli'
tai
\i\m
tm •
Uiu.
tmm
(yti
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tas Gsntes, Scimtt etiam ne/juaqudm licere
'^' homini cultm inflituere , ficut JcriiHum eSis
j "^^**' Fruflra colunt me mandatis hominum . Quafi'
kflT ^**"^ autem htec omma norunt , tamen ainjnt
, flf fi.,l{n' humana fapientia yolunt flabilire i^r amplifi^
Wmtm(,if ^^j.^ pe/itiam Mofaicam : cogttant pulchrum
^^Um^ijik v/^/f* gemium imtitare fimilitudme ri^
i>\iim Ijrdi' tuum, Hujufmodi correflwnes ortas a /api*
entia humanayocat Petrus tentare Dcum,
WijiDiV.frj'
Wu^^^Y Talia peccata fcepe accidunt priuatim
?mnt iinwp ^ puhliceM cultibus,aHiombus zsr Dodrma,
tj( hmki Monachi reliCia yia a Deo ordinata , fingunt
mifumM fuayota meliores cultm effe, Pontifices reli"
udn, i( f f 'f ' fiis a^iionibus propnjs officij,qucerunt imperia»
«/«ijifjdiitMo' Hceretici qucerunt yelconcinniores o^iniones,
ItttttuffliHwi' yel argutiores.
TROB.AVERVNT JA E , fciUcet
• fim iiB^ dubitandode promiJ^iszsryerbismeP5y€T vi^
bpiM/itjerceiitt' t) ervnt oper^ m e ^ , hoc eSi , et/l
jjpjiffji«{[ltf' conuiHi erant multismiraculi^ ,qmbus meam
'•jroiiitti f^^^^ prcerentiam,potentiam,fattorem(j^ erga ipfos de*
jjj claratii , atque adeo yerb^jn meum confirmatti
^ ' f (yt illi fidem haberent ac /aluarentur) Id^
quadraginta attnis, SiS^ pro ptet^ /n-
^^N^*"^ gENE R^TIONI ILLU
iiffi' £tfi pUriq. libii ciim Grteci titm Latini it4
iii/lmgunnty tamen nonnuHa exempUria Cra^
ta ey ipfd Hebrdica yeritas , aci pcenam cort"
tumacia refert circumjlantiam temporis , hoc
modo : Qtiadraginta annis mfenfus fui gene^
rdtioni illi yadeaquod i» terram promtjfam eos
mn tntroduxerim, et dix ly s empe%^
eitR^NT CoRDE i id eB ^femper yerh^
reltfio ,fuas Jeqttuntur cogitationes , quibus
etiam feducttnttir*
IP^i ^VTEM NO^K COONO"
VERVNT VIs,4S ME.4S. EffcHuS C^i
humana fapientix in rebus ditiims . Donec
enim nojiras cogitationes fequimur , nonpoffiu
nius yias Dommi cognofcere . Porro cognitio
yiarumDomini efiduplex, vn^ ociojafiue
cnLa^TToq, Hac non differt ah ignorantidt
quodadyfum poj^identi^ attinet . ^lt e
eii fru^uofa, feu afiuofa ,yideiicet ciim fenfus
ittcorde israffioin totayita refpondent nott"
cia» Augufiinus: BonuminteUefiumhabet,
quiquodfactendumeH,re6ie mtelligit et facit,
Mioqtm talis e^i fine opere ittteliigentia.qua^
lis fine timore fapiemia, ciim fcriptumfitjni^
tium fapientiic timor Domm*
QmpYopter mraui in ira mea :
Siintroibtmt inreqniemmeam'
^fW^Cr^ H^zcpcena fn:t corporjlis tantuMyyi^
^«MiB (lelicet,nnd(ipropter mohedientiam exclafifunt
"^^^h ex terra profTitJja. Ohfcruetur inr^fidi forma
«f«f«f« ^eiif. ap:.J Hekiios per Jpofw/epi, 4cji dtteret : Si
^rtiffmjtm mroiermt, non yiHam:ycitde ahcjmdfhbaH"
>iii. J£^f?£^ diendumeU»
Videte fratres, ne fortefittn
aliquo Ipejlrtim cor malum incredu»
TeM ^'^^^'^^ ad deficiendtim d !D E 0
Yiuo,
'fm,m(fu' AppUcat exemplum cutpte V p«na ad
{, Fm i<il^t^'9 Ecclefiamy yt alieno incommodo cautior faCiay
'. .vj flfloj*)i«« 'vitet futurdm poenamt per obedientiam ergs
|crt*ii^wnW) Eunngelium,
Ktnet ^jiiiu . Hicgrddus afoelicitate fumma admi^
feriam fempiternam notantur,
Jjd ^ Primus e^i i^KCKETyyLiTsAS eius,
^taMff^' fonuerfus fuity qua hoc pa&o fuboritur,
itffiSiyit fides in fegnefcentibus paulatim extinguituTy
fuccedtt dubitatio : quam mox excipit ye^
tus incredulitas, HVic.yt effetlus proprius
ddiungitur m^lic i^, hoc eSi,prdua ccgi'*
tationes a^iones fceleratce , ynde fit> yt ho*
mo plane deficiata deo yiuo , Qnpd ybtfd'
-.Kifl.. ^um eSlM mortis imperio captiut^ mifire tc^
'^^^^ U G 3 netur.
BflSTOLJt
temur, ac ha fiunt hommi ifli poftmora peh"
ra prioribm : Juxta difium Domitii,
Stt igitur hac exhortatio ^4poflolic4
pmmhus ptfs cortiiyquie de duabtts rebm nos ad^
fnonct. A/rfw, cnm dicit, vi-dete ftue cauete:
^ pericuhmmdicat, tsT diligentiam commen^
dat. Pertculum graue f/?, ytdclicet defcCIionPS
a^Dko: cuius reimultaexempla mfcripturis
recenfentur, yt illis admoniti cogitemus de pe^
riculi magnitudine. Di/igentia ferta pojluU'
tur, ynde Paulus : Quiftat, 'videat ne cadau
Et alibi : Spiritum nolite extinguere» Itent,
Excita donum quodin te eU.
Oremus igitur quotidie cumDauide:
Doce nos Domme yiam tuam, yt 'mgrediamuf
k yeritate tHa,ymas corda noflrayt timeamiiS
mmen tuum, yuemus lapfus contrd confci"
€ntiam,militantes,iuxta confilium Pauliy bon^
milittairetitiendo fidcm et bonam confcientiam»
Sed adhortamini Ijosinuicem
fer fwgtdos dies , donec hodie 1?oca*
tury li)t non obduretur quis ex lifobis
fallacia peccati.
Repetiti^ eU propofittonis Suaforice am*
plificata quaiuor circMmfimijf, QuarHm Ti^if
im
iiji
m
m
I>41
nifi
tm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ftfmfiUtf
m*^t, IttM,
wjlrnttmeiwKJ
jfii timM
Z^J> H E B R ty£ 0 S»
M A eU: Mutua. exhortatio , ^ua yMicet
alms alium excitet adpietat:s offtcia, zsr obe-
dientiam erga Euangeltum. Non cnm tantum
reqnirit d nobis D evs ,ytipfi aurem pra(be4'
mtis fanHis admnitionibus , yerumetiam po'
Jlu/at, ytaiijaltos crebris exhortattonum {li*
mdis incitemus, quo atacriter omnes curramus
in falutis ftadio. Fit antem hccc mutuaex*
hortatio, CT' yerbis esr exemplif, l^^t enim yer"
hisquidexpediat expommus, ita exemplts idem
conjfirmamtfs,
SEC VKT} ^ circumflantia eSi Tent^
poris, Vult enim Spiritus fan&us, yt perfmgU"
los dies nos mutuQ cxhovi mur : fignificans car»
nis noftra rebelliov c obhu2onem,qua cara
wftarafini c>-:bris ir 'ottdiantf opu6 htbet
yrhuif^rr-^Ui', yt i-^.p.i.^atur, yel muita , CT*
fuLijciatiir 6i>iritm imperio»
TET^Ti^ circumflamid rurfus efB
temporis, yidelicet reuelatt Euangelij, Sicuti
paulo anteaadmonuiyper yocem h oDiEfg^
nificari temptts reuelati Euange/ij, quod fane
tempus idco nobis commendatum effe oportet,
tie noHis ejr ignorantia tenebris ificauti inuuU
uamur ifi boc tempus accepahile neglexeri"
mus»
G 4 Qfidrt^t
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ePlSTOLsA
enr^A T{T ^ cirain:(lamia eit fvik mu^
ttta exhortatioms, 'vidilicct, ne qnis 7::jlri'.m
obduvetiir falUcia fcu fcduHione pcccati, H<ec
circumflantia diligentcr obfcrnanda cli , Ad^
ntonet enim, qiiodcx negle^iit 'verhi zsr jyr.ner^
mifiione exhortationtm crcbrarum/uboYiatur
paulatim cordis qttcedam dttricies, prittfquani
animaduertuntyfeducuntur, ac in priftinos er^
rores /abuntur,yt peccatiiugo prcfii, tandem
ntiferrims pereant, fiocquam yerumfit, non
fcltimhiftoriamundidocet, yerumetiam mtiU
torum experientia hodie (proh dolor) tejlaa
Tarticlpes enim Clmfti ejfeHi
ftimiiSy Jttamm imtium fiduci^ eius
yj^adfinem firmum tenuerimtis,
Ratio exhortationist afruUu perfeue*
rantia, cjr congruith^c ratio cumdiho Chri-
fti: Qui perfeuerauerit yfq^ ad finem, fahius
erit. Obferuanda autem hoc loco rmfus
ionditio, Nos (mquit) qui credimus, Chrifti
farticipes fumus,fi modo conceptamde Chrifto
fiduciam, yfq^ ad finem retineamus.
Aj)oliolus hoc loco fignificanti admo^
dtm yocabtiloyfus eH, yidelicet vwoJocr/?,
quodnosfiduciamyertimtts» Efi
£^ autem, cum yscnbtdum fit polyfer
^^^''■^^m ntnyny opereprecinm mtare . qnx fiut cius
'^'tt«i.f/^{ ^YiQcipna fguificationeSy quai bYeuiterajcn^
''«"Jell.jy, i;am. JnteYduynidq^ in genere cpbonitttr lix'
''^'cr/Wff, a^x^&y cjT ftgnificat qniddam ycre fuI?0cnSy
^fukmtitt fion eiianefcens, yt nubes bypoftafis , aYcits
^j^^nitfiium ygYo in nubibttS Emphaf.s , hoc cfl,fal!ax fine
■ Jfillwwf^ re fimi/itftdo. Item, fpectdtitn esi hypoftafis ,
f$,titiiif» • imagoyero in ffiecultm refultanSy eii empha^
Tfni)»jit,iBn ftstantttm,
mm d' Interdtm fignificat Woscccr/^ fubflan»
h iilor) tcjln tiam intelligentem, ijicommu^ncabilem, hoc effy
perfonam, ytfuprd /. Cap^ CharaSier Wos"^:*
csws ipfitis, id eii, perfona patris , tAtq, ita
^tjlt tfjA Graci Theologi in difputatiombus de Trinita*
\h{M i\% yftirpant yocabulum %Txosdcrii,i(* , diflin"
ptiunt ab oucrla, nua cfi commumcabilis.
iiteriiHi«. ^ ^
1j(M'
Interdum ftgnificatfiduciam, ceri o rf//-
ijuid expefiantem, cr opponentem fs injlar
^ljjf^ JitiBf animofi militis omnibus tmpedimentis, Nam
j^l ioco wriif yt animofus milcs jttum adticrfaritim in fe ir-
fthni) 0 ruentem,forti animo expetiat , ejr ctm magna
t$0)i fiducia yi^oriam f^em : Itav-uTosaef t^ Chri*
^f^ fiia7ta,fe omnibtis proccllis tentationum isr <«"
^r^iinii* rumnarttm opponit , certam fibi in Chriflo yi^
• ' «s<^'?i ftorim pollicens, In bac fignificatione hoc ioco
gccipttur, zs' mfra in u , cdp. Item 2 . Cormtfy,
^,cs^ tt .Irem Pfalmo 39. ybipro Thochd"
thi, ideii,exf>e6iatio mea, Graci ifiterpretcs
pofuernm visosuinq fx^, id efl, fidncta Kiea
feu expetiatio,
!Dum dicitur: Hodie ft 1>o»
cem eiM audmeritis , nolite ohdu*
rare corda l)eflra^ Jicut in exacerba^
tione,
Tellimomizi:i ex Pfalmo adduffim ac*
commcdat mtei^ Yi:.aii:r, yt exemplo yrge'*
/iji/^r:;. rtttur ^utem interrogationthtts
^ ftihi Iri jnihiii^ qac cos magis commcat^mi^
tii'f%fe difiis oj^ponam,.
Quidam enimyCum audiuijjent,
exacerbmerunt. ^At non omnesqui
profeBi/tmt ab jSgypto per Mojen,
V \ exem[)lnm accommodet, diflribtitia*
fie ytitur. Quidam (wqmt) exacerbauerunt
Z>omnum,quidam autem non, Illorum pcemt
cautiores oportet nos reddi, Horumfidem imi"
tariconuenit, nihil morantes quod paucifue*
fint. Non enim tam multitudo f>eccaminm
qumpmitas piQr:un imitmda r/?.
Cuu
fm
m
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
T> H E 3 X 0 S,
""^•CirifitJ. Quihm autem tnfenlus fuit qua*
||I|«TWW- draginia minis? nonne illis qui pec
'USm cauerunt , quorum membra proftrata
Junt in dejerto ?
ft Jjoi vAlcera dijlributionts pars, tiempe <te
1 1, mcredulk,qiufHX mcYednlitatis poenai tnde'
^ llit mn* j^^y^Q luerum fita rebeUione dignas : Non cnim
W mYQmifii fmt m terram i^romifioms,
Quibii4 autem iurauit non in»
:o dMm ^re/furos in recjmem tpfius, nifi iHis
tmimnk tncredult Jucrunt 5 iDtdemm
wmm* ^uod non potuerunt tntroire propter
incredulitatem ♦
l a^lidjfltlf, Repetit cattfam ptmiti populi m de/er^
fl« 610! fi ^ exclufi a promtjfa requie. Fertinet au^
• Wokll ^^*^ Ycpetitio co.yt iUortm malo cdo^t^ca^
'0^ I ' ueamuinobt^ifnpenfius ,neno]lrdingmititdi*
(fc(,(!ijlrili"* 9te yel ^ares yel maiores j)cen,(S nobts accerja^
Sumf^.4
SVUMA CJTITIS
QJ'AKTL
C^ym Iua\n rcqtiie promijpi exclufi ftntm'
'cyedtilitate, timeamus ms w ycrdfi^u^
€}(i perfetieremus, quo reqmem obUtamretine*
amus , zsr yerum Sabbathtjmim ohtmimus^
alioqni p«nam minime etiafuri fumus,
0%^T>0 ET TA^TES
^ARZI CAPITIS,
QViain fuperiori capite attexuit doEirln^
(ieChrifti cr Mofis coUatione exhortatio"
tiem ad audiendum Euangelium: nunc oportu*
ncy cum yerbumfinefide nihil prodcft, addit
exhortationcmadtimoremcr fidem, c^.yt ip^
fosmagisyrgeati interferit affeuerdtionem de
yerbi ejficacia.Atq^ ita ey hoc Caput generis
Suaforij eif, conftans duabus partibuSt yideli*
cet propofitione ^ confirmatione»
EXEGESIS QVJ^l
CAPITIS CVM OB'
Jernatione doHrin^'
rum*
TtneanvM er^o^
LU,
Jm
tren
rini
im
fciu
iu
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Imss,
ms.
IUatio exhonatoria efiF, ipfa exhor*
tdtionii pYQpofitioM perfeuerantt^im mfide isf
timore dei. Nomme enim Timorii Synech"
docfmos yerum cultum d e i mtcUtgU Jpojio-
Im : qiii m timore d £ / faus eU, er bocpncHa
re^idefinitur»
TiMOR^DEi yeruSy tn pnius colen'^
diT>E VM Ajfe^us, ex fide natus , cum humili
fubieHionc isr reuerentia, cumj, Jerio jludia
om?jem offenfam d £ i cauendi coniunHm,
Dicitur autem hic timor f i n
Lis,yt difcernatur aferuili timore. Nam yt
feruus timet Dommum, cum indtgnatione <sf
odiopropter cruciatum: Itafiltus timet Pa-
trem, cum reuerentia csr amore, proptcrfauo*
rempatcrnumzsr beneuolentiam. Etfiinter^
dum caftigatur,paternum tamen animum,qnefn
fcit optimum ergafe,yeneratfir. Timor tta^
D E I filialis, eH quo timetur devs, non yt
trudelii Dominus,fed ytpater dtilcif^jmus.
Ne forte reliSla pollkitatione
introeundi in recjuiem eim^ iDideatur
aliquis ex '))ohis fruffratips effe,
Prima pro^ofitionii rati»,a cattfa finati.
hic
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
0 L .A
e p I s T
IJjc ruyfus obferuetur conditio, ttemmem defiu
$Ht , fuji (jtiigrutiam refpuit. Deinde commen"
^tur nobii bac loLofnn&a proalijs folicitudo^
Etetiim nobi^ Euan^eli^tum
tflj ficut <s ilhs,
Sccunda ratio a compardtts : Qnema^"
modum iliis per Euafigelij pncdicationem, prO"
mfjfa efi re(]ui(s terra Pale/Iim: Ita nobis pro"
tri tjfa eH recjuies aterna beatitudinis^Atqj hcee
Viaior fyUogifmi eSi. Objcruetur exaqttatio ye*
teris pQpult, isr noui Teflamenti»
Std tlU^ nihil profuit fermo au^
JituSy Quia 71071 fuit mixtm fidei tjs
qui audtera7it,
Hac ajfumptioy fen, mimr fyllogijmi
tti: m qua elegans Metaphord obferuanda ei?,
Pmdicattonem Euangelij yeluti yino compa^
faty quod yt nobis hauflum, id f /?, auditum isT
fcvceptumprofiti oporteat fide quafi temperd"
ri, Requirttur proinde^ quo nobis fit falutare
Enangelium^ yt iliud tewperemus fide^ hoc eff,
pde recipiamtts, ac ita dulcijiimum liquorcm
Spirhus in iiJo hauriamus, Conclujionem omit"
ttt , quie ita attexi debet, Igitttr «e^ nohMt
pfodcrit promtf^ia (Cterna bQmtudinis,nifi
Euanf
0
td
m
de
h
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
i
ii
Eaan^elio crediderimm cf yixerimm m yero
timoreD e i . Hiw promde manifeUum eSi ,
yanam effj profej^ionis gloriam, nififides c/*
yerus timor d ei adfnerint.
In^redimur enim in requiem elu^,
qui credidimtvs : ciueiyiad ^"' dum di»
xit^ Suut iuram m ^m 7*- jlmtro*^
ibunt in requf^ m.
Minorii aj^Mh r ipcr contrdrionim
tollationem. d e v 6 mcredulum populum rt*
quie terr^ promijfa exclufit. Ergo non nifi
qui fidem hahmt , m yeram zsr aternam
ingredientur requiem. Confequentia ideo ya»
let, quia requies terra Palefl 'ma,fuit typtts re^
quiei i}irt .ualis Ierufalem,c^ (Sterna beati*
tudmis,
Licet operihmad creationcm
mundi perfeFlps,
Incipit requiei promiffa defimthnem
wqnirere. PerfeCfis operihu^ creationis rerum
z> Ev s quieuit.Ergo Deiqt^^i^s eSi ceffatioah
€peribits creationit rerum. Proinde requics no-
ftrdtum tdndem erit.yhi perfunCii fuerimui
luboribus ifi hac talmitofa yita, ifig^'^/^^
fmi*
r m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen
LN 807 8° copy 1
ePISTOL^
fuermus reqniem (Kterna heatittidims. Ohfh'
ttetnr ty^u6 Sabbathtfmt Dei:'ylcl}no7iet enm
^os de yero piorum m aterm beatitHciine Sab»
f^athifmo,
!Dixii emm qtiodam loco Je
die Jeptimo, Jic : Et reqmeuit Deus
die /eptimo ab omnihu^ operibns
Juvi .
Teftimonio fcripturce confirmat , quod
dixerat de Dommt requie. yt aliam requiem
eff: oftendact euius ilia TypU6 fuiti fft quam m"
grtfflmjunt credentes,
Potei} autem tApoftoli argumentatto,
cuius partes fufm expltcatJtur, hoc pa&o con^
€ludi : Quod Dauidde requie loquitur^ necejft
e^i, yt attt dereqnie Dommi ab operibns crea*
tionis, aut de requie Domini, quam adepti
funt Ifraelitce, Cananxam ingrejii, aut de ali"
qua alia requie Domifti, quis fit adhucfuturdj
accipiatur» jltqtii de dnabus primrs intelligi
non j)0te^i ,ct\m earum prior, tam d principto
mundiconditifuerit:pofterior, multis feculis
ante ortum Dauidis . Necejje eU igitur ,yt
Dauid de futura aliqua rcquie intelligatut ^
fed qHaliJhmiliafit,paulo poii clar^ exponi^
V
V
tm/lrmt,fl
' dmmfm
tr^iimtitiit
r.kjndocoii'
!G:juit«T,«ecff«
Et in ifli) rvjju4 : Si introi^
hunt in requtem mtam .
Probat priorem p4Yicm iftmQi iu Eflt^
yisargumcmi m tempons circjmfiantta pofi'
ta: Damim retjities ah operiha nyatwm i^m*
dtidim pratenjt. SediUa reqmes\di qtm hqm^
titr Dattid.eUfntura adhtic. Jgitnr non eft ea*
dem requies ,Jed diuerfa.
Quoniam ergo fnpcreH in»
troire quo/cIa?u^ ilhnijCirij qmhus
prioribm annunaatum esi y non in*
troiermit propter mcreduHtatem ,
rurjtis quejidam definit diem , hodic
in Dauidy dicens : posi tantum tem*
porisy qtiewadmodum diEfum efiyho*
die fi Ipocem eius audieritis^ne ohdu*
retiscordalJeflra^ .
Prohat f ofieriorem partem ntinoris\
nimirtim , qtiod Dauid non fit inteliigendus de
reqtiie populi in terr,i Catiaan, £/?^ hac pro^
batio ffimiliter a ter.,^orii circumflantijs fum*
pta. Longk poUingrejftm populiin terram Ca^
naan , Dawd de fmnrd quadam reqtiie concio*
H natHT,
i
i'1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ndtm\ ErgQ neccfe eH yt hxcfit diuerfa
^^^' ' Km ft eis lojua requiem pr<t*
fiiti/Jetj nunquam de alia loqueretur
pofthac die^ . . .
' ProhatiQ'confequentia eU fiipertom
Tdlioniu Si inyeram requiem lofua ffopi/im
wtrodttxifet , non eidem populo de aha requie
fuiffct loquutus Dauid. Scd iam de aha requie
hquitur Dauid: Jgitur lofua in yemn re^
^uiem non introduxit ^opulum. Loco tottm
gumentifola ^ropofttio ponitur .
Itaqjelinquitnr Sahbathifmm
'fopulo hei. Qui enim eU w^rejjus
vi requienuiusy requiemtab
operibu4 fuis /fnnt a^ds !DeM.
lam tandem definit requiem illam ff>i-
ritualem. de qua Damd conctonatus efi. H^c
ycrapopuii Dei requies dupiiciter CQnfidcU'^
tur. Nam eim du.t funt partes.pro duplict
temporis jlatu.yidelicet Jmoatto,^ conjunu
matio. Incoatio ;n hac yita locum hahet , qua
cUceffmQab o^ribus noftris.^ercarmimor'
" * tifii^
tdii
jmt
frM
0/r(
iifti
m
tm
Cm
re/iH
fm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ttficationem , yt Deo yiuamu^, Hac fapi
tnrifdtur aotneflicts cst* cxternis motihus , hoc
tfm\Ui ^^^-^ ajfembM zs^ prdtds ajiionihus, Con^
i lojmthf /ummatio erit in futurd yita, ybi nuUis inte r>
turbabimnr malis, nuUis affligemur tcrumnis,
fed aterna Dei confuetudme quieti zsr lati
fruemur ^fine iUa ad hanc nemo ynquam per^
uenire poterit.quarefubiungit JL^ofiolus hanc
€xhortationem .
hidmfie
mhkwft _ .
M«vM«' Studeamus igttur wgreditn
'Mmm' jlla^ requim.
lUatio exhortatoria eSi,yt{ludeamui
ac pY0pcremu4 m ijlantyerdmrequiemiruroi-
(11 ^ cjuis eodem cAdat exemplo
i^m^il^ incredulttatis .
U 2)fiH. Ratioexhortationts ah exemplo, cuiui
} antea memmit, Vetus populus propter incre-
iimmH ihlitatem fuam exclufu<s efl a temporali requie.
Caueamus igitur ne cjT nosfimthter ab aternd
y-ffrff/*^^: requie excludamur , per mcredtilitatem no^
""""^ Fium enim eH jermo T>ei (S
m
BrtsroLJi
^Ha exhonatioms ratio,/eu attologjd
proximi argHmemi , a yi ejficacia yerbi
Dei defumpta . Aaommodahitar autem hoe
fafh . Quemadmodum illi qui incredHli erant,
m de/erto tton occuhuerum projlrati gladio fer*
reojfedyerbo Dci: Ita futurum eii,yt quT
Euangelio nmic non obtemperauerint,fimiUter
yerbo Deiprofrati pereant,
Texit autem Apoflolus longiorem com^
fnendationem verbi Dei, yt nos mdgts ad obe-
dientiam ittuitet ^ac tribuit ei ordme qumque
Epitheta.quorum primum eSi.quod fermo Dei
dicatur vivvs, idq^per metonymiam,yt cnim
4uX"<-o§ bomo yiuit per animamjta fpirittta*
lis homOyhoc efi, ycrbo Dei regeneratp^ yiuit
per fermonem Dei fide apprehen/nm . Nam
fermo bic fide apprehenfus , cor hominis reno^
uat , cr* renouatum excitat ad omnla pietatis
ejficia, hine Dauid : Hxc eH confolatto mea in
afflifiionemeay quia yerbum tunm yiuificauit
me, Et pulcre Bcrnhardus ait : Licet fueris
in peccato morttius , fi audteris yocemfilij Dei,
yiues. jitq^ hunc effefium fermo Det habet,
quando fide recipitur^yeritm cHm fide tion reci^
pitur: hominttm culpa mortem adfen^feu, mor^
tificat.Sictiti E/aiasetiamteftatur captte t >•
Baculff oris fuipercutiet t€rram,^:y j/Kritu la^
kiorum
]4
m,
iurei
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
'»f""«io!«»i'< UorwnfuOYnm mterficiet impium, Siergofi*
'fwwtlii adhtbuttinm yerbo fm feYmoni dei,
mm k '^^^^ ytuificat, Sm mkus.nos mtcyficit,nQn
meMtnn M/^^ noftrapte a^ipa.
, , ;f' ^'"''^' ^^^ic^x, propteYei
miSyt ' (I^oamn Jolnm mouet zsr excttat, yei umeti^
m 'fi /^* f' ^^^^^ producit, Ftenim corpm operd"
' ^ tuY per animam : Ii a SptYitM fitn^it^s pcY ycr^
bum , cs^ in yerbo efl ejftcax.
vmindk' Et penetrantior qHouis^ladio
'\'Ammm bicipitL
fiifmtOii compardtionem yim yerbi expli*
ijmiimm (csrefi tcYtium Epitheton) yt gladim fef^
nnqmm' -vtYimq, acuttts facHe penetrat, dumitn*
Wiinj.wl feQituY in coYpus oMum : Ita i>ti feYmo,
h ««. N4« Spiritufan^o yibrante .penetrat intimos coy^
;ff Uw« rff/f ^,, ^^^^^^^^ y^^^^^^ JLpofioUts hoc defumpftf.
i jMi//fWW feex^t. capite Efaia , ybi ftc fcYiptttm eff:
mlthmm PqJi^i ^^^^ acutum,
«t: ^ertwoens O^/g ad diuiftonem
p!S ^nim^erj^^ritus.
CoUationem exponit dddens quartum
^iiftnh*'^' Epitheton :FtgUdius acuttts ytYtng^penetrat,
l0r(f^^^' ItafermQ dei totHm hommem cum omnibut
fim ytrthus examlnAt. ytperanimdm hiielti'
gendifunt affeHtis omnes , Ita per Spiritus to^
cabuluminteUigendi facHltas, Hacparscom-
mendationis uerbi dej defiimpta efi e.y 2 o,
cap, Prouerb. Lucerna Domini dat hominihus
yitam cr Jpirttum , cr penetrat in intimosfi*
tius cordis.
Compa^um cjuo^^ acmedulla^
rum.
His yerbis fignificatur , quod nihil m
homme tam fit reconditum , quin eo pertingAt
tfficaciayerbi heu ^Atjjhocin Dauideyi^
derelicet,omnia (ifiquit) ojja mea conturbata
funt. HicyerefenfitfanHmyiryerbi diuini
in fe efficaciam.qufi manat ex Jpiritu d e iiqui
femper in yerbo ejficax eB. Sed hac ma^is fen^
tiuntur in pijs petloribus, quam yerbis explim
cari potcU,
Et dijcretor co^itntionum <jr
intentiomm cordis,
Hoc quintum Epitheton yerhi d 1 1, fig'
mficat quod yerbu d e i cor hominis examinct,
yt ipfi fua tettebra, ignorantia, dijfidentia,
dubitatio de promifiiombus zsr comminationi"
hus diuhns, innotefcant : yt lucem Euangelij,
eiedis tenebris recipiat : ytq^ renumiata hypo-
trifh y^y^ f fymcre Deum ^Qlatt
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
'filinkmli-
'iMtii
yiryiflii tlimi
[|trii»Dtr.<l«i
,boiiii«»i«f''
Et non esl J)lla creatura hUiU
fihilis in confpeciu eim^ omnia aw
tem nuda aperta funt oculis etu^,
ad quem fwhis eU Jermo.
Alia eH exhortationi^ mio,aproprio
DEi, quod eH omnia coram cernere, Jitm^tam
NulU crcatura ocnlos deI fuyterfngere po^
te^i.Jgititr illi tanqnam prxfenti fidendum c/?,
C?* ot^temperdndum, ne aliqiiando ipfumyin'
dicem experiamur, Notetur teflimonittm de
prafentiaDei ^qua omnia coram intuetur,quan'
tumtns arcana zjr ahf.ondita putentttr ab homi^
ntbiif, t/lgat promde -vnHfqHifq^ omnia, tan*
qudm in conj]/eift4 T> e i iufli itidicis.
Participiiim rc^^s-X^'^^^ propriS
fgnificat diuifa per ff mam dorft, a yertice vf
quead finem. Nam T^otX'^'^^ totamiliatn
ffinam dorfi fignificat. Quia crgo in ma&atts
Animalibiis diuifis, per Ifina omnia ahparet
htteriora et interiord,adeo yt nihil latere p9fiit,
tApoflolus tranflulit yocabtUuadfuum propo^
Jitum, ,ytfignificet ita omnia fecreta cordi-
um expofita effe dei oculis, ac fi anatomia fa^
(ia, omnia apcrta tS" nuda cQnfpicerentur.Stmt
fgiturDEo notiJ?ima, yelnmima cogitativ^
nc5 noflra) yel affe^iQnes,fii4e fintbonx fiut
\
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
niaU, Dmde noteturquod hkii^o^ f>ro%7cl^
accipitur yy t fM[>rk etiam notauimtis in u cap,
yt,adquentyfitiHem quod: De quo,
Habentes igitKr Tontificem
magnumy^ui penetrauit cwlos, le/um
filium Ely Teneamus confefiio»
nem.
GenerdUs conchtfio eft exhortationts,
qua m tertio quano Capitibus imUituta fu"
it, CoUigit autem fummam exhortationis hoc
Enthymemate. Habemus Pontificemmagnmn»
(jui H*firas partes agit m coelo apudPatrem ifi^
duciam igitur rctmeamus^ ac ei obediamuSinon
fraCli yel cogitatione pnsteritorum peccato*
rumy yel confideratione priefentis infirmitatism
r o Ti^F ESSioTi^is yocabulo fiAem cum timo"
re DBi^ ^bedientia coniunfUm intelligit.
ISLon enim habcmus Tontip*
cemy qui non potefi compati injirmi*
tatibm noflriSyfed tentatum per om»
nidy iuxta fimilitudinem^ abjq. pec*
cato.
$0
jiroi
Im
m
(di
liffi
4
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
■J^^^S^i} nAnticipatio ff?, qtit amtuertit kfirt
J"""^ tnorttm ohieeiioaem, qtii poterant obtendere
' maiejlatem C/mfli, qtto minu6 ipfi, ctm fiut mi-
feri arttmnofty andeant enm comfellare.
foiltifKt^ ^'^'^ o^ie^ioni contraridm afeueraticnem op^
A Itl P^^^"' ^^'^^ ^^'^ hahemus Pontificem , qtd
nonpoteHcompatiMeeUyhahemm Pontificem
W ^ipiO* ^iti yere ferio compatiy id e^, aiiena mife-
ria afftciy perinde ac ftta propria nottit, Hoc
prohat a caufa vi^ cvfx-na.^tiai^yafifirmas Chri^
fium tentatttm ejfe per omnia, inxta fimilitttdi-
nemy sd eff, ftcnti nos aiij homines tcntamnYt
fedahfq^ peccato.
Sicigitnrconciudittirhacratio. Pow
tifex nofier ClmfiiM Icfiis tcntatits eii, yt aOj
Ifkiumm homlneSy hoc e^iyinfirmitatihus (yt ftmt metm,
mm ptO' tnflitiay horror mortis crc) Eii prohatui, cT
ntij injirDiiW/' yeltuiigni quodam examinatus, Jgitur aiio*
)fikmW' rtm calamitatthus yere afftcitttr, None^
0^'" ergo quod propter ipfitts maieftatcm ipfumfu'
giamuSyfed potitts yt etm accedamtis, qui
•IDK) Tenff!' ' jfoteii cr yuit iuuare confugtcntes adfi»
mf '4^' Conrequentia argttmenti pendet ex 1)0C
00 f^^'^* prmcipio: Experti arumnis , (entmnofortim mi^
^^jhi» feria ajftcittntur , cum contra, nihil cxperti
^ " mUitfS fcr^caiamitatetangttntur.Htu tiitidy
li y St pati
Stparu4!ice! compQnere tnagnis, Haud ignard
mali mlfcm fuccmrere difco.Vox co^Tra&aot,
qua hic yfus e^i Jpoflolus, a Clemettte Mex^
andrmoyhoc pa^o Hefimtnr- zu/XTralea ^
craa©^ 7ra0@-' £T6J«. Ftt aittem hac
ru^^aOoa propter conuenientiam coniutt"
iiiomm natnray yt Qcero te/Iatur, Pugnat
hic locus eum dogmate Papiflarum ,(juia!ws
Patronos Mediatores obtrudunt Ecclcfics,
qtidin folum Icfum Chrijlum •
^^deamit4 ergo cum fiJucta ctd
ThrouumgratU etmy l?r mijerkor*
diam conjequamttr , <sr gratiamin*
ueniamtiiin auxilium opGrttmum,
Refyetit conclufwnem amp/ificatam a
taufa finalt : qute eff mifericordia esr graticz
muentio, Dim mifericordiam nomhtatfipni"
ficat nosfine pontifice illo.es' thronogmice,€ffe
extretne miferos: ^t cum gratiamdicit, immit
mspeccatores reos efc. Toliit igitur nojler
Pontifexy cum miferiam, hoc eB,p,^nam, tum
miferia: catifam, hoc efi, peccatum,
Porroduplcxthronus eBT)Ei, Vmti
Clorta, a quo reftigimud propter maieflatem
tudick. Nam pecccitnmnos abtfiothronare"
^ellit .
tiitmimmli
^^^M Pfli'^t* g^'^''^-^'^ qnemfideper Poftth
^mtt Jik ricordum, zsr muenUmm gratiam m auxHium
^mikt i eportHmm, hoc eft, yt impetrmm adjalutem
FuZk n^cefaru, hoc no^r^ yocatmm tempore.
m^ml Qjmdlnen^m bacmonah yHayerJamur.
\Jhl ''^P"''^' meo yocemmt^
U V jitorum EuaJel^, yocamur ad thronumgra^
Lar.fl^M-^ano(lr. ,I.erat, propn.'
' ' umpmem m Chrijlo imicmamtis.
C A P V T
'flmiii> SFMMJ CA^TITIS
tAm < *\ Chrifltm yerum Sacerdotem, a T)E(f
'aiitffmt ^ conjlittmm Jecundim ordkem Melchi-
fedech docet: Jta obiurga t HebrctoSy zsr eorum
ruditatem argmt, propterei quod adhnc iU^
tnentis do^ri',i(sindigere yideantur-
' crrjjs(j(r ca pitis.
■0X1, T 'X^^entfs dc pcrfona Chrifii, quem yerwtt
ttslnE!' X 1 7) f VM e?* ycrum homkem cjje docuity
m mfp'"^ ' ^ ^e exbortatione ad ntidkndum hunc Chri-
iit
e T I S T 0 L ^
Mffic //f Chnfli Pontific^u agh.quem
Pomificem efe, aprapno offuio Ponafias coU
ligit. Dmde vt accommdet tiotlriftam audi»
toribiis, dtgyeditur tn obwygationcm, Hnius
igitnr capnis panes fimtdH<i, Qmrum prior
ri? MaKkiLHfiH dcmonjiratiua. Po/hrior «T^
KaWKM iudicialis,
EXEGESIS QVIKTI
CAPiriS, CVM OB^
feruatione do^rimrum,
Omnis namj, Tontifex ajfum*
ptU5 ex homtnibmy pro homimbtis
conjiituitur, in ijs qu.^ apud !Dmm
a^enJa/mit , 1H offerat dona (sr /a^
eri/icia pro peccatisy Qui moderate
ferrepoteU i^norantes (srerrantes,
quQniam er ip/e ctrcumdatta eft in^
firmitate, Tropterea debet quemad»
modumpro populoy Ita etiam pro fe^
met/p/o oferrepro peccatisy nec qutf^
q^^^^n/umitftbihonoremJedqutTiQ^
catura^Deo,
jmt
mtt.,
tnk
5«n
tm,
h
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^»""^f«r,|. H:ec defimtio eif Pontificis yeteris Te^
di. ftamemi, tjuam infra accommoHnt Chufioy cr
^''«w»;. H(n«i conctHditipfHmyerum PoJttificemeJJe. IAx'
'• \m gnmemtm autem hoc paffo formari poteU»
I. Omnis ex hominihus affimptus , yo*
eatusa n)Eo,vr confiitutfts pro homimbt4S,yt
!f KT/ fitMediatory offcrem dona cr facrificia, eit
'H n Pomifex ,
^ Cbrifii/saatem eUtatis,
Itajj Chriftus vents efi Pontifex,
^llfiUjfmt Definitio e!l- Pontificis yeteris Tefia-
1 1mnki 9"^' "^^ Typus, offidum Chrifii yeri Sat
, ^ , cerdotis figurdbat, <sr adumbrabat,
Maio r Syliogffmi huius conflatfex at^
mx (J |l« tributis, Quprum qu^edam ad perfonam , quce^
Jjl HlflW ojficium Pontificis pertinent, Ad offis.
(7 mitU ^^^^ pertmeut hac t ria , Do^rina , Intercefiio,
Sacrificium» Seddehis attributis particula*
mtV^iW fifn dicamus.ac repetamus textim ordine^yi
^«eWdi ftngula melius percipiantttr»
\m\4> JJfumptia ex hominihn^.
,1 V Pnmaconditio,yideltcet perfon<s,qHod
HH^jti^ Pontifex ynus aliquis degenere hnmanocjfe
HebHcrft: Non enim congruel>at,ytfola dtuma
!k natitrd
naturd effet mediatrix, nec angclicA mtura po^
tiiii medtatnx ejje»
^ro hominihi^ corijlituitur.
Secunda conditio, /jtiod Pontifex pro
hommihus interccjfor cjje delpHerit, Homnes
(nim d t) e o alienati fnertint, per peccattim ,
jgr/jirf ntiHus accejfus eis patet adDEVM fitie
mdtatOYe, Itaenim ait Efaiits ,caf,^^,Ini^
qtihatcs yepra dsuifentnt ititer yos et tjevm
yeftrtm, zsr jf^ccata yeflfd abfcondertint faci^
em eif/s i yohts, Et Sapient, i. Pemerja cogi'
tationes yos feparam dDE o .
In ijs qu^ apud {Deum erant
a^enda^
Tertitt conditio Pontificis , yide/icet,
qn^d apud DEV.M dehuerit ejje Mediator,
JS/amhominesoJfendcrdnt devm : Quareillis
atit perpetno perenndnm ftiit, attt aliqnis Me^
didtor conjlituendus , qtnfatisfaceret ittjlicia
i>Ei,^ placata ird Dei,hoir.i»es Deo reconci^
iiaret,
Vt ojferat dona J^iclimoi
fropecciitti.
U
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
l^^mtmi^ " lUcqnana condnioeU Heojficio Sacer^
iotis, qmderdt p/acare offenfum -l e vMdonis
er ytciimis, hoc cif, Sacrificijs. Na/acrificie-
Orijlitinr, rim alia ex fru&u terrce esr rebus yit(C experti»
fiebant, qua Apoftolus dona -vocat.Alia ex
■'iPmifapi nmmabbui fiebam ,qu(e ingulabantur , at^
went. Hsmii ideo yocata funt Ow<n'ca , hoc e^l, yi^ima,
«diiiufnt DuahiiS autcm de caufis D evs oltta
ee, (if,%\i Indifis pr<Qcepit Sacrificia.
imtun Primum^yt populus in Idololatriant
ijitnkmtfuv prontiS ab Idolts auerierettn' , cr in cultu yni^
ihmliqi' us D E i contineretur.
Dekde yt typum haheret populus
\ ^iU i^^^ i> E i facrificij christi , quem aliquando
eportebat m crucem agi, propter peccata htma^
fti generis,
'ttifitii,iityu Simul etiam admoneretur populus de
4 tji i/«ii4tor. grauitate fiiorum peccatorum , pro quibus tna-
,irH: ijMnili (fanda ejfent innoxia animalia , quontm fan^
t,iHt ilif J guine purgarentur , non quod concilianda: Do*
ittfficfrft tnin» gratta aut delcnd(e iniquitati par efet
-(fjDfjrf^ Leuiticum facrificiumyfed quodyerumfacri^
F ficiHm adumbrare t : quod tamcn ab yno Chri^
ii ^^'/'-^ pera^tm fuit, zsr prcpterea facnfici^
m (f ifl4 yosabanm expiatiomsfiaificia.
Sacrificiorum mtem htgis '\uri(S fue*
runt form^t, qiix ad duo gcner/t on2ncs refcrri
poffftnt, *Ant enimpro peccato fiebat ohUtiOt
q'Mida>n fatisfaHionii fpecie , qua noxa coram
Dimm'jredimebatur. ^Ant Symbolum erat
diumi ciiltus , rchgidnifl tefiificatio : Nnnc
yice r^pl^licationi^ iadfuuorem 'd e i poflHlan-
dnm :MHnc gratiariimd6Ho7iiSy c?' gratitudi"
Ttcammipro acccptis benefcijs tc/landa. Nunc
pro fimplici pietatis exerci(atione,ad renouan'
damfudensfanihoncm.
^yprim iilud Genus .IXastnSp, id e{{,
propiciatorium ,feu expiatormm diiitm f/?,
proptcr fignificationem,
Pofleritts apracipua fua partelvXoip'
s/K,J/j a Melamhonc dtClum f i7.
Horum yeteYum facrificiorum cHm
gitimusyfuSytitm abQmmabilis abufuSiCerni^
turiftduobus fmribus,yide/icet Cain tsr AbeL
Cain offerens, operis dignhate frettts , non re^
jpexit fide in Semcn promijjHm,per quod fieret
yerd peccati expiatio» Quare ipfins facrificium
abomiftatus e^i Dominus» Abel offerens, mtel"
ligit fanguine animalium neqnaijuam expiari
peccata : Qnare rejpexit jide m Mediatorem
Sacerdotempromijjum, zsr hacfide iufiificatuSt
placuit T>&o zsr ipfct cr ipfim fa^tificiHm.
Qupd
«1.
ijitwrwn c»)»/^
'fi.
M E B X ^ O S.
Qupd antcm fidc Chrifli^ qttafi fale quodaffl^
€on</iCHdaeJJent J^irifiLia yeterd yfignificattir
m prccceplolegis , i o m n i o s r i
ti t o F f a RES s ^ I.. lubet atitem fpirittiS^
fan^iis in omni fitcrtficio falem adbibeii , yt
hoc ritti de^ingnt mturdm Chi ijh y qia perfd^
(rificium adnmbrdttir. Chnftu^ eutm yerus ille
<y cccUftts Saleihqtio tam hommc^ qnan^ opcrd
eorttm reddtintur Dco tanqnam japjdm ctlus
grati zs^ iucundi , quo ettam homines vn ipftim
crcdenresjta (quamtm morttiij a pinrefa&to^
fie conjenutnttir ^yc re/ttrgant ad perpettiaffi
yitam. Etern^n propter peccatum homvies faffi
funt D^o mft4lfL ^ tnjipidty yt non Joltmnon
ftimat ipf os tn cthumtn menja cceleflis regni^
yerumcttatn deieftetttr eos. tanqtiam ahomina^
bilem faporem . Ct\m atitem conjpergtmtt^r
homtncs , es condtuntur jale, qut e^ Chrtflus,
fiU7it Dco grdtij^tmtis ctbus zs^ itictindtfii ^
mus. Idem de operihus fideliumvnieUtgendum
Caterum errx^r Cain hafit in maxima
parte populi ludaici , qtiemadmodtim pauci
^dhelis exempltim Jeqtmti, difcernehant redi
inter y?nbra6 cr yerttatcm.
Hcvret csr hodie Cainicus erroryinom^
nihus PApifiis , Phanjms Hypocntis , qui
l ftiis^
m ,'0 3
Early European Books, Copyrlght © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ftm operlhus^qnod Chrifli firoprmm ef!>attrt^
huunl y Zi7 loio venfalis lefit Chnjli,^ ondimt
fua ol^n-i mcYitis profn tjs : qHQrnmpcem tn ip^
fo CAW.qnaftinexsmplo ilutjlrt.prafcrjptaefi.
Qui condolere j?oteB i^norann
tihm ts errantibii^.
Tiac (jHmtd Sdcerdotys yetcrii con^
rlitio, yideluct , de affeciu fpftu^ erga homincs
ignoYdntes CT* fippficantei.pro ijnorum pecra-
tis alolendis offert Deo dona yiChmoi. E^t
aiitem /u.tT^i07rQtOe/J , miferdri^fjuantum (atis
eSiyricem eorum, qui aliquo malo afjUgunttir,
atcjj adeo ipfis condokre,
Quoniam is ipje circunJattts
esl injirmitate , propterea debet ,
(juemadmodtim pro populoytta etiam
fro femetipfo ojferre pro peccatis, .
TJac quJnta conditionis rdtio eU , dh
adiuHis perfomc fumpta, Qui ipfe infirmus eft
cr peccator ,yicem peccatorum cs^ errantium
fttiferdtur, Sacerdos legalis ipfe fuit hifirmus^
^ pcccntor» Qtiare aptus eMt ad miferandum
yicem
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^^HimiiH ^ yieem mumyqmfimili cum ijffo kfimUati oi^
mxijerant.
'Nec qtiifquam fumk fibi Imio*
^tSi^tium remJeJ qtu yocatur a Deo^tanquam
y^aron,
y. . Sexta comfitio yeteris facerdotis.Pon^^
E''"'"?' '^-^^* ^^^«/^ effe diuinitus yocatus.quod Mro^
fntrtHmt ^-^ confirmat exemplo , qui non /ilijpfi fumfit
NfWMfJw- fummifacerdom dignitatemfed Deo yocanti,
f:v(fm£i.ii fjr mandanti officium, ohtem^eramt, Nnmcu
wijfuittmlm ' -^y^
mtjii^mHr, Obferuandus en hic locus, de yocatio-
I»? admunui Ecclefia[licum,yt enim nemofine
diuma dutoritate fe mgerere d< bnit in typicum
ft ciyCUIlll/Kl iltud cr Leuiticum facerdotium: Ita nec in of*
. ficium eccle/iafticum quifquam fe intrudere de^
T bet fine legitima yocatione, Et ytnihilfua
f^iyUim arbitrio ordinare Jta yerbum Dci duccm tn
^/■flffCC^lij. omnibusfeqmdeUt,
. .^^1 ^ Confutatur praterea hac Pontifich de»
^^■^rivii\i fcriptione Papale Sacerdotmm , Ptnfficu
0 /Ji>w<f«wi , in quem nihtl minus qnadratf
tsftini e^f^''^ fjff^ff^ ijfQc Apofiolica pontificis definitio.
md4^'t I 1 Sii
tTlST9LJi
Sic Chriftm non hnet»
ip[um ^lorijicauit^ }>r Jieret foftcU
»A/>fHcat definitionem yetem Pofitu
fic s Chrifto nono cjr pe> fe^tJiimo pQmifii\^
ymb am yeritati , Et locominom eiw proha»
tionent pontt . Etfi antem fingula defimionit
membra retiifitms acc«mmodat ^ylpofiolui^&r"
dinem tamen fnprdpufit tm m accommodatione
non feriut, Se i quod pojiremo loco j/onebaturt
primttm confirmat. Demde reliqua j>romi/cui
adiungit . Primum itaq^ fextam conditio^
nem Ciirifto Sacerdoti accommodat,CHm inquit,
SIC £T CHRiSTVS N 0 7^ S E sM b i t
SV14 G LORi Fi c ^viT y id efi ,Non fibi
Jum!yfit honoremyV t fierkt t ont itEx,
hoc , quemadmodum ^Aaron, non fi^i yfur^
pauit honorem Sacerdotij fine diuU-a yocatj»'»
ne: Itanec Chriftus gloriam Pcfitjficatu6 fibi
ajjumpfit Jed a Deo patre fa. erdotij dignita-
temadeptttsefl , Colitgamt^ membrattm defi*
nitionem facerdotis Chrijti , ordiamur am
Apoftolo afexta condtti$ne hoc modo:
Chriflf*s eU a Dco conjlitutm Sacer*
Sed
2.1
II
tn
ttl
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
0« m
\mmkm
4fifmijm
fRtnminit*
\tkjtmiiiitat,
Sed qui loqmtm ad eum,
Filius nitui es tn , '
te.
0 hodie^uiui
Prohat teflimonitim DauidtSi Pfiilmo
2,cH\i STV^H a Patre ponlifi(r.tu4 miintiS
4Ccepiffe \ScHqnalp ejuajo efl hac confcqmrt'
tia, Pater dicit fiUfi: Finm mcm es ttt, ego ho'
Ate genitt te : Jguur c h\istvs c^l Sacerdo^
JtDEo i>atreco}iftittitusC' Reifonneo : mamfe'
flatio filij in carne, de qua dixtt : Ego conHitui
regem metm fuper ^onmontcm fanCitim me^
umarc. fitiU efl propter Sacerdotitm, Apo^
flolits autem yt dignitatem huii46 Sacerdotis il^
luflretMc pQttifs yerha qtiam priora aliegat,
Quia mox ex Pfalmo alto citahtt di^fim,in quQ
expreffa Sacerdotij mentio fiet. kAc yidetur
textus yel mtuatione yocuU ymm,yel cer*
teSynchefi, qua in hac Epiftola perfrequent
tH, nonnibil turhatus , nam fi pro Ka6<ip(5 in
fequenti yerfu lcgas omtQ-^, manifefta er ex"
fedita erit fententta, Chrtfttis non femetipfutn
^torificauit, yt ficrct Pontifex, fed qui dixit
fi : Filit/4 met/s es tu , ego hodie gcntti te.Ident
^ alihi dicit, Tu es Sacerdos inaterntim. fe*
(undum grdiHsm MMiTedeck. Atq^ hocfa*
/3 m lo'
ff^ Uco^[>ofloli monetnur mnnulli, yt dtffum
Pfi/mi, non de atermgenemione filij ,fed de
rr.ftnifejlatione fihj D E i in carne exf>onant ,
N<im alioqui ineptam exifiiwant probationem
yideri :n hunc m»dtm i*fiitutam , Chrifiiis ab
aterm nntm (ii ex patre, fgitur a patre eif Sa*
ce^dos confiitntus. Jntelltgunt igitur diffum
Pfnlim , de manifefiatione Chrifti in carne^ yt
fufitm^ta non obfctmfiima ratio d defiifjata ad
fitim,
Sed fuprd c^m caftte primo ^poflolus
hoc ipfo di^Q allegatoprobarit^ Chrifium yere
filitim D E 1 cfie, ybi non nifi de atcrnagene^
rationefi/ijy exponi dt&tm P/almi potefi, Non
libemcr aliam ei expofitionem affingi yelim.
Ne kac ceti aqtiiuocatione yk CT" etiidentia tf*
fiimonij citatt,Z£^ argumentationis iflic infiitu*
, eucrtatttr atit /abefa^etur» Ac quo minus
tnoiicar eonmargtmento, quidemanifefiati"
veft/tj in carne di^um Pfaimi accipiunt , hicc
etinm ratio facit : Quia yfitatum eff Apofto^
lii breuiter citare Prop/jetanm fententias, e^
yc/ut digito monftrare y qua d Prophetis fuo
ioco copiofius ex/tonuntur. Ita finon eSiyocti-^
' U ynim fa6/a mtttatio, yt pau/6 ante dixi,
conftat tamen ^pofto/i a/iegaiio , in hancfeti*
tentim: Pfa/mts fi/imab mmo dpatrege^
nitm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
V n
iwipic*»'
mtiimafirmat Regem effe, docentem rff/»r^-
tlicantem in ^ton, Non trgo Rex tamHr.Jcd
Sacerdos (sternus eo loci ifit^^Rigendi^ elft
cuius probrium eH docere tsr prxdicare. Ac
proinde Imiorem hunc habct Chnftas, non afe-^
tnetipfo rdpttim Jed apme fibi tnbmm.qui
in ^ion eum conftituit orc,
Quemadmodum (sr iu aho lo*
co dictt . Tu es Sacerdos in ^ttermim'^
jecundum ordinem MelchijedeLh.
Clarior vocationis Chrifli adSacerdo^^
tium probatio, fumpta ex Pfalmo i lo . Qni
Pfalmus f'0 propheticus de regnOy naruy^ ,
facerdotio , morte ^ triumpho Chrifii fnj cr
ntorte. Veriim quia hU tantHm additur tefti^
monium Pfalmi, yt probetur yocatio ChnjH
adaternum Sacerdotium,^ coUationem Sacer^
dotij Chrifli cr- Mclchifedech , profe^juetur iu-
fla difputatione in 7- Cap. Nolobk eopiofius
deiUa coUatione dtfferere . Ex hoc tcHimo^
Tjio , particuUm ynam addamus incoata de*
fimtioni,
Chriflta eSl a DEo conditits Sacer^
do5<emnm%^
/4 QB
i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhogen.
LN 807 8° copy 1
Qut in diebm carms fu.e^ pre*
cesy Juppitcationef^^y ad eum ^ni pof»
Jtt illum falutim facere a ffWrteyCum
clamoreilDalido^iS lacrpnis offerensy
exauditHseTta mctu.
Hic Prima , Secuntta, Tertia^ Qnart4
cr' QjnrMta conditiones attingutttur , qumju^rd
mnbuit l>ontifici Leuitico , crnunc Chtfio
accommodati yt yetw Sacerdotium comprohe^
tur, Cum enim dicit : In aiebus carms fuay
frimam Chriflo aecommodat conditionem^nnhi"
rum,quodftt Pontifex de. homintbus ajjum^tu^,
yt qui mbifcum yerus fa^m fit homo^ cum ad^
dit, Preces JuppUcattonefg.^. ad eum^ qui
poffetillumfaluum facere a 'morte offe-
rens, intercefitonem zsr facrifictum ^eo fa^
(lum per Sacerdotem indicat , ynde fecunday
tertiaar qnarta conditionis membra comla*
dtintur, Praterea cum inquity Cum clamore
njaltdo lacrjimisy Qumta condttio expri'
mnur, hoc efb, affetluf btiit4S Sacerdotis fum*
mierga poptdum pro quo obttdit. Nam yt no*
ftro jiomme Sacerdos efl faflus : Ita etiam pro*'
pter nos ifium yalidim cUmorem in cruce edi^
dtt
I '
dityfujlinens jxenas f»o totius mtwdi peccati^,
Kjr perfoluens Aut^o/j pro humano genere,
Quare ftibijcitur Iktclk^^h^ 'cltso
•nTf^ «uAaStioci», hoc eH, exauditiUyid e^iji^
bcrdtui a metu, Id(j^ non folHWy quantnm ad if^"
fu4S perfonAm attniet, yerumeiiam quAtitum
4id credentes, qm Cbnjlo fide mferumur, Abo^
ieuit enim per mortem eum , qui W6rtis imperi^
um habebaty hoc r i?, Dtabolumy cr reconcilia-
itit hos Deo, qm metu mortis per omnem yitant
ebnoxij erant jernittiti»
^lij yertunty exauditm e^i po rette-
rentia ,fed yaviant in explicatione , Quidam
emm exponunt de reuerentia patris crgafiJi"
mj quafi pater quodammodo reueritus fuerit
Chrijn digwtatemfd hac expofitio miatfs con'
tienire videtur.Qutdamad filij reuerentiam er*
ga patrcm hoc rejerunt, quod fiiij reuerentia
filialis timor ita placuerit patri, quod propter
eam pater filium exaudiuerit, Quce fententia
etfi pia etiy tamen /juic loco mi/ius congruere
yidetur. Nemim enim dubium ejje poieU^
ijum Ijic ^Apofiolus ioquatur degrdutpmo cer-
tammeCbrtfli, fujiincntts iram dei propter
peccatum , Judantis fanguineos grimos , cla*
mantis in ara cruciiy ly evs jhev s y i>evs
J ^ koc
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^ P 1 S T O t sA
hoe certamm zsr metu Clm[lttm Itherdttm ejje
Jrqtifficat rApojlolus^ ita yt cmnem metuta
murtis (tepaltmit, Nccj^ hoc ita aecrpiendunt
t^l.acfi Chrtflm <{cij^fn jjct m pocnti :feda(t
fenftm 'vehcmentijiimum poenartim Yeferri de*
het. ^4.ddawti^s zjr fentcntiamhuius perico*
fte, injlitut<? d':finitiom:
. ChriftfM cff a Deo conflitttttts Sacer*
^osaternus, (jHi homofaflus precihm Jupphc^t'
tiomhtfji oblatis impetmnt jalutem*
Tametft plins erat, didiclt ah
ijsy qu^ pajjus eH ohcditntiam ,
cofi/nmmatus obeditntibm ipj], om*
nihiis faHas eH cauja Jaltitis iCter»^
Per occupationm dttexit yirtutem fa^
erificij Chrijhycra-i ej:ti>s perttfteat eius ytrttti
feufmffus oftendit. Primimt dicit, Tametff"
iius Deierdty tamen crucc didicitohcdtcntiat^ti
idquod fafjenojlrorefjefludicittir. Etfi enim
Chri^t^s patri obedientiJ?in:us femper fuitM*
men eius obcdientid mhii magis declardta
(jiiody fj admortem tllam igttomhiiofamyyide"
iicet crucis,ftih ohdiens, Hac Chrifti obedi'
emia ftobis flimtiioi Met , <td paiftandam
'Wiffaiiifj; jy^^ yerdm ohedienuam, non folmdumres
^ttwm fecund(S funt, yernmetiam, td% mjdt^ magif
I ^ triflihus csr duris rebus , quaiido confefiia
' "M^iliiti ddfupplicia yocat, Deinde dicit, quod ftt con^
"/mn;. fummam , gr^ce T^T^e^^kk, id ff?, conjecrd*
^^mftm tus perfe6ii Deo, id elly f<f&us hoflia plena
fufftciens pUcans irdmD e i. Tertio additfi"
^VitmviSm nemhuius yi^hma, yidelicet, quodfit caufi
i/f«kjHj^|iH. fatutis , non momemanea,fed(sterfia, Et quia
^jtktm» tton omnes huius falutis confortes fiunt.jQtidrtB
Iqco addit, adquos jperthieat i/ia falus , yideli"
cet, ad obedientcs ipfl, hec efi, credentes Euan^
'iltntis, iS gelio Chrifti, luxta illud: Qui credit in Fili
«w, hahet yitam aternam, Qumto ct* pofire"
' ' wo loco notandd, eU.particuU yniuerfaUs.Om"
nibus enim credentibifs /alutarem pronunciat
.Chrifli hofliam, Ex fmlfu igitur hofti^ Cbri-'
't iitm 'i' ^^^* imbediemia, hoc csi, incredulitas exclu*
' dit, CQnfirmantur pratered hac pericopaferk
nmnes conditiones , qnas inprmipio capnis itt
Sacerdote requirit, Summam horum addamtiS
incoatiS definitioni hoc modo :
ChrifiuseSia Deo confiituttts Sacer*
tmfaifr ^ (sternus, qui homo faEius , prectbui fuppli^
lijtf jfrf/<»w i^ffQftilff^q^ ob/atis, impetrauit falutcm ^vuloi
•pnimtfi^y foluto, pro omnibm in f4lutm,qm inipJuM
mdfdma.
iif4'Z -^tH'^^
€Pl^Tf>LJ^
^ Pilatiu d 'DEO Sace/Jos
iuxta ordimm Mclchijedech,
^4, ic/limo-no T) Ei coiifjrmdt mno*
rem, ,4j<fUatfn eii d Deo Sacerdos iuxta ordi-
ncfTJ ycuhjzdeLht JgUur. yereesf Sacetdosi
Ueo ordiiiatf^ .
(De qtio nohh ^randis fermo
/H, C dijjicilii explicattiy fjjiando*
quidem lardi facii estis ad audien*
dtnn,
Difputationcm <juam mceperat de pon*
ttficatu Chrifti ahrumpit, cr digreditur in ol> •
iurgationer», Ohiurgat enim Hebr{eQS,ob fu'
nm in diuitiis rehus ruditatem cr ignauiam^
Hac ohiurgatio eo fpe^at^yt Hebrai difputa'
ti^ni Jequenti de facerdotio Chri/ii attemtorcs
0ures p^abeam. lyifficuhatem , cuim hk
memmit, non tam rehus guam igttauia audito^
rumafcrihit. rtenim resfacile pcrcipiuntur
nh attentis: Ita ignauia hommum fapc diffi*
iultAtii cmfa eU. l^ereenim diHumeSi a ye*
ten Poeta, ovi ixiyiT^lw (i^i*
£t^iiii
H
iiiitij
rimi
»»•
/#/
tjjitit*
fdn
iiif
fmj
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
(1?
Etenlm ctim cleberetts magt*
Jlri ejp propter temptis, rurjtis indi*
getiSy liftaliqtiis '^jos Joceat elementa
viittj fermonum fDei,
j4r^finjent(4m igmuiee eU, qnod t4met'
fi longo tempore audierdnt alws, adeo quoH me*
ritdtam mngiftri aliorum ejjc pojfcnt ,Sitema
pori (iiligemia in difcendo rcfpondijfet : tamen
adhnc mdigeant elementari do^rhia rc/igW'
nis, Tametfi antem ncmo exhaifrire poieB
fontes facra do^rina, tamen non in elememti
perpetHo hxrendum fed progrediendnm eHm"
dies magis mdgif.^ in fcho/a Chyi/Ii : Nam cnm
(Ognitione fenfus etiam crefcii : Jtj, idei
Pautt4S optat ftiii Phi/jppenlibns , -vt abundent
m cognitione zsr omnifenfu. P^u/t enim yt fcn*
Jus refpondeat cognitioni,
EtfaEli eUis quibm lafle optt4
eTl, <S non joltdo cibo,
ExpoiitioeH.per a/iam Metaphoram,
infa-ntthi^ fumptam. Ft eniminfannbus
rudes comparat in Clnijliana religione :Itafig*
mficat mintflros E^ange/:j cj/e ye/ntt nutnccs
quajdam, qua, hakitaratme vijanttm, ab^nt
ifjii
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
$ T I S T 6 L ^
7^s pfaheam : infamtbus quUem UC)
^ut propter xtdtc^ii fQljdum cihim ferre n0n
fo'Jiint: ivofetTidnbtiS ye> o/olidum cibum mi'
wJi^J^t Ac(j. ha rcquirftnr in mim/iris Euan*
geiij ,yt fe raptni auilitorim accommodem.
Latiis yocnbiiio qmd fgnificctur hoc loco, ciim
ex priecediHtibifS liqucty Nam qnod fupr4
efefnema inmj fcrmjnHm d'e i yocauit , hit
Uc hominatytH,n ex imtio fexli captis,ybi ele*
ntentorumyqH^ latlis tiominc Jignificantur^fex
jtartes enumem, de qmlii^ fuo Iqco. Petrus rds
tionaiis Ufiis memifjit ia prioris fecmido, Qmd
Jane ad yiuendt rdtioncm ccn fcntancam infan'
ti/s fimp/iciy referendum eU. Nam yt Uc yitijs
oppofiit Apoftolus : ita infamiam yetuflati n<i'
fura, t. Corinth^ 5. Apoflolus Uc yocatfer^
wonemfimplicem, cui opponit coptam orationis
grandiloquentiam.
Omnis enlm qui liBis eH p ar»
ticeps , expers est jermonis iu/lici^y
paruulu6 enirn esL • •
Expolitionis c§l corfirmatio, Obferuan'
eH antithcfis, qua fermo iufiicice opponitur
Ufii, hoc e^i, initia/i do^irma tr elementali,
^uarefermo iuflicia: crit plena inflru^io Chri"
flianifmi , qui^ iufle rcquiritur 4 Cfjrijliam,
ArgU'
fjlM.)
m
kh
flonci
foli
kk
mk
ttdtl
mtt'.
11
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
m
Jl » H E B \ 0
^nidfnljf ArgHmfntum prisfens concludaHir hc pa^o^
h.n fffff ^ LAths particepf non eH idoneus adJolUHm ct^
'M^^wciUrr ^^^^ captendum, J^os fiebrai parttcipcs U^ii
^««B^lnifji €j}i6Jgtttir non eftis idonei adfolidtim cibn cam
im timnm fiendum,. Maior ex^rcj^e ponitttr ciim ^yq"
'« fi8d ff ^erfeElornm autem eU fcli -
'^'"'"^' Jics cihiUy qu! pro iplo hahitu exerd»
'jtji^^ - tatos hdentfenlui, addijcreticnm
mii jmnk ^ Eiujde m confi rmatio, qua cinchdittir
ajm(SMj&' hoc modo . Solidn^ cibuseU perfeHonim, Vot
iXjniytlicyitf non eHii perfeHi. Igttttr folidtts cihtts yobis
BKfflfctnllfitii*' fion conuenit» Maiorem confirmat exeo.quod
k Wtf" folidus cibus conueniat affketis, qm poffUnt di'
\%f.mM» fcernere inter bonum zsr malum, Obferuetur
' hoc locoy quod JpoUolus nsfter yelit Ch riflia"
fc//^ flDf mshabitumex continuovfu/irmaium habere
I • / mdotlrmareltgionif.qtiopoj^mt difcernerem'
PSfllJ ter bonum CT malum. Ctit» h^ec dtfcretto boni
Cjr mali regtdam habeat yerbttm d ei , com"
men^tatur nobis ferium yerbt Dei fiudium,
Papa igitttr /acri/cgs facit , qui negat licere
udiL Laicis faira B biia, in yernacttlam Impuayn
I «0 ferfa, legere ,fed eol qtn hoc facttint, quouts
f^^^"' 'IlM fuppliaQrumgenereperfeqmtur,
Sfl5T0L*A
C A P V T
SEXTVM
SVMMj: CATITIS
SEXTL
RE[>rehenft fegyiitie tar^iute Hchret*
orumM^^tatur cos JpofloltiS^^^t ad altiord
fe conuertafit, mmitnns fimttl pienas, m(i itt ye»
ritate agnita perfiftant, zsr xt fdelcs ayiimum
fton defpondcant, mitigat quce dunus , ineos
qtii ab Enafigclio dcficiitnt , dixe rat,
0%pO ET TA^TES
CAPITIS SEXTI.
INfine fupcrioris capitis in obittrgdtionem
digrejftis e^i, nmic addit exhonatione, a qua
ntrfus admmas fcrturyquibt^s fubiugit mitigam
tio iem, ne afferiori obiiirgatione frafti, ani'
mum defpondeant. Conflat autem prafcns ca^
^ut propo/itione, confirmatione conclufionej
d qua artificiofi redit ad difputationem prO'
pofitam de Sacerdotio Chrifti.
EXEGESIS SEXTI
C AP ITISy CFM 0
fermtiom do^rinarum.
' 1 Qjiapropter omittentes incoa*
|f. tionis Chnfti /ermonein , ad perfe*
f/T/? HiorcL feramur,
^ Exhortam eB figurdta reieffione.
Hortatnr enim Hebreeos , m non tn Elementis
^kmt Hcht folummond kvreant , feri ad perfefitora reli^
iiilmu gionts myflerja cognofcenda fe accpngam, ac Jc
«//^«.liifiKVi Hociles i*reehea7it. A070JU 5t?X«^ "^^ ?6'^^>
W/fc/?/f/ niiniHi •voc^t pr7ma Cijrifliamjmt principia,qu<f m Ca^
'M!fm teclnfmatraduntur.
fit.
F^T.rft TSion rurfm iactentes funda^
EXr/ vientum.
^mplificat a coutrmo, cr exponit per
« oHnrjitimfi {ii/lrihutionem, (jm fit fermo incoattonis Chri*
\m\\mfi Jli^ ^ qua elcmenta exordij fermonum Dei,
^uos laCiis yice fungi dixerat, Pomt autem
im fdiM' jlpoftoltis ordme fex capita elementaris do£fri*
tMiiif«h^^' Cijriflianifmi , qua f.mt ettam pracipua in
I; («iclii^w Catechifmo»
rf|a:<ii5»(«if Pccnitentii€ ab operihm mor^
CjXi ' J^oc primum Elementaris dofirina
W}1 C B' Chrifiiamfmi captit eU, a quo Chriflus ipfe
hhames fnas jtint exorficonciomt^yt aiitem
E *P t S T 9 L ^4
hommes prapardri po^int ad pcemtemimfin
(onuerfionem , necejjkria eff noticia Decalogi,
cuiaccufat peccatum, VeYHm ne frangautur
hommes cogitatione reatus iufiicij Dci.ne^
ceffana eH concio Euatigelij^quk ad conuerfof
nem mtiitat omnes, Ctm igitur nomimt /a?-
mentiam , requirit Decalogi noticiam tsT
Euangelij > q^od Chrtfli merita pradicat.qu^
funt fatiifa^to pro peccatis . Porrd operd
mortua , metonymii(»s opera mortem inferen*
tia,qualia funt in non Janffis , omnia intern(t
cr externa contra Decalogum. InfanHis yerd
lapfus contra fundamentnm. aut comra conftl"
entiamadmifi» \^
Et fidei er^a fDenm.
Hoc fecundum caput eit Elemcntarpt
do&rim Ch nftianifmi. Pcenitentia enimfa-
lutaris ejfe nequit,imo poenitentia yocari non
poteU falutaris , nifi fideserga Deum accedat,
JVam hac formae^f conuerfionis. fide enim fit
conuer/io,ac fide liberamurx terrorihus pec^
cati , cr' accedimus ad Deum per Chriftum
Potttificcm,
Saptifmatum (Do&rimc-^
Hqc
m
k
iu
riti
On
m
//4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
yiiiiicijUM'
yA B H E B \ 9 S.
Hoc tenium cajfiu eft EUmmdtk
^itClmce Chriflidmfmi- Baptiftim olim p<xni*
tenmm fidemy cilm iam recens Ecclefia
pUittareturtfequehamr, tanquam beneficij ob^
latiper Euangelium applicatiottsr obfignatio
qucedam fauoris Dei erga conuerfos.
Qitia autem plurdli numero luc ytitur
^poftolus , coUigunt quidamplura Baptifma*
tum generd,fieut reuera fuerunt tempore jLpo^
ftolorum. Multi cnim baptixdbantur yifibiti
dono SpiritM fanfJi, non quod immergerenturt
yt in aquam : fed quia yeniebat fuper eos Spi*
ritus fan^tt5,ac yifibiliter teftabatur.quodin^
tus agebat . Hoc Baptifmi genus Flaminis
yocant , cui accedit fiuminisyZS' fangumis Ba-*
ptifmtts , qHorumille aqua^iuxtaififtitutionem
Chrifli peragitur : hic fiebat, ciim Catecbu^
meni , perfecutionis tempore, martyrio corond'
bantur^ante fufceptum externum Baptifmum»
Impofitionis quo^ manuum,
i^Hartum Catechefeos yeterts caput.
Hai impofitio manuum fiebat per Epifcopos
€7* h esbyteros , qui examinatis imponebant
manm addita faufla precatione cr* benediBio"
fte • dd bane impofitionem mmuum >fa:p^
/C » yifibi^
'^tfihiliter donahatur Spiritm fanBus » Htfic
per cacozslum quandam Papifta fuam extru*
xernnt Confirmationem, Examen yettts re^
tinetur in emendatis Ecclefijs , fuperftitioft
yn^io , ta^ius genx , ys yana er inepta,
reHe omittuntur.
^furreFllonis morttiorum
iudkij ieternu
Qmntum ^ fextum capita yeterk
mflitutionis Chrifttanifmiy yidelicet Refurre^
(iio aduentus Chrifti ad iudicium . ludi^
cium hoc aternum dicitur , duahus de caufis*
Primum , quia nulium erit poH illud, Deinde,
quia fententia iudicis, qua tumferetur, mane^
hit rdta m omnem ceternitatem, Quare nec pij
timehunt fcelicitatis , qua fruentur, terminum
feu mutationem : nec impij expefiahunt pcena*
rum relaxationenu
Et hoc ftdemus y Jlquthn
permtjerit T)eiis,
Kepetitio eft propo/itionis , ampificata
a catifa efiftciente, Hoc faciemtis , K^eff , fe^
remur ad perf€^iora,fedfiDe9 ita ydehttur,
Hicc
0
iidi
iim
|Hnir
md
m
SfHl
t4tfj
'h
fm
iittiii
riiHi
nm
kl
ttfti TWmi
ktthfmt-
iinkm, Mi'
ith ituufs,
Mll[fTCt»T,JII«e'
'Dt^y^^^;
Hff horribiUm comminatiomm contiitcnt: Sig'
wficat enimy non folum curfum profcclum
in rebus pietattSy ej/e fingtilare donum dei :
yerumetiam peccata homintm interdiim tufle
puniri, /iejertione dttmx opisy ynde fty yt ho"
ntmcs magis magtjjj ruant in exitium. Quod
autem haic inteltigenda fint depeccato ^bl^*
ST H E jiii^, fatis iitdicat annexa raiio. Hoc
froinde fidmme comminattonis ditma tadi,
njature refipifcamtti, ne tiojlra proteruta caci"
tate puniatttr.
Nam im^ojitbile eTt eos qui femel
fiicrunt tllummatiygujlaueruntg, do^
num cadefte , participes faBt fue^
runt Spiritui JanEliy O^^ujiauerunt
lonum !Dei Iperhum^ l^irtutejj^futu»
ri/eculi, (s* prolapft funty iterum re"
nouari aJ pmiitentiam^ rtirjm cruci*
Jigentes Jibi filium Dei^ is ojtentui
habentes.
Katio comminatiomt a iftflo d e t
iudicio fimpta, ImpoJ^ibile e^ iterumproU'
fjos rctiouari ad poanitemiam. Sedqualempro-
fii
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
hpfum intettigat A(>ofiolm:ex peccati,qttOil
bic accnfatyperiphrafi fatii iftteUigipoteU*
EH atnem duplex lapfm, fiue proU-
pfus, yidelicety Particularis cr Vninerfahu
T ^Kji cvL^Ris quidetn ci? im^
fwgereinparticuiaria pr^fcepta Decahgijme
id fiat ex infirmitaie, fiue ignorantiajiue eti*
am yoluntate ^ feu malicia. Huius gcnerts
funt muki errores in yita, yidelicet , IdoloU^
triaJ)omicidiu,furtum, adultcriu.z^ alia,cott^
tra pracepta v e /, yelaliquotyelomnia.Qna^
liafuerunt ManaJ^is, ^ multorum aliovum»
Etfiautem h^ec, yelfingula, aternamon^funt
digna , yenia tamen agentibm panitentiam
mnnegatury Quemadmodum teftimoma fcri^
j>turce multa, exempla iUuftria oftendunt,
yt Manafiis, Dauidisy Magdalence , Pauli ^
nliorum. Non igitur poteH prafens locmifu
telligi de particularibus lapfibus,
v%i.vzRS^Lis yeroprolapfuseSij
von impingere fimpHciter in ynum , aut plura^
4ut etiam omnia pracepta Decalogi : Sed eft
prorfm Chrifo, %<r eius Euangelio yere agni-
to renunciare, ita yt in Chriftu po^hac nonfo^
lum non credat aliquisifed contemnat, odio ba^
heatyludibriQ^ tjranmde ^erfequamry yt
Phm^
wt.
Sitii
Gh(
fn»
tiik
tH'
L J
mlim dmi
wim jiffnitffiti^w
|ii{liiiii|lrti^H«>
D H E B R 0 S»
Phdrifci cr lulianus ^poflata fecerunt. IH
emmagmtam yeritatcm, conuieii tejlimonia
Spiritffsfan&i, rabioferepudjarunt^zir Chri-
fltim ludibrio ajfecertmt,ridentes ipfius cmcm
CT* affHHiones. Huiufmodi peccatis, hic,
CfT apudEuangeli/las negatur yenia, nam ha*
hent coniun^am fimlem impoemtentiam, at<^
bicgemiinus fenfui huius loci eff, ■
Nttnc wba ^pojloli altius expenda^
mus, quo pateat firmitas noftra explicationis,
Sunt autem tria obferuanda in yerbis ^poflo'
li, Qntd antecedat hoc peccatum, Qualitas fme
potius Jubflantia hiiitis peccati z<r pcena.
Antecedithoc peccatum, Jlitiminatio,
gttflus donicteleflis, commmtio Spiritus fanHi,
Gttfltis yerbi d e r boni, tsr yirtutum futuri
fectt/i. Ilitimmatio, eU yera /ttx, ideH, noti-
eia m mente, de Chriflo eiifs beneficijs. Gtu
Jltfs doni coeleflis, efi perceptio beneficioruni
c H \i s T i , per fidem, Communio Spiritug
fmtHi, eSi tefiificacio Spiritus fan&i incor-
dihtis credentium, de yeritate -d e i, Gu-^
fiusboniT:> e i yerbi,cattfa fttperiortm enin*
firttmejitalis, Nam ex yerbo efi noticia Dei^
ex/jacfidesnafcitur, cjftifo inhominem Spir'u
tufan&o. VirtHtes fitturi fecuU, fignificant
te4tm i/im immort4lit4tem , quam ^Spi"
A 4 rit'^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
flm fan^o mmantecoYda^^uJlamnt creden»
tes,
svBST^ 'KT ' ^ fi^ qualitas peccatt
huius.e^horumomnium obliteratio quoidamy
cr prolapfus in tamum furorem, ytfiliumDei
crucifiganty cr oftentui habeant. feu Indibrio
txponant, ac apudfe farca^ice obijciant Chri-
fio mortis .ignominiam , adeo yt filium lyti
nonmmusyoluntate fua mala crucifigant, ct*
Mbrioexponant,quam ludai.qutjuo comJi^
lio esf furtofis cUmortbt^s Chrijtum cructfigi
j^etiuermt,
TOEi^^ huitis peccati horrendaeH,
ftempe,quod impo^ibilefit tales renou^ari,^
reuocari ad pcenttentiam, adeo in ^rofundum
^eccatorum fe demerferunt.
Sed quid ^an non Paulus dicit, G rdtia
exnherdt fuper peccatum ^ Qupmodo ergoim'
fo0ile erit renouari eos, qui in Spiritumfin'
eiurn peccarunt ^ Hac impoj^ibilnai non eUex
parte gralia , qua yere abundatfuper mne
peccatum, fedex parte peruicatia zsr objlinata
malicia hommis,qui in profundum peccatorm
yeniens contemntt^
Alij quarunt alias mitigationes huius
hiiyfednoJlraex^ofitiQ cQnuenit cum concto^
m Chri^
rfri
Mt»)
(711
Ut
m
ft
tt,
u,
w,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
i«m crefe j.., r/^rijli^ ^ bhfpbemos ludm, Matth.n.
j j4rci 4
t.
.1 u. ftr/l/;
•fiMlit«^«[<ii yerutfi yt ma^ts mifr-mentur animi
tao i^U tioflriy ojlendam b reuttcr qtwmQdo Chnfli con-
f«,ytflmh cto cum yerbts Apoftoh congniat. Primi\ni
■tntjeit luiik ommtim ytdeamns, qnales nam fuerint, qtiilus
^^mtCk' ebieBumeH peccatum blajpbemice a DomtnOy
Nfliiiw Dii yt tnde defimtwnem noflram concludamus,
'iivtifW Pharifei, qtnbus obieHum erat hocgrauepec-
I^,^ttijiii4 cattm, fuerunt Prophettjs , do^rina Chnftt ,
^imm\^ miracults, tanquxm authcnttcis quibufdam
figillis , conuieU m ftm confcientijsje yertta'
tt Ettangelij, qnodOmfius propofutt. Dcinde
•voientes zsr fcientes y Chnfliim agnitum ^ esT
t \mm yerbum eius cognttum odtohabebant^ii rd^
' biofe ftia obflhtattone rentcnctartint. Tum ty
^ rdnnide, hypocrifi farcafmis oppugnabant
;: * H/«f cUrif^im^ concitiditur, quod t e
^^iriWKI]' ^^^^^^ ST>iyTVM S.^^CTVMy
fit yoiuntaria yeritatis d £ /, euidcnter cogni»
tee, renunciatio et rebeUio.ex odio yeritatis na-
ta, cum furtofa oj>pugnattone e^ perfecutio-
ne,
Hanc definitionem conuenirc pecca^
Igitifi'^^ to , cui bii ab Apoftoio noftro ncgaittr ycma.
II
faclIeyUety qmartalyfin, qum fecmui.prX'^
fentis loci animaHuerterit^
Sed adtjciamus huc di£fum lohannis ,
t- Iohan: ^.EBpeccatum ad mortcm, non pra
tllo dico, yt cjms roget, Omnis imqmtas pecca^
tu eU Et e^i peccatu non admortem, Difcernit
hic lohannes mter peccata, quortm alia ad
mortem^ alta non admortemcjfe pronunciat.
Omnis (mqutt) iniquitas, tdefl, quMetlezis
^^^mctranfgreJ^io,enpeccatum : fed non ad
worte. Erg^peccatu quodadmortem efI,no eB
Jf^pi^f^gtsti-4nfgrefito,ytIdoloUtrta,periun
num homictdtu, tjrannis, adulteriu, furtum.
mendactum crc. Qnia qt^i fic peccarunt , pof
fmtreftptfcere ,cr reftptfcentibus peccatn hic
remttttuntur. Nam tametfi h^c peccata yer^
mortaltafunt, ytquoi mortem mereantur fua
ftatura: tamenab ^poftolo noflro nondtcun^
tur admortem,proptereaquU remittantur
%onlugienttbmad propiciatorimju
Ex his fequitur peccatum ad mortem,
pecultare peccati gem^ cjfe, quod non fit ,
trdnfgrefito, SedEuangeltj pottm cogntti re^
Etfi
rsfSffsrsBfar
r
k
^ D II E B R ty£ 0 S,
Etfiatttenty ytfupra4ixii fxtrticnU'
, ria peccata contrd Decalogum, non yeniunt
b/ fff^j^.^ fub huius peccati mionem: Tamen gradus funt
■ ^uidam adhoc peccatum, Quiemm cogmta
1« 'n dofirifia Euangeltj ruit contra confcientiam in
{ peccata yaria, cr in illis fe ohleffat, in eo tan^
iiemfubdritur contemptus peenitentia, cT^de*
^P^I^iii dolentia qucedam, donec ajlutia Diabolt effe^
' > fmkp tiumfuerityyt homo talis prorfus in Epicureif
f '* '"/^'''"««^ mum prcecibitetur, ac ita paulatim Euangelio
renunciet.
molitru,^ Qiiare prifjcipijs obflare profuerit yeu
*^i^iy, fmn% poenitentia, ne demerfi in peccati baratrum,pro^
tfnmt,fif trdhamur tandem tecbnis Sathan<e, in hoc bor>
vHu^muk rendum peccatum,
I kfmmt Terra enim f^pe Ipententem fu^
laoJtToiiMto / > -/r
i}«Vr« herbam oportunam , lUts propter.
wm, qms colitury accipit henedtFiionmi
a iDeOy proferens autem spincis isr
:mdmti tribulosy reprob^ eUy^srmalediEli*
^'^^ proxtma, cum conjutnmatio m
^»/fiif«>'' combujlionem .
m^^iilki^' j£tiologia eH,feu Tdttonis dectmtity
f^r aptifitmam, eam^ bimmbrem compamio '
'9
SPISTOL^
nem, cuius priorpars :tloS!rinam zsr exhortd*
ttotiem, pofierior, comminationem continet,
Prior pars hahet quin^ comparationis
memhrd» Primtm, Terr<e comparatur homo,
Secunfium, culturaterrte confertur pr/fi/?catio
Euangelij, Tertium, Imhri, aj^t, ilatur . a?<
leHiigratia. Qumum, Germinanti herb^ ji'
deifruUus refpondet. Quintum, Benedtctio^
m terra Gratiarum augmentum confertur,
Vtigiturterrd opus habeteultura esr irriga^
tione , fruHum producat , /audem^ merea-
tur : Ita homo, yeluti terra, opus habet pradi-
€atione Euangeltj, cr Spiritus fan^i gratia,
ytfru^us iaudaliles Deoj^gratos edat.
DoSlrina de caufis conqurrentihus ad
fru^ificationemhomiiiis d e ogrdtamobferue"
tur^ fimtii cxhortationis ftimulfiSt yt cuitU"
rd cr imbri recepto fru6iificemus^
Pojlerior pars Antithefm priorispirt
tis babet, Quare expianatione non indiget: . Sed
tamiim obferuetur ^ccomodatio adrationefu*
perius po/itam. Quemadmodum terra cuita,
fkpe copiofa pluuia irrigata, nihiiommtis pro^
ferens Jpifias ejr tribuios, maicdicitur a /uis
cuitoribustz^ tamiuam re^roba (gntemtiitur,
cf com»
tiik
h
l'm
lin,
jlrirt
fkfi
flij,
h
m
k
iis
ku
ftli
Fol B H E B K^t^ 0 S.
« mkd ^ comhiirenda Yelmqmtnr, cittn Juis spmn zsr
trMis : Ita homo Eu4ngelij er Grdti<e coele^
ifj (mmtiir fi^ particeps, cr mhilommus femen coelefte,
«%rlk IpmsptmgentibnsMrhfcentem Emngeltj yi^
^mwmC rtditatem, ant tribulis defe&ioms ah Enange-
i <!?,, iio , praHornmj^ morum fttffocans , deferi^
nLl I / tur , maiedicitur ] rebrobus a Deo abtjcitur»
h i Z*^"^ oiterms tngratus rejernatur, Hac
^ • " gratm comminatio moueat ynumquemj, no'
» mjm, fiyrt^^ neftid inDEVM iftgratitudme proUbd"
mri trinf ^^^^ -^^ profttndim yitiornm , donec reprobus
tMmiMm .^^^^ ^ jj^Q abifciatur.
miivinimi, Confidinm autem ailectifsimt
fitmk Je^^fohis meliora VianiGra faluti,
h.mkd tametrtitaloqtitmur.
fi^mmlhv Mitigat acerbitatem fuperiorts fermo»
^(jjtf, t nis, m HebraifraHi afperio ri ohiu rgati^ne de-
^ Jpondeant animnm, putantes ntillam lap(is yi *
itkfn frm f ' adgratiam reliquam ejfe, Tamet/i,inquit ,
gnmk^^'-^ A^c ita refie dicimus m reprobos, qui Chriflum
Miduw^? ^gft^tum contumelia aftciunt: tamen deyo-
, ^^^^^ fj kis confidimus meiiora, qui fahitem yobis d
iil^^f^ f^ 0&r/y?o ob/atam fide rctinetis, Ohferuandus
obiurgandi modo,7ie sta obiurgcmus
! ^ ^^,k errantesy yt omncm fbem falutis yideamnr iliis
NoM euim Iniuftm eU (Deu^.
Katio mit7gationi5, afirmitudine J>rO'
mlj^iomm dumarum fum[>ta, devs non
mnjluty hoceHi t>evs eH iuflm yeraxin
pYomifiis fiiis, Hinc confoLitio petitur contrd
dulfitationesjHhrientes de i>romifiio7iibui di^
ttinis»
Vt ohlmjcatur operis l)eftri)
iS" Uboris dtleHionis ^ qiiem oflen*
diftis in nornen ipfiiis,
Etfru&H colligit Hebrceos bonas arbo*
res ejfc: Non enimfiert poteH, yt ybi fit fides^
eim naturales proprietates non conjficiantur.
Obferuetur hoc loco primum ,fludiumpietatis
diU^ionis ergaproximum ejfc coilejliiyo»
cationis ac yerx fidei tedimonium, Admonet
^MO^ hic locus pios, de remuneratione obedien^
tia,^ fide precftitiSy ey quod d e o faHum
iHdicetur^quidquid proximis impenditur y ex
yera cdritate , qua ex ftde manat : luxta iliud,
Quad yni ex minimis iftis feciftis, mihifeci/lis,
Jd quod etiam teftabitur ludex yiuorum
tnortuorum, Chriftm Dominus , extremo die,
ybi fibifa^umim^utabiti quodipfitfs membris
facium eii,
Q»od
w4
}(Jtr
fdut
Quod minijlrajlis SanSiii
minljlratis.
4«i(f^Z . E^P^i^if^ hilpecie, quod ht genere di^
xityZJ^ Hehicorum perfeueremum Uudau
Nmfolum (inquit) mmiflraflis^yerumetiam
adhuc mmiflratis fanflis, opere, confilw,do^ris
fia, facuhatibus c^c, prout eorum neccfinai
f ni>fr/) ^oftulare yidetur.
Cupimus atitem li^nKmquem^
loejirum idem cjlendere fludiumy ad
'tmHmm' certitudinem spei yl?U ad finemyl^t
,v' \.„ non e?nesefhctammt.
«IICWlfKIitlltW. O JJ
%^l;im\\m Qup referenda funt ea, qua duriifS yi^
WB efc tilfjliiw debantur dici, oflendit : nimirum, yt Hebrai
^*^*"" pietatis ftudio fmt diligentiores : non yt mde
iMfriWiW'**' defferationisanram arrtpiant. Qni enimpie^
mino jS tatis ftudinm oftendit, is esr ftbi esr altjs fpem
mm\d^^^^ fidutis confirmat, Huc il/ttd Petri pertmet,
jjii^ ; /hvm Firmam facite yocationem yeHram, per bona
h,d'f^^'''' ^P^'^^' certitudinem,fcu, expletionem fpei^
lilfjvtm'' ioceii, donec coitfequammi id quod fperatis^
0lf0t Commendatur igitur nobis hoc loco perfeue-
Lu0^ Tdntite (ludium, Namqui perfeuerdtierit yfj^
4d finem, hif falnus ertt, Jitq^ ideo fubdit
Jipofto*
^poflolus, Vtnon fegnes efficiannni, fcilu
cety i/t pietatis curju, Requimur promde aU'
cntas animi in homme credente , qua nititHT
quotidie Jeipfim m ptetatis jludio Juperare^
Vmm imitatores eorumjqui
per fjclem longanimitatem h^re^
ditant pyowijlwnes.
Exempla fdvMorum itihet Hebraos
afpicere,ac dtio in exemplis SanffGrum yult nos
inciieri, yidclicet, yita rationem, cr euintum
feu exitim»
Vitcs ratio SanBorumy in jide lon^
gantmitate fua erat» Fide apprehenderunt oh"
latam Gratiam. Exfide j> e v m coltieruntt
cr pYOximitm dtlexerunt, Xonganimita5,fiue
tolerdntia eos cohtbitit : ne fra^ii cruce aut
fcanHalis confejiionem abijcerent, ac fegniores
fierent, De hac longanimitate loquitur Efai"
aSi cum ait : In Jilcntio tsr ^fe fortitudo
yejlra,
EuentuSy ff? hareditas promi^ionis ,
hoceB,poJfeJ?iorei promilfis, Fieri emm non
poteB , qiiin devs w fuis promtf^is yeraxper^
maneat, ciim fit iuHif^imm: modo nos in fide
fcrjliterimin, De hoc eucntu porum /oqttttur
Pfalmui
1
iw inkt h(k
m,iiiiiiia
^ D H E B X 0 S.
Pfatmus hifce yerhis : Nouit "Dommm dies
immacttUtorum , ^<r haredica^ eorum iuater^
fium erit, Huc ergo afpmant ^ij^quoties^^el
ip!i cruce premuntur , "vei itnj^ tus fiorere yi-»
kent,qn'jrum exiius erit confufto.isr fcmpiter*
na tgnomima, Huc pertment Pjfil:^ 7.0^ 7 3 ,
^hrah^e naw^ promittms
S)emy quontcim nemthcm bahuit per
quem tumret matorcm , turauit per
Jemetipjum , dntns : Certe bcnedi^
cens bi neduam tibiyCJ^ multiplicans
muitiplicabo te^ ar Jic patienterfe»
rens^adcptiii eft promtJSionem.
Prohat fide zs^ patientia expe&artdam
ejfe promifSionem, td^ exemplu tAbrahfs . Eit
autemta/e argumemum,
Abraham in fide es' patientia perfeue^
rans accepit promif^tone/m
Ergo esr yos Hebraiypromiffa hona ,fl
modo perfidem asr patientiameacxp^aueti''
tPS,confeqmmiiji. ^
i^tip ataem firmiorfit ratio , interponit
iuramemitm Dei, quo nonfo/um promtfsio con^
L firma^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
SPtSTOL^
fimAtur v/Llrdha i yernmetiam omnihis cri*
dentibfts expefiatttibus per patiemiam prO"
rnijfa bona» Nam qm credtmt^benedicumnr
tumfideli tAbraham>CaUt: 3. Quare hoc Dei
iuramentum , nus qnoq^ confirmare debehit , di
fromij^isdiumis. SiimptumeH autemtejlimo-
niumhocex 12, j 7. zsr iz, capitibus Geiie*
feos.
Nam homines qtiidemper eum
iurant , ^«/ 7nator eTi , omnis ipfis
controtierjt^ finis , est ittramentum,
in conjirmationenh
Superioris ^Argumenti confirmatio ff?,
a mmori ad maius. Hamines iurati merentur
fidem. Ergb,multo magis Dco iuranii eU cre-
dendum , qui faliere nequit, yt qui fit iujlij^i-
Obferuandm locus de iureiurdndo, Hic
enim locus duodocet^primum: qnbdwramen*
tum praftari pojiit, Secundum.qtibd eius U"
gitimus finis jit yeritatis confirmatio , adeo^
frm controuerfiarum . Contra huius legiti*
inum yfuyn, Syrach ita loqmtur : Fir multum
iurdns , replebitur hiiqnitate , zsr non difcedet
^litga de dgmo ipfius, Cui autem iurdnti cre^
dendm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
f itiog,^^, aendim fit docet Panm Jno exempio, cttm att:
'iunt L« j Tefiis eU miht Dem.cut fimio m flintu/ipnu
' ^ard h ficans quod iUt6 loUs credendnm fit.cum turant,
frir^^^u Deum colunt, De alijs yerfus Menandri
a meminerimus ^
7/7 quo l[)beriu6 Ipolens 'Detis
cjlendere pollicitationis hinredibmy
Sowiinfjii immobilem confilij [ui certitudmemy
tnterpoltiit iuJturandtimfiH per duas
res immobtlesy quibws impojstbile efl
i^iitfmAwi menttri (DeumyfortiJJimum Jolatium
w i!.mi«im« habeamtts, qut confu zirtm ad tenen*
t,%f0' ^^^^ propojitam fpem .
.Ljn^imi^M'- . ConfefjuensArgtimemifuperioTise^.
u<«Mr Homines iureiurando coufirmant ea de ftuibus
i jjiwii' controuertttur. multo magts jufiurandum Det
ik infallibile , quod addttum e^i promifiioni,
IvikP f^^^ Abrahamo , tsr cm femini, His enint
^**"^ //' i «titabus rebus nos certificat Deus , yidelicet,
f'''^' , • Promifitone,^ iureiurdndo^quo promifiionetn
ii^'^"^ ' fonfirmat.
1
ePISTOL^
Ohfemetnr hoc locodo^rka^decertu
tudme promij?ionHm ditmartm,qt4<t covfirma*
tafunt yerbot^teflimonijsyerbo additi^iin^
terpofito ittreiurdndOiquibu^accedtmt mors ^
yifitma filijy Item donatio yifibilis Spiritta
fanHi , ynde merito nos imicem exhortari de"
beremus.yerbts Pfalmtfta: Laudate Domi'
ttum omnes gentes , z<r laudate eim omnes pC"
fuli,quoniam confirmata eU fttper nos miferi^
cordia eius , or yeritas Domifti manet tnater"
mtm,
Quam , Jicut ancoram , hahe^
tnus anm<c tutam <sr jirmam,
Cmmendatio fpei cU* yt enim ancord
erta tempeftate nauem tenetpne fcopulis esr yd"
do im/>ifjgat frangatttr : ita jpes ynica itt
tempeflatibtts tentatfonum cjr perfectitionum
fiducia ef?, qua ftabilitur Ecclefia,ne fltifiibus
cbruta pereat,
Et higredientem^^jf^ad inte»
riora "i^elaminis,
Fnde tanta ffei fiducia fit ^expemt,
fiimirum , ex eo qtiod mgrediatur coeltmy ybi
eii yenm propiciatorittmjefi^s Chriflus, Atq^
ita ex^onit typum ^ro^iciatorij lc^alis ^ qttod
intrd
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
■(fw (xkrtmk
mismm
immjkh
^jimm.
mtfd yeltim erat, m mteriori templi parte, tjui
femel in anno Sacerdos [tmmm mgrediebd'
ttir,
Qno pr^cnrfor pro nohis in»
troljt lejit^, jectindtim ordinem MeU
chiledechyfaEiti4 Tontifex in ater^
num.
Prohatfidem c/ ifemmcoelum diri^
gendm ejje ; Ntmirum, quia ibi ei? eius obie-^
^lum, fiempe, Pontifex nofter lefus Chriftus,
bunc prxcurforem nominat, cHm quia illum fe*
quinos oporteatytum quiafine iUo nemini
teat introitus, En quomodo adigrefiionere"
dit ad dij^utationmi, De ^omificatu Chrifti,
C A P V T
SETTIMFM.
SFMM^ CATiriS
SEPTJMI.
SJcerdotium fecundum ordmem Metchife"
dech praferendum eSi Leuitico facerdotiot
Quare mn dubium eU, quin Chrifti Sacerdoti*
L 3 umeX"
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
um exceUentius fit Leuiticoi Memo^rom<fe
hocaboUtO) illud atermm manet*
0%po ET TJ^TE S
SEPTIMI CAPITIS.
IN qumto capite Chriflum Pontificem ejfe fe^
ctmdtim ordinem Mclchifedech ajjeruit , fed
{jHiafciebat Hehrceos parum attentos zsr aptoSy
adtamfuhltmen doCtmam capienda,in ohiur^
gationem esr monitionem digredttur, yfq^ ad
finem 6. capitii, yhi artificioferedit addijjw
tationem quam inflituerat. In hoc igitur feptit
mo capite, dtfputationem incoatam iti qumto
pofequitur hoc ordine, Primitm, yt oflendat
quafit comparatio Sacerdotij Chrifii, cumfa^
cerdotio Melchtfedech, profopographiam quan-'
dam ififtitupt y inqtia attrihuta perfona Mel*
chifedech noitem recitat, qua Chrifio applicat.
EtcoUtgit Melchifedechtim primHm ^braha»
mo , demde Leuitis excellentio rem effe, Qtut
faflo, Chri/li Sacerdotium Leuitico pretferen"
dum efie, hac ratione coUigit,
Chriflu^ cft Saccrdos fecundum ordi»
nmMelchtfedecL
Melchifedech eflmaior Ahrahamo^
Abrahm efi maier Lfnftif^
JgitiiT
\u
lit
0
h
tlf;
I
u
it
A
fn
h
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
1
^ D H E i R 0 S,
... ^g^^^^' Chrifiu^ Sacerc/os mmr eS! Le*
mtlcis facerdotjbtii,
) ^'^^ p Tenio loco figwficatyetus Tefiamen-
^ ^ I tum {>cr noH um fuhLmm. Poflremo yti-
" /r/J. litatem , necefitatem , zsr eficattam facerdotij
Ontfii peY^piciamm, multas Chrifti ^ facer»
' wt;^mf|ff(, doium Lcniticorttm comparationes cumulat,
^Mijmt^jn Proinde totnm hoc caputgeneris eH Didafcali^
■<ttmoi(;<^,j, ci\ conftaus quatuor partibus ytjua femutuo
Iffoiii^tkii. tlegantifitmo ordine confequtintur,
EXEGESIS SE<PTIMI
hkmrL CAPITJS CFMOB^
■i^mBfim feruatione doflrina'
ari)lj,ciiiiifi' Hic enlm MelcJfifedech (^x
fm^^^P Salem , Sacerdos £>EI alttf^tmi,
^(Llufikii Ua^ occurrtt Mraham , reuertentt a
MffmM* (^de re^timy Et benedixit eiy (ui <s
«tttrfifff. ^ decimcu ex omnihns impartitm eFt
iLmmf4''' MrahamyTrimum ^uidem ex inter*
iimk^^ P^^^fone ^x iu/ltci^. JDetjide
j?ero ettam rex Salem) quod esl %ex
facis^ ftne patreyjine matre^fine ge*
L 4 nere,
e P I S T 0 L u
ftere, tie^ pnnciphm dternm , tie^
yiu foiem habensy ajumtlatm 1'erd
filio !D E I, manet Oacerdos in
atermm.
Profopogrdphh eH-feu,perfona (Jefcri*
ptio, defumta ex 14. capite Gene, Et ex Pfal*
mo 110. Sunt atttem m hac profopographia^no'
uem perfona Melckifedech attnbuta expendcn-
da, Nam defintunt qualus fit ordo yfeu ratio
facerdotij Mslchifedech : qucerdtio Chrifloac^
commodatur : Sed \t yeritas typo» Qnx enim
ymhrdtilia funt in Melchifedech,ipfa yeritas
eH k Chrijlo lefu, Attributa autem bctc funt.
Primum, nomen perfonae. Secundum, regia di»
gnitaSy cum af^tgnatione loci. Tertiumy Sd^
cerdotdlis eminentid, cjr prarogatiua . Quar*
tum regid liberdlitas in Jbrdhamum, quem re^
deuntem a ctsde regum, conuiuio Itherdli ex*
cepit, Qmntum , Benediciiofdcerdotalis, Sex*
tum, Acceptio decimdrum , Septimum, Origi'
»ms,c^ exitus ignordtio, OCiauum, Simtbtu^
l^do cum filio d ei, Nonum^ perpetmtas Sa^
cerdoitf Jn his conftflit zsf ordo (sr mio,iuxt4
qmm Chriflu^eU Succrdos, ddcxemp/ar Mel>^
chifedeth»
m
f&ne.EtaPyrf/i
ittnktniuii^'
Uutm itcfHnt.
thifedech. Vcrv.m hoc difcriminis , (Jtiod
yml?ra fohimmodo veritatis fiicrit delineata in
Melchtfedcch, Jn Chriflo autcm lux JpJ^ zsT
yeritas exifiat. NccelJe eH avm difcermre
inter ipfam figurdm, feu , imagmem, isr rem^
feu, yeritatem, quam reprafntat imago. Ita
enim monet Chryfoflomm, cnm ait : E/ Trav^
lam finguU avoi^o^/K-to? Chriflo ap-
flicemuSy typm ctm yeritate corferentes.
Primumigitur 'kome'K occurrit
jAELCHiSEDECH,hoce^i,yt ^poflolus ifl^
terpretatur, Rex itiflicia : qtiodfam nomen in
yeritatejoli Chrifio yere deo, csr yero ho-
mini competit : Melchtfedecb autem yt ymhra:
fcn typo, Chriflits etenim iup.t^s eU, zsr Rex
iuftjcj^s , non folmn ratione dinim nattira ab
aterno : yerumetiam in ajjumpta humanitate,
Plenifime enim deo iuxta normam legis ohe^
diuit,yf% ad mortem critcis, yt loqtiitur P aut
lus. Prteterea iuftus cH etiam A(iitie,adeo%
Kex ittflici(S, quia m fe credcntibusimparttt
^^uamittfiiciam: qtta ipfisimptitatajjabcntnr
(oram veo ittfth if donatos Spiritn fntTo
L ^ fanciifi"
fanHificat k hac yita , quos m refftrreffme
mortitorum ha repardturui e/?, yt fmt confor-
mcs DEo m ommatcrmtate*
Sectmdo loco, \ex s^lem, hoc eif,
pacisjiaus e§i Mehhifedech, quod quidem
nomen Mekhifdech a /ocoyhi hahitauit ac-
cepit, zs^ eatenus illi congruit, yerum firem
fpefies, plem/^tme Chriflo Domino competit ,
Aam huitis intercefio7ie (Cternam pacem cum
D £ o patre adepti funt credentcs. Hifjc eii
qnod chows Angehrttm, nato recens Chrifta
Jecundnm humamtatem , cecinerit : Gloria in
cxcelfis Deo, in terra pax, hommibus bcna yo-
lantas, EtPaultt6 adRoman^s 5. Itifttficati
exfide, pacem hchemu6 cum Deo^pcr Dommti
ftoflrttm leftim Chrjftum. Proir.de yere Rex
pacis dici meretur nofter Pontifex, lefus Chri»
ftus,
Tertio y s^cE\Dos dii ^L"
7ISSIMI appellatttr Melchifedech, qui in
iftaprophanagentc folusfer^ cum ftta familia,
rettnuit yentm t>ei cultum, obtulitfacrifi^
cta precabatur t> e vm. Sed hic tttulus
mtiho yenus Chriftofacerdoticonuemt, qtiiex
finu patrus prodiens, yerbum d e i nobis an^
mnctauit, Imercedn^ro nobis preQihm, ac fe^
met
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ttf.
,tmit:Gkm
, Prcirinerfifi
Pwti/f»,
melfeil>ftm ohtnlit.per Sfmtum fmfttemii^
m f>tcnficium, m odorem fuamtatis Deu
Sedde Sacrificio Chrijlifitoloco copiofitts*
Quarto loco, in defcriptione adijcitur,
fjuod Mekhifedech occnrrerit Abrahamo re*
uertemi a ccede regum.
Hic Apofiolns nofler excludit partcm
Hifloria, yide/icet, (]u6d MeUhifedech protu*
lerit panem CT yinitm, excepturm Jbraha'»
mum zsr eius comites conmuio. Sed hanc par-
tem nefjuaquam omiCiffet Apoflolus, fi altqmd
myfterij magniiliic latere iudicaffet , cjuodper*
tmere ad Sacerdotij Chrifii emvrientiam extol*
lendam ytderetur, Papifta tamen inde extru^
wufuumpanis zsr yini facrificium. Sed yim
manifeflam faciunt hiftoria, (jua: eH Genefeos
14. partim corrumpenda textum : partimad^
dendo de fuo , quod texttts non habet. Pri^
mnmenimpro prottt/it,corrupte legunt,ohttu
lit, yt inde Sacrificium faciant. Demde pani^
culam, E T, copulattuam exchdunt, fubfli^
tuunt m eius bcum, e m, ac ftideoohtulif
fet Melchifedech, qttia erdt Sacerdos, Nej^ eo-
rum cauftm iuuare poteH, quod nonnulii ex
patrihus yideantur i^j ea fententia fMtfe. Non
mm (xem^lis ,fed legibtts iudiwidim f.f?.
Vouni
\\\
i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Ve^^um H (Jim tamen contendat polfe per ilUm
regiam liberdlitatem Melchifede:h,qutt xAhrd"
hdmum excepity commiinicato ilii cr excrcitui
pane "VmOy fignificari ccenam Domini, qud
Chriflus rex liberdliter refocil/at redcumesti
cade regum : hoc esf, agentes pcenitentiam ,
profligato Diabolo , morttficatd carne, con*
atpi/cemijseiuSy (id quod Patres fenfijje re^r)
fruatur fuo fenfu: modo non inde impiam obU"
tionem' Pa/fi/larum faciat, Vere enim Chri*
flus, defejfosin pugna, contrd peccatum, mor^
tem, dubitationes zst^c. recreat, non folHm fpi"
Yi$ualifui corporis zsr fanguinis conmunicatio^
ne per yerbum,yerumetiam eorundem Sacrd"
mento : cuius elementa funt, panis ^ yinum.
V nnm quia Apojlolm no/ler hunc typum non
adiecity ne<^ ego folicitt4S ero de eius accommo*
datione . hoc interim certum Jiti yiolenter
contru mentem Mofts, liberalitatem Melchife^
dechtrahiad mijfale Papijlartm facrificium.
Qmnto loco fequitur , qttod Melchife"^
ttech benedixerit tAbrahamo, quod fane ir.telli^
gendumeHde Sacerdotali benediffione» Vc*
rum hoc difcrimims eU, Melchifedech benedi"
xit precando , Chriftus yero benedicit bene
prajhnda , iiixta bcnecHUionis yscem: yos,
inqnip
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
i hAi Dommus, tmocabjtts nomen meum Ju*
«fl ^ml, ^^'fi^^o^ V^^^^> ^ ^go yenedicam.
^« ^^^^j fahijcitHr , quU Melchifedech
• ' acceperit decimas ah Abrahamo : qucts fane de^
WM fnmm. ^y^^ Abraham fna fponte contu/it /fequutm
mmt, ciTfc» fj^j^^ dubie morem yt&orum , quijolebant de^
!P«rei |f«ff wj j.,-^^ fpoltjs fuis yel Dijs confccrare, yel
n'»immtt\ilif Sacerdotibus conferre, Ferum hac decima^
t V iri mvitk ftim col/atio, multo meliori iure Chrijlo Saccr^
i8^;«f««,«r. doti debetur y qui ytomnia twbis confert, ex
m, nnn Ifhfif niera bonitate : ita vicifitm illi non folum deci"
mas, yerumetiam omnia nojlrd debemus.
t, fim ^ niniiw. Sefftimo, fit mentio ignordtionis o rtm
[ff \m tjfifiw ^ ohitus Melchifedech, ^poHolus enim di^
{TflfkeiwdW» cif sii^e t^t\e, sine m^ti{j»
jit, "^iikit Quodfane non ita intellige^idum eff, quafi MeU
'^^nMi^' thtfedech nec patrem nec matrem habuerit,fed
jji^ jiff^tiii ita accipi debet,ficuti ipfe Apoflolus fe inter*
fretatur,cumaddithyina.x6yy{T^,hoceH,
cuius Genealogia nu/quam extat in fcripturd,
ZZilm^' h^c ita rc&^ rejlri^.git.
V rctigjf Bii fine patre csr fine matre , quoad nojtram
. ,'i cognitionem attinet, id quod fingulari dei
(onfilio faHum eH,yttypus aliquo modoad^
umbraretyeritatem, qu^syeritas foliChriflo
t^mpeth. Nam Chriftus fi dhiimm ndlurdm
t fpicis^ cc/jLKTW^ eSi^ mtus ineffahih wodo i
p itre , (juem modum tiemo tKortahhm hec an*
geUrumenarrare poteft. Quare yt ot^KTWf,
ica cT^OLyiViccyiQyHT^ recii/^me thcitur» Si
hummamnaturdm Chrifli cofiderjs, Sc^anoj
tlijjoc e^i,/ine patre carnah coccptus,iur natus
eifyidqHodfane rationis menjiiram longeex^
(e4it,
OHauo, dicitur Mekhifedech afiimila»
tus fiUo D £ Sed (juemadmodum typus feu fit
gura yeritati fimilis effc poteU. Hoc igitur ad
qnalitatem ftmtlem , non ad pares quahtatis
grdd>(4 referendum e^i. Sic /imile eii rcgnum
(cslorum grano finapps yjednon rdemcumgra*
m* A/<jn enim omnis fimilitudo^yt inquit Epi^
phanius, tota accipitur, Pttla imago fimilis
f iZ yiuo hommi, fed qnis non yidet magnam
dtfldntiam ?
Nono zsr yhimo additur de Me/chife^
^echyf^anet Sacerdos m Atermmt QiiJ^d
fani ad aternitatis ifeciem rcfcrri dehet.Nam
nuUibi infcripturd legttur Melchifedecht yel
ohijjfe, yel aheri trddtdiffe Sacerdotinm, quo
fungebatur , cuius asternjtatis yeritasin Chri^
flo lefu eH . Nam hic foh(S manet Sacerdos (C"
ternuf, perpetud mterpelians in Ecdefim.
IH
* '«14^?'/' "^" ommbm his dttrihutisy i<r collatioms
"««'tilii ' mcmlrisy 7iotii fit regula hac : S^pe tnhum'
Ov,r. 1 ^ yp^j ventati (oli reuera conue*
Mm> JiL ntunt. PLarimA mxta hanc regulam expli^
canUa funtinyeteri Tejlamento , ytdelicet de
ftatutis perpetuis, De terrd perpetuopo/^iden^
/ ' da,de pcrpetuo regnp Dauidis,cr de mnltis
' 'J ^ ""^'fi ^iijf gjff^ generis, qua omnia trihuuntur fignis^
cum fmt rerum ipfarum per Metonymiam»
mpkkfmlt j.^^^ fji^ fignificamur, aterna cr per^
petnte hitelligi debent. Sed cur ita lo(]uttur
Htiii.fJDci^m& fcripturd ?yt mentes hominum erigamur ad
tdfms itukti ' (ontemp/ationem cceleflium rerum, csr aterna^
kfMnim yffffj^ pgnifKantur rebus terrenis zsr cd"
im\lmm^i' ducis»
Pulniwgj/ri Covfiderate ^utem , quantm
t m^n^H^ fit hicy cui Jecima^ ^braham de*
^ jj,HfH )^if Poflquam Chriflum Sacerdotem effefe"
\ dd^ orflf»if/« Melchtfedech o(lcndit,addit
■^Vn Ij colUtionem inter Melchifedech ciT Mraha"
'^mhji ?f ' ^f^^ ^ gfl^fjdat Chnilum yldrahamo maio^
Sfktmim^ rem efe, qu^ ipfumfuprd Leuitai, qui ex A ^
,0 yifiUii"^^^^ hrdhamo natifiint, extollat. Senfm igitur hu^
m ^rop ofitiQnis e^{, quod Melchtfedech fit ma^
ior yJhra-
k
ior Mr.ihamoJj^.nc prQpofimncm exeocon^
frmaty f/uod ^brdbam dederit Melchifedech
dccimas. E^autem nrgumentum hoctompa"
ratam, qmd ho: rriodo concludmir:
Qni decimas accipit, maioT eoeH qui
decimoi dat.
Melchifedech acce^it decimasah ^4»
hrdhamo,
Promde maior esi Me/chifedechAhrd"
hamo.
Non caret Emphafi ^ quod AhrnhA'
mum Patriarcham ai>peUety nam duo hinc con
cUiditur. Pfimnm.quodnecejfefit iUumexceU
lentem fuijfe .qui d tanto Fatnarcha ^ideSi,
pairum prmcipe, decimas acceperit, Deinde
^ hoc mde /equitur , quod Lenita tAhraha^
I mo mfcnores fifit. NamipfiLeuitie ^hraha»
mnm Patitarcham fuum agnofcunt. Hiftcfe*
quitnr Melchiledechum, qui Patriarcha Abrd"
hamofuit maior, etiam Leuitas dignitatis grd"
|ii dn fuperare, ex quo Chriflum eminerefu'
]jj pra Lefiitas conc/uditur,yt quifecundumrd'
m tionem Me/chifedech fitSacerdos.
^tcjue hi quidem , qui juntex
filijs Leuiy Sacerdotium acctpientesy
fr^ceptum habmt d pojjulo Jccima^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Mtun '
fU kk
h,mkkm
H E Tt X u£ 0 S,
accipienJi , iuxta legcm , hoc eU , ex
fmtnbHsjuis , //V^f c^refttsex lum«
his ^brahi€ yJt isycmm^e^m non
recenjetur ab ipfiSjdecimas lumfit ab
^dbrahamy cr habenton promijsio»
nes henedixit,
Probat MeUhifcdech ttworew cjje Le^
mps,yt indc Chriflum quoq, Leuitis Juperio*
rem effe co/icludat, ^Argumemum autcm pr<c^
fcns hoc pa^o ad leges DiaUnica^ reuocabi-
tur.
Qui non ducit genus ex Leuitica tribu,
nihilominus acciptt decimas ab ^braham
fnmmo Patriarcha, attj^ ci, tametfi habenti pre^
mif^iones benedicit.non folum maior esTiJsy qui
ducuntgenusaLeui, cr fo/ummodo accipiunt
dccim,TS afratribus fuis, yernmetiam ipfo Pn^
triarcha M rahamo .
Melchifcdcch autem non ducit genus
tx Leui , cr tamen decimas ab ipfo xAbrahama
principe patrum fumfit, cm ctiam benedixit.
Proinde Mclchifedech non folum ipfts
Leuitis , yerHmetiam Mrahamo ipfo maior
Si c rgoprincipe patrum maior f /7 , r /?
M pro^
4
1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
profefto ipfis pamhus mator. Proinde Chriflui
n.erUo Leutti^ pr^feraidus eil^quimxta rt^
ttm MelchtjedeJj Sacerdos eil conihtmm, htc
ioctm babet regtila DialHticorum : QtiU iw4-
iui esl mator€i etiam maius mnore,
^orrb yfine omni controuer^
fta qtiod mhm eU , apotion bmedi*
citur, . .
Conftrmatio pofleriork partis matorii
ff7. QuimmoreU.bencdicittira dtgntori,Sed
^braham benedicitur a Melchtledcch, Ubra-
bamigiturmmoreUqtum Mefchijedech.
gutem hU Sacerdotalti benedt^io mtelHgenda,
Jici-.tifu^ra quoqf admonuimtts.
/>/r qttidem homincsy qui
mriuntur , decimns accipiunt , illtc
mitemisyde quo tejlatum eU quod
yiuat.
JLlio argtmento probat Melchifedec k
fuperioremejfe Leuitis,
Qni femper yitiit maior eB ijs , qt*t
toflquam decimas acceperunt.moriuntur,
Melchifedech autem Jempcr yiuit , &
Lm££S moriumur,ita yt a/tjs alij fu((edant.
Maiot
m
rei
IJl
•««I (mtm
iij)o(iiiriffnti
mns jnrtis
t^kfliilMt.
"' 'uh
Maior eU tghmMckhtfedech Leuttis.
Qnpdautem affimat AJekhi i d .h •vi-
uere^ad yeritatcm^tjna: m Chrr/io eiicompleta,
cjr ad fileminm de morte Melchifedech , refe^'
rendumeif,
Mors igttur Leuitarum, qui fuk prte^
tleceforihusfuccejferum, fuit fignum aliquan-
^oabolitum iri/acerdotium Leuiticum,
Quddautem MeUhifcdechiyita com^
tnemoratur infcriptura, non morsyfigurd
fmfacerdottj Chrijli nunquam aho/endt.
Ety ita loquar , perjfhm*
hamum decimatii^ est ip/e Leui, ^ui
decim^ /olet accipere, nam is adlmc
inlumbis patris erat , cum occurre»
ret Abrahit Melchtjedech,
S enfus ho rum yerhortim eU. Abraham
€um fubiectt fe Melchifedech folutione\ deci^
tnaritm, ftmul totamfuam pofieritatem, qu^ ex
fe nafceretur,eidemfttbiecit,Qnare cr Leui,
qui tum in lumbis patris Abrahcefuit^minor ek
Mekhifedech, Quod de Leui dtcitur.etiam de
r^iiqms tribubm intelligendum f /?,
M
FcYtim
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Verum hic qiui^llio de Chrijlo orltur^
qm ex trihti Inda de fcenriit : non cr lUe eo-
dem aYgumento comikcatur, Hecimatus fuife
jter Abrdhnmum f
Mhanc qu(eflioncm facilis efi rcjpon-
fio, Nam Chrifli fuit fingulare priuilegnim,
Jiquidem non fecundum legem communem na^
m eii Chriftns ab Abraham ,ficut Leui natus
eB,fed conceptM ei? de SpiritnfanEio,^ ex
yirgine natmJ^^nde yt non contraxit originali
peccatum , ita nec patris infirmitatifubijcitury
yt cum eoftt reus, Deinde Chriftu^ nonfolum
bomo e^l,yt Leui, yerumetiam Deus ab ater^
tto nati{S,qua quidem ratione ctiam angelis ipfis
at^ adeo ommbifS creaturis exceUcntior eU*
Torro , fi conftwmatio per
Leuitlcum Sacerdotium craty (po*
puUiS enim ]ub eo le^^em accepit)quid
■ adhiic optis feciindum ordinem MeU
chifedechy alterum exoriri Sacerdo*
tem , ^ non Jecundum ordinem Aa^
ron dici ?
^/Uio Argumento idem prohattyideli"
cet, Chrifti Sacerdotium p aferendum effe Le*
t4ittc$
L Jl
"!«Cferij}oorit)it mticofacerdotiQ, Sumitur autcm prafem rfr»
^gitmcnf im d defiruHtone co^ifcqucm^.
^mm\q Si Leuuicnm faccrdotium ftnjfct con*
fnymutum cjr pcrfedum, non finjjet cpu4 hguq
ficilis(f{rji^ Sacerdotio fecwndum ordmem Mclchijedeclu
1
Scd fuit opm facerdotio fecundum or"
dinem Melchifcdccbt inxta dixtum Domini:
... r „ Tiies Sacerdos in aternum,fecundum ordmetn
rJH«>(/« Melchifedech.
mmm^'. p,.^;,^^^ confummatum eU iwpcrfeeia
praferendum , mertto Chrtflifaccrdotum ex-
Minfmnfik cellcntiffs Leuitic^ pradicatur.
^mmlM , . ^'H^^^<lfi^^f<>tdtparenthcfisr(popi^
«mfaui it{se7nm jnb cofcilicct, Sacerdotio Leuttico
legemaccepit) Hac parenthefs /ignificat mu'
, tuam reUtionenf fcedcris zsr Sacerdotij. £(£
mimBtllp Q^jji^ facerdotinm, alicuius fccderis jjjon-
\i\m (f Qi^^'^ Lemticum Sacerdotium redi-
m ^ ^Apoftoltis in ordinem infra Chriflifacerdo -
J i titim,eodcm argtmento etiamfocdus Lcuitici
HH} m^i^^^ ^ facerdottj cedere debcre fcedcrifaccrdottj Chri-
jj.jll'in W Jiioftendit, Scdboc pleniu4 oftendit Jequenti
TmnslatQ enim Sacerdotio ,
^•^iisliMf necejfario <S Legis fit translatio.
i
Sacerdotium zsr lex (hoc eff Saeerdot^
fotHm) futnrd coniun^a funt y yt fmul yel
tnaneant yel intereant, Si igitur mutatur
Sacert/otium, mutari etiam fcedus necejfeeiiy
Sed iam trdnslatum eU facerde^um Leuiti'
cum, zsr cifuccef^it Cbnfli Sacerdotium, Jgi^
tur <y legi feufcederi facerdotij Leuiticifucct"
det foedui facerdotij Chrifli, Deinde etiam
hmc concludamus quod Lex Mofaica ceremO"
malis, qua erat facerdotij Leuiticifoedm,debu^
it fincm hahere, adueniente notto facerdoie
Chriflo» /
Certe isy de quo h^c Jicuntur,
alteritis fuit trthm particeps , ex qtict
nemo aftititaltariy clarum enim eU,
quod de trihu luda natiu ftt S)omi*
nns nofter : Dequa trthu mhillocu*
ttu efi MojeSy quodad Sacerdotium
^peHat.
Cotifirmatur mmr fuperioris argu-
menti , yidclicet, quod Sacerdotium fit trans^
latum, a tribu Leui ad tribum Jud<e , qua
tribHi non erat partice^s yemis S4(erdoifj '
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
iptnr
Infij. Df»i((f ftifl
Ln Mnfm m
m nm fmii
\a D H E B \ 0 S»
hocefi, yetus SAcerdotium non erdtcommif'
fam tribni Indte. Cum ergo c h\istvs Sa»
terdos nofleryiHxtii camem ortnm hahet dtri^
btt Itidte, manifeflum e(f cjr trdnsUtum ejje
fAcerdotium c^mutatum eJJefceditS.
Et amlylitis adhuc miinifejlum
eH) Itjecundum ftmiHtudinem MeU
(htjedecb exorttur Sacerdos alins ,
qtiinon iuxta le^em mandaticarna^
lis faBiis fuit y jed (ecundnm poten*
tiam Vitt^e infolubiUs.
tArgfimento d circumfiantijs tempo "
ris, zs" qualitatis , idem probat , yidehcet , zsf
trdusUtnm effe Sacerdotium , translatam
ejfe/egem. Carnale Sacerdotium,zsr tempo^
rdUy habct legem camalem cr temporalem ,
Contrd yerd, ffirituale ey aternum Sacerdoti^
um, habet Spiritualem zs^ aternam legem, hoc
e^i, foedus in aternum durans. Ergo cilm vAa^
ronicum Sacerdotium fit carnale zsr temporalez
cf* Chrifli ftt fpirituale zs" aternum, necejfe
eH fieri legis trauslmomm, yna cum Sacerdo-'
tijtrmlmQne^
U 4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ContefUtur enlm in hunc mo*
dum : Tu es Sacerdos in ater*
num jecundum ordinem Melchife*
dech .
Prohat tejlimonio Pfahnifacerdotium
Chrifti atermim ejfe, quia autem hoc HiCium
Pfalmfui>ra declardtmn efl, zr oflenfum ff?,
qualis na ftt ille ordo Melchifedech, no eUqmd
idem hic repetamus» Nam cx fuperioribus pa-
tet» qtiod comparatio illa inter Melchtfedech ef
Chnfltim, potijiimum fita fit m nomitie, in reg*
ni fede^ in perpetuitate yita, in iure decitna'
rumy in benedt^ione Sacerdotali, de qutbui
fupra •
^hro^atio fit prioris mandd*
ti) propter infirmttatem eiu4, (jin»
utilitatem .
Caufam reddit ctmam Lex yetmfeH
foedus abrogatumftt : 7iempe,quiamutiHs c/
infirma erat Lex, Verum hic diligenterobfer^
uanda eU relatio.N^ fi rejpicis fignificationcm
fftiritualem,aut finem propritm legis.nequa'
quamyel hifirmayel imtilis eraty fuit autem
tius finis propriuSi homines 4d Chri/lum mitte-
re, qtii
krMildifMi
ukiiiiimt,m
yiHiiiiiirim
v/fj> H E i R ty£ 0 S,
re, fjuiyt folus iujlificat credentes, ita folus
tollit pcccatum zjr mortem. At fi hgetn in fc
refjjicisyfine fpirituali fgmficationc, cr fitie,
qucmadmodim eam intuslajitHr Pharifvi, re^
uerazr inutilisyt^ infirmaem» Diciturigi-
tur inutilis zsr infirma reffeCiu perfeBioms ,
qua per nouum Sacerdotem Chriftumy ejr fct
fcedt(4 ipfius Sacerdotio anncxum contigu.
Kihil enhn nd perfeFlum ulU
diixit Lex,
H(ec mio ei?, em lcgem mutilcm cr*
mfirmam pronunciati nimirum, quod nihil ad
perfe&io^icm adducat^fcilicet iuftificando peC"
catorcs, expiando jpeccatum, delendo mor-
tem»
Sed accej^it intYodtiEiio ad
Ipem potiorem^perquam a[)proptn*
cjumn^ (Deo^atq, boc potioremjqtwd
7ion abfj, iureiurando res aclajit,
Prolepfis eU, anteuertit cnim Hebrao^
rum obieHionem, qui poterdnt ex diHi^ ita
inferre adufrfus Apofiohm: Tu dicis lcgem in^
ntilcm or inftrmm ejfe, cur igitur Der/s ta-
M j lcm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e P I S T 0 L ^
Um imttlem cr infrmam legem dcdit ?Re*
fpondet ^poflohii , Legem ftv.jje quandam
Pitdagogiam ad Chnjlnm,/eu,f(rdfia noui Sa^
cerdotis, fer quem hahemifi accejjum ad de"
VJ^ ,fed M maioremrei co??frmationem dicit
accef^ijfe iufiurandum , quo fcedm Saccrdot^
Chriflifamitum fit, yt ^erpetuo duret»
Nam illi qtiiilem citra iuflu*
ratjJum Sacerdotes faHi Junty htc
Iperb cum iureiurcindo ^ per eujji qui
dixit^ Tues Sacerdos in <ieternum^
Jecundum ordinem Melchijedech .
Ratio com/>amionis hac eff,
Sac^rdos iureiurando d e i confjrma"
tusht aternnnt, praferendt/s eH illts,q(ii /itte
iuramento ajfumpti funt ad tc wfus»
SedChriflm per iufmrandum confir'
tnatus eH Sacerdos itt aternum. Leuitce ye^
ro , ftne iureiurando affumpti funt ad tem^
fus.
Proinde Chriflui Sacerdos Leuiticis
Sacerdotibus eH pr<cferendus.
SqU
Mtip
SoU mmor loco totius argtmentiponi*
tur.
Tanto potUris Tejlamenti s^on^
for faBus esl lefu^,
Jnfert ex colUtioneSacerdotijLeuttia
ci Chrifli, colUttonem yetens zjr nouifeede^
ris* Digmtas enint faederii zsr praftu?;tid,
fendetd digfiitate Sacerdotij. Scnfus igitur
hic eit : Tantd potioris Tefiamenti /ponjorfa^
ilits eH Chrifitfs , quanto dignior efl Sacerdot
tjaam Leuita, Dignitai autem ftsderisy cuias
jponfor eH Chriflus, fita eH in quatnor potijii^
Mum, yidelicet ift firmitudme, nam iuramento
DEi confrmatum eii, 2. Inperpetuitate^Ini"
mutabtle enim eif, yt quod m ^ternum duret»
In paHionis modo, nam Chrifti fangume
peratlumeH, 4. Et informa,qua efi promif
fio remij^ionk peccatorum,feu ^eccatoium al>0»
iitio in credentibtis,
Hinc apparet quantum yetm foedus
4nnexum facerdttio Aaromco differat a Chnfii
foedere . Nam fine iuramento , yctu^ fcedus
initum eii, nec eit perpetuum, nec fangume
CbriJlifancitum,fedfanguinerHf<f yacc<z, me
prom f
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen
LN 807 8° copy 1
S P i S T 0 L ^
promi/^ionm remiJSionis peccatorum infe con^
tinet , qnatenuj fine Chriflo confidmtur»
' In hac pericopdy obfernetttr immotim
princi^ittm^ yidelicet^ qnod Sicerdos omnis fit
jponfor fcedetiSifeu Teflamentialictiim , ynde
(iuo difcamm : Primnm , qnod Chriflus Sacer^
dos promittat aliquid, Secujido y quod ilU
promifiiofnedns reijiciat, qiio fihi mutuo obli*
gantur, w qtti f>romittit, is^ illi qtiibf^s ft prot
mifio. Is qtii promittit, yidelicct , Chriftus,
faitttem ommbu-s gratuitam offert, Ilii quihus
fit, promifijo, eandem falutcm oblatam fide ac^
cipitmt. Proinde nouu?n fcedus Jeu Tcfiamen^
tum m mutt4a obhgatione ci? poftum. £f? igi^
tur noHtim hoc fcediis fli^ulatio mter devm
07* hominem , nam yt devs falutem gratui^
tam offen per Chrifltim, ita homo falutcm ob"
latam fide'accipit, cr obedientiam promittit.
Et alij quidem plures faBi
/unt Sncerdotes , [ecundum le^em,
propterea quodmorte prohiberentur
perm^nere , hic autem, eb cjtiod ma^
7ie4tin ^ternum^fempiternum habet
Sacerdotium,
Colk'
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
'0 "«iiicMKir, CoUatio C/m/li cjT Lewtarnm, e% ctr^
cnmfiamijs temporif fumpta.
^/w«r /Etemus Sacerdos, fempcr yitiem,
' Smk wcr/f 0 praferendus eH , ad breue tan «
^«^ ^^^»/:''^ -v/V/w//^ dt^; /Vro Morte prohtben^
^ihfMk turfnnp Sacerdotio.
5mf mki Sed Chriflus cU aitcrnus Sacerdos,
i;^ m^ok fempcr yinens, Lcuita antem nd brenctem*
i^&^Hf. pus i>ermanent,propternmtahtatis conduto^
rW4t,fi tjcm. ^ . . r j .
Promde Chrijlus Lcmtts praferendtiS
' rt '
Loco totius argumcntt fola mmor po^
^$p^m.Bf ^i^^r. ^^^^^^ ^^^^^^^ Apojlolusnoflerjaccr^
Zlm ^otium Cimflt 5c7ra?«SaTt)/), quod fucccPone
' / nontranfcatadaltum. Hacynicayocuiato^
tti ^ conftcitur, quifua religionis pro^
\(kmnfmu ^^^^^ 'daiunt, cr ^upptm in Saccrdotio Mif
h diim !i ficko co!hcat. St emm Omlh faccrdottum
L eHki^aiiZ^)?, imimdcnseaorattoPapifta^
\mm y^,^^ ^,^, de fucccj^ione fut ftcli Sacerdotij m
r(( f mtfc'^'^' locum Sacerdotij Chrifti gloriantur,
■ Vnde <S fakcire in perpettmm
■ pounaccede>JaperiplumadS)e.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
. S T 1 S T 0 L ^ .
um. , femper Viuens ad interpelUn*
Jum.[)yo fioHs.
H^c ilUtio tri(t hahet. Primum , quii
fitcfeitui fdcerdotij c h \is ti. Secundoy
ad qnos pertmeat, Tenii , qtio pr<cfidto tuti
fmt 1'arttcipes foederis Chriftt.
Ejfecfus Sacerdotjj Chrifti ycsi falus
corporis animx*
Hi«c fnlus offertuY quidem omnihm^
fed illi tantilti eius fiunt j^articipes, qui per
hnnc Sacerdotem devm accedunt , quod fit
fide: Ita enim Paulus ait, ad Roma. luftifi^
catiigitur exfide, pacem habemus cum d e cj,
J>er Dminum nojhum lefum Chriftum, per
q<iem ctiamacceffhmhahemus fide^ ingrdtiam
hanc in qua ftamus.
f^erilm quia femj>er fanHi in hoc mun-
<!q circumferunt peccata, addit Apoftolus de
perpetua interpeliatione christi apud pa*
trem, qua, yt tutifiimo pr<efidio , tuti fiint.
Hhc ergo in noftris infirmitatthus zs- lapfibus
vejfiiciamtts ,quemadmodum cr lohannes mo'
net : Si quis peccauerit , aduocatum hahe^
mus apud Patrem , lefam Chnftum iuftum,
V t^fe en propitiaiio pro pemisnoftris.Por^
r9 hig
billi.
^[diinkm,
raChnliiiiiH
sA » H E t R t>£ 0 S,
fohlclociis diligenter obferuanHus eH,eontr4
Prdgenfem Sophiflam, impndcnter n?gdntem
Dommum no/lrnm le/um Chrtfium ,nunct»*
tercejjijrem ejfe, mter d lv m eeternum pa^
tremy zs^ Ecclefiam: yt m Chrijlt locum emhat
Sancios pntercejjores isr mediatores, Fatetur
qnidem yufer iHe Cbriflam inuocandnm , yi
'i)tVM,fed nonyt mediatorcm: ^uare hanc
fyecandifoTmamdamnat:Ftli dei intercede
fro me, apud (eternum Patrem, Sed fciamus
'Vtro j^ modo jilium dei inuocandti rt efje, yi"
delicet, ytDE vm datorem binorntr., cum pa^
tr( fjr Spiritn fanHo, <ur rurjtts yt mediato*
rem csr intercejforcm, yt propter ipjum exau*
diannir, ac yt tpfe pro nobis fit dcprecator^npttd
aterntm patrem , cr yt tpfe perferdt noliros
gemitus zsr pfeces ad ceternum patrem , quem^
admodnm bic locr/4 ^Apofloli aperte docet, Et
Paulus ad R.omanos %. dijene ait, Qute^iai
dexterdm dei.gt mterpellat pronobts, Hue
rdtio ieterni Sacerd tij Chri/1 i pertmet, Qui-
cunjj ergo uegat Chrtftum nunc mediatorem
ejfe, facrilege tUi adimtt , quod Pater ipfi in
aternum tnbuit, cum att : Tu es Sacerdos in
atemum, Huc pertmet etiam promtj^to Chri"
fti, Qujcquidpettmttspatrem, m nomitio meo»
d.iktt yobfs*
i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Tiills enim decehat^ l?t ejjet no*
bis TontifeXyJanElmy innocensy tni»
poilutii^Sy fe^re^atm a peccatoribmy
isr excelfior c(tlis faHm^ qui non ne»
cejje haheat quotidte^ qtiemadmodtim
daierdotesj prinuim prGjtds pccca»
tis hofttiU ojJcrreyfDeinde pro popu*
liy hoc enim fecitjemelcfim leipjiim
ob. iit,
Jproi>rijs zsr ncceftrijs yeri Sacerdo-
tis condmombus , coimincit Chrifltm ejje ye^
rnm Sacerdotem, Lcmtas autem minime, liac
yeri Sacerdotisdefcriptio,fitacHin tribus, in
qnalttate perjon^e , compamione einfdcm ad
hominesalios, adcoj^ omncscrcaturai, {jr vi fa^
crificij yirtute at^ perfe^iione.
Qiialitas perfona: fi?, ijuod Cbriflus
Pontifexjit fanflus, innoccm, tr' impoliutus,
idq^ non imputatione aut incoatione.fedyerita»
te isr perfe^ione, H<cc quditai, in Jblo Chri^
ftoftcerdotc inuenitur.z^ neqttaqtiamin Leui^
tis*
Comparatio, qnodfitfe^regatns apec"
cato *•
1
li
n
k
i
f
I
V ■
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
jdnicmjdfjM
'aiCsnfmfnt'
intniiiiniiii;, H<c
.(iMertiiitnkw
0fffff,t";i))/3l'»
f
0
i
^ D H E B Ti^ t/£ O S.
catonhiis» Etfi enim tjatura non eH fegregatus
alf hommih:/^ altjs , tamn a aatura: aHuenticia
contagTone , hoc eii, a peccato omnmo ab omni"
hui aiijs ijmnnibus eil Jegregatw, tleinde di"
titur Exceljior cc:lv.faCLui^ id eff, cmmbm re^
bui, qux in cce/ojunt,yt Junt ^Angeli,^ crea*
turce leh.quce, ytTaq^ proprietas Chvifio media-"
tovi zsr Sacerdott noflro yerij^ime conucnit ,
mn Leuitii , non Angeln j non creatmis yliis
alijs,
Sed obijciat aliqHis ^rio baretico af*
fnrgohs : Si exceljior cH faHm^fuit aliqnando
htmilior, Si hmilior, quomodoipfum Deum
prcedicas , cum hac m diumam natnram non
qnadrem C'
Huic Argumcnto xAmhofiUS de fide
lib: 7;,cap. refhondet hifceyerbis: Nemo
excclfiorfa&us dicittir, nifiqui in aliquo fucrit
humilior:in eo igitur excclfiorfaflus eHfeden*
do addexteram patrt^ , in quo /e, minor angelis
fatfm^obtulit pafiioni, Hcec ^mbrofius,
I(tm ex tApofioli yerbis colligamus con^
(lufionem, St facerdotis eB intercedere apud
patrem,^ nullus e§i ieg?tjmus facerdoSy nififit
a peccatoniws fcgregatm CT" coelis excelfiort
JeqHitur profe6i'j mcdiutorps dignitatem m nul^
luiii quadr4re,nifiin ynum lejum Chrijium.
N Sacri^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen
LN 807 8° copy 1
Sdcrilegi igitur funt Papifla.quUlioi
wediatoYes fingunt apud Deum , quam folum
hnnc lefum Chrtflum^qut /olus perfem omma
Sacerdotis munera exequipote^ .
Virtusfacerdotis Chrifti.C^ />erfeStt9
tU^quod ynica hoflia femel pera&a pro pecca-
tis homifiuM, Dcum propittet^isr jdacet, Hoc
etiam foh Chnfto facerdeti , non Leumcts
Sacerdotibus , conumit , qtmiatn Leuitici fa^
terdotes, primum pro ftm peccatts , dcinde
propopuli peccato okulciunt hoflias , idq^ non
fmel tamum,fdf<epifitme. Proinde uicrtth
Chrtflus yerus facerdos cenfendus, non Le^
OhferuetuY h:c diltgenter, qu(efitpro-
prietas facerdotis ettts, qui fm merito est efi^
taciter Detm placare poJ!it impnmis ob^
feruetur emphafis aduerb^, semeu Sigm-
ficat enim,quod femel fa^um e^i,ita abfoliuum
fttijfe.yt eius iteratio minim^ fit necefaria,
taceamm JacriUgiu cfeiditeme^quod Deta
femel fa^um ejfe yoluit.Quicunq, entm hocfd-
cit , negat yithmam Chnfli perfcffamfMjJe.
Hincfacile eU iudtcarey quamfttfacrilega yox
Papalinm, qui dtctmt fe Chriflum qmtidte pa^
triofferre proyiuorum zsT mrtuorum pecca*
ti<,Qnod antem quidam ex patribus yocant ca-
n<trn
f
ti
^^*'* Dommtcam hofliam, Sacrifidnm , he
i tfrfcflit, *^ ^*'''^ ceUbratione fimt gratiarnm^
md * atitones , ^«<f y««^ ffirituales , cjr ^«/4
: W (^Jfrfr recordatto eiia fummi Sacuficij, quod per^
«IHO 0 ' lf '^^^'^^rtdatt.m
f f "r ZJoww/ rf^^f * : Hoe facite m ma commemo^
f«Kt,(r|k«.fa rdtiouem.
ib«*j.4» Jacerdotes , habentes wfirmuatenu
fat, hmkm Sermo Iperd iurmurandtyquod pofle*
mfds,(fmh' ritis eU le^i, filium in ^ternum per*
, feBum .
K fwiwutoi^^ ^'^' P^^f compArdtionemfummr
,tf «"'f*^'^ '^'"'^' ejftcicntibus , perfonarum adiun6iisy
[1 ifU^i* ¥ ^ temporum circumjlantijs, Ahfoluitut
■ ^itrf"^" jacerdos , rf//ox lureiuranda
r? ttr< <!»»^^ conflitutus, quiq^ eSi filius Dei in aternuttt
fBi»i»' ferFetius , 7«re prafertur prioribus . /f^f /<i«-
'''^"""^fff^jil*!' tumfine iureiurandoconflitutis^quiqjunt ho"
^4\n^r winesinfirmi,
Jt,f^f^'^% Chrift/ts pofl alios tureiurdndo con^
/^f^+^^r y?/W//i Sacerdos , ;?//W in a;termm
j j5«r/#'' r ferfe^us, yt qui nm kabeat fuccej/orem, Le^
uit^ yero lege tantum,fine iureiurandQ conjli*
tHti/nnt, C fmt homines infirmi,
|||||| Jgitur Chrifttts ime LeuitU ^nefet'
tur,
llH) Ohferuetur ^ hU locus de perfe6{o
Chrifli Sacertiotio,in <eternum durdtu ro,z^ fuf
ficienti , quis non 'videt hk confodi mtjfaticum
Idolum Papiflarum i quo mtUum aliud abo'
mmabilim Satan excogitare pstuit , per
Mijfam enim Papifticam , Chrifti facerdoti -
I ttm , quod teternum ejfe oportet , abrogatur •
Per Miffam Papifticam , Sacrificium , quo
femel omnia peccata Chriftus expiauit,
aboletur, Per Mijfam Papifticam , Sanguis
Chrifli , cuius mundicie abluimur omnes,con-
Jpuitur, Per Mijfim Papifticam,tota redem*
ptto , morte Chrifti acquifita,dij^ipatur, Per
tnijfam Papifticam , ccena Dominica, qua nobis
tnortis ftia memoriam commendauit DomifUtSt
■ ' prophanatur, Per MijfamPapifticam,maie*
ftas Dei , ere£fo in eius locum Idolo , deijcitur,
Deni^ per miftam Papifticam , totum Chriftt
regnum d Satana conculcatur. Cnm tot abomi^
nationes fint ht miffa Papiftica , non nmus
qudm ipfij^imus Satanas fugienda e^i.Nam T(
Satanas primos noftros parcntcs Sophtftica
euertit: Ita nune meretricio habitu Mifa
multos
K
t
?!;i«/fox decijfit y zi^ k cctermmnmtempracU
ptat •
P A P V T
r^Mi svumj: catitis
^^nmw, OCTAVL
#owiw r^Hrillmeiufdcm cumTyEO pdtremaiejla^
,.' ' janctortimymedintQr nomTeftmentijper quod
fmPiMjtiulf
ia> dluimm^ii
(rtiDffliiwrtf f^ic^^t copioft ^poftolus, in qukto ct*
^(fuaiii^m Cr feptime capitihm , quod Chriftui fit Sacerc
Mafif^^* • /Wij^yef ««fl/iw/» ordinem MelchifedechyWul"
'^lm^^M' '^^^ pr^eferendui Leuitick facerdotihus,
> «•/IjrtDjjfjwi'^ ^«0// cum translatione facerdotij fa^ia fit
Itt '(0(^^'' tsr Legis trarislatio , Nunc fchemate Rhetoc
'piiu n^'"^ ^^^^ ocvaK.£4>aX£coo'0 fummam difputationis i
* ! /ii(0^^ toUigit.hoc ordine, Primum}Sacerdotem Chri"
M rf fi^**^ defcribity <ib excellentia perfome cr offt"
O^DO ET <PJ^TE S
CAPITIS OCTAVL
EXEGESIS OCTJVl
CAPITJS CVM Ofi.
fim4tione d^Hrim'
Caput autem eorum ^u^ dicun*
tur hoc efl.
^ij* yt etilm maieflate eliuifia fulget Chrifluff
fta fan&orum, hoc eSi, rerum eotleflium admi*
fttftrdtor e^{, Deindey tjuiaSaeerdos nojler ad
cjferendtim ordmatus fi?, ofiendit Chriflum
nort i^iferiorem Leuitii ejfe.fed multo fuperio*
rem, l^t autem Leuitts non yideatur inferi*
templnm Chrillo aj?ignat multo augufliui
ill) terreno , in quo adminiflrabdnt facerdotes
Leuitici. Hphc ad fadus defcendit, Nm f/^
tutn omms Sacerdoi alicuius fcederis fttSater^
dos : debuit e<r Chriflm iuxta certam foederi/t
fMrmammediator effe, Id quod probat teflimo" ''^
nio Prophetico, ex quo ettam concludit yettH ^^1
Teflamentum abolitmn ejfe,
ti
m
k
ttl,i
m
Hac e^l avfltRf^ot^lMff'/?, pet qum
fummam diffutationis de facerdotio Chrifli
coUigit, tsr eam breuiter pmt ob ochIos, qui ntg
welfUS £erj}ici po/it^
^4 9 H E S R 0 S,
'*4iitiii"t Talem habemm SacerJotem^
"'^«"'lojiiojei i ^ onfedit in dextera Ihroni maie^
MMarif, ftdtisin c(£lis.
^^^iiwnik^ Defcriptio eB Pomificis Chrifti.ah ex^
^mylm tellentiaperfofne» Sedere hi dexterd throni ma^
jmk ieflatii in coeiis, eil ieqmlem effeD to j>atri, ac
^ itlaniit, It fi diceret tApoflolm : nofter Ponttfex noneif
o«ifiitrif ftk homo frdgilis, zsr peccator ,ficut Leuita : Sed
I m mmkk homo purus dpeccato, isr yerus DEvSy «m-
lififiiilntttlim ie^iatey potentia, cr honore,patri coa:quatis,
Ittif (HtUt Wi Obfeructur hoc loco tcflimonium de diuina ma"
^ iejlate, zsr potentia Pontificis noflri Chrifti:
ynde fmam/^ fiduciam, quod pof^it promijfant
' 0 rX jj7I fnluiem praflare : quia eB Pontifex , yelit
'fI/'Mf)R ftiam. Porro de maieftate Chrifli , yidequ^
annotaiiimus in primum caput huius Ep;(Iqs
tft
SanElorum adminifiratoy .
Wmfi^^^ ^ r>efcriptio Cbrifli ah exceUentiaoffi.
tij, 4e fi diceret Apoflolus: hic Pontifex nofler^
, . ^ von eU adminiflmorrerum terreflrium,zr ca^
Iw m ^^^'^^^^' '^^ Leuita , fed San^orum, hoc d7,
kkf' ^^^^^ fdn6iarum , coeleflium, aternarnmy
^l^ SmCigrtm etfim bk no mafcuimum,fed neutril
S T I S T 0 L sA .
cU. Admmiftramy Grace Aqtouj-^o^», ef^ qrn
fublico noniine, mmi/ierio aliquo ftmghnr.
Chrtflm enim mn fui caufdjed bro mutidifd-
Itite e^ffiflus -K&Tii^^yo^faittlorumy quo ojfi-
cio-verefiingetur yfq^adextxemum mdicium
fine fuccefjore.
Et tahernaculi iDcri , qtml fi^
xit Domnm, 17 riou homo.
Chriflo fdcerdoti tabernacitlum fen
tem^lamtribuit : quodc^ yerum ejje afftrmat,
^aDEO fixum, Quare multis modpshoc ta^
ternaculum Chrifti, ymbratih, zsr i Mofe ex^
truHo , ^rafercndum efi, Vt en:m yeritas
oj>l>onitur ymbra : ita fixu effe a T)Eo^ oppo-
nitur ftru&ur£ homitm, Ex his etiam conclu'
ditury quod Cbriftus multo Lcuitis ftt praHant
tior»
Omnis Sacerdosad ojferendum
dona t^hoJiia4 conjlituitur.
JOixit Chriftum adminiftratorem cjfe
facrorum, id nunc prohat ab officio proprio Sa^
cerdotis : ac maiorem proj^ofitionem loco totius
argumenti ponit*
Omnis
ikm
nltismktt
itwtttr.
Omnis Sacerdos adojfcrendum aliqmd
tonJliUihuY,
Chri/lus Sdcerdof.
Jgitur Chriftus eH conftitutm ad of-
ferend-Amfeuy quodidem cff, Chtflus cVtfan^
iiormn admmiftrator, Docct c<r hic locus.qucd
mhil impetrctnr a deo fine Sacerdote^ atq^
ideo itibet Chriftus, yt in fuo nomme tnuoce-
mtfs j)<:trem»
Vnde iiecejTe fuit y htinc quo^
hnhere aUquid qnod ojjerret,
IUatio e-f? ex conclufione fapcrieris argu^
tnenti, ab antecedentium cr confcquentmm yi
dcfumpta .
Qmcunjj debet offerre^ habeat idqupd
cfferat, neceffe rfif.
Chriflus debuit offerre .
Jgitur neccffe efi eum habuiffe quod
oferret^ Quid autem obtulcrit ChrifluSy
fu^ra expofitum eHy <jr repctetur in cafite»
Saneyfihi terra effetyne Totu
tifex quidem ejjet , qiiamdm tjfcnt
SacerdoteSy qut fecimdimi lej^eni of^
N 5 ferrent
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
femnt donay qui exemplari <s* l>m^
brje feruiunt mlejlium,
Dixitjupra indefcriptione facerdotPt
Chrifli, (jHod in ccshs obiret munm Sacerdot4-
le : nunc idconf7rmat,d dejlru^iione confequen^
tis,
Si Chriflus effetin terrd^ non cffetye^
rus facerdos,
jitefi yerus Sacerdos.
Igitur ift terra cffe non dehet*
Prubat maiorcm, (juia Sacerdotes ter*
rcni,oferentes fecundmn legem, non funt yeri
Sacerdotes.fedtantum ymbrdquadam cr/y-
pis Chriftifuere.
Un non Chriflus hh hi terrd fe ohtH^
lit^ Verum quidem hoeefl.fed Jpofto/us re^
Jpicit adfpiritualem fruaum facerdotij Cbrifli^
mm ytaimazsr mors Chrifti,m ceelitjemfer
e{i,m con/pe^u patrisytanquam recens peracla:
'^pnde placatur ^eccatorihus refipifcentthus, zs^
confugientihus ad noflrum Sacerdotem yni-
cumlefumChriftum. Obferuetur cirhicqtio4
cotlumftt templumnoflri Sacerdotis Chrifti,
Demdc quis fuerit yfus yeteris Sacerdotif yi^
deltcet .ytferuiret (defli.rebrefentatione yi^
{mlu
iHiienKtd»
0
m
tn
jlm
U
fm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
A
\
d
m
■ ■ y
kA D H E 3 X 0 St
^^^^^h Quemadmodnm oraculo admo»
nttHS fuit Mojesy ciim perfeHurus
"^»Mf/«ff4 ejfet tabernacuiumy ^ide, mqmt^om*
*J««^kfr4 ^,^-^ facito fecundnm typum.qmttbi
^ tn monte ojtenjii5 est.
Prohat e^rrta/e tabernaculnmtamtm
1 fi^W^ tyl>um,feu •vmbram cceleflis tabernaculi
. ' fxi'y, ca^ite Exodty ex fjuo fequitur, quod eti"
fmim, Sacerdotes legales fuerunt ywhati/es : yt
^^iinkm ^ui adumbrdrent yerum Sacerdotem Cbrt*
kj^ktfiji. 'N.unc autem excellentim com
umH\^ f cuttis eFt minifteriumy cjuanto
\iihfl.k n> 7nelioris tejlamenti eU mediator.
ijfi.a (f/u/ff Extoait Cbriflum fttrfus fupra LeuU
mmfim ^^o^ argumemo,
Mm\k' ^ acerdos melioris Teflamenti mediatw^
kdm r ^**^^^ excellemius Sacerdotium , riuam qui tH'
,m f^"^^^^"^ Teflamenti funt mediatores,
Sed Chriftus eU melioris Tejlmenti
mediator.
Promde, Chriflm hahet exccMentim ft^
Hrdotim, qftam Leuttit,
_ QtP^
\
e P I S T 9 L ^
Quod fuper melioribHS promif^
fionibus fancitum fuit.
Probat minorcm ab excellemia promif'
fionis noui Teflamenti, Argumentum autem fic
abfoluitur,
lUud Teftamentum feu foedus ri? pY^s^
flantitts , quod habet meliores promifiones ,
qUiim teftamentum Leuitarum,
Ergo teflammum Chrifli, hoc e/?, «o-
mwu teHamento Leuitico,feu yeteri praftatt'
Nam fi illud prim fuifjet ir*
Yeprehenfibiley non l^ti^ fecundire»
quiretur locust
Alio argumento probat nouum foedm
yeteri anteferendum ejfe» EH autem argumenm
tum hocd deflruCiione confequentis fumptum*
Si yetus Teftmemum fuijfet irrcpret
henftbile , hoc effy firmum y flabile abfo'
lutum , non fuijfet ci fuhrogatum nouum fx"
dus,
Atqui eSf ei nouum fubrogatum.
Igitnr iliudpriusnwfuit ineprchen'
fibik , id efi, abfoiutum,
Loco
' Loco t9tm ifgumenti/ola j^ropojttio
^onitur*
Wwntid^roffi: si qms mterroget, cur ^4poftoius
*^"'«4%( fat , yetu6 fcedus nonfnijje irre[>rehenfibile ,
cim eius autorfitT> evs, cuius operd fiint fan^
i^fiktfy, iia z<r perfe^ia : Reffon^eo , ex Cbryfoftomo,
•"i ff«fl«/ki, cuiui hac jnnt yerba , a/xiixTif©^ cJ^ , r>s^
J^ituperans enim eos, dicit.
fmifniplh Ex te(limonio Propheta leremia cap,
tiikEiiH* 3'* probationem minoris aHiungitiSedqualis
ef{ hac coHeciio ? 'devs reprehendit ludaos
yioUti foederis: Igiturillud fcedusnon fuitir*
lU M«»« W reprehenfibile C' Refpondco , ^rgumentum hoc
fumptum eii ab effe^u» Ex eo enim notatur vn^
, ! firmitas foederis, quod eorum cordibus non fue*
nr ' m mfcnptumy yt ratum haberetur. Neq^ emm
0lfufo^f pertiftebat ,fed tantum fuit ptedagogia ad
,ftB ^ meliorem ffiem : yt fupra diflum eff ab ApO'
rtj^KinP'"'' ftolo.atq^ ita fuam yirtutemy cjr efficaciamy
nonafcyfed aliunde habuit, cum comra,no^
^jMl^', w"'» fcedui Jua^te yirtute nouos reddat ho^
Ecce
Ecce dtesl)euientydiclt iDomU
m^Sy (jr conjummaho Juper dotmm
J/mel, {jr juper domum luda, Tejla*
tnentum nouum.
Tp/iifS DEt teflmonium adducit ex
Cdp, Jeremice i ad probmdum nouum fcedtfS,
f t teflamentiitn , debere /^brogari m hcum
vetera Te(l*tmenti: yerum (jnja hoc tejlmonu
um hngtufcuUfn eif, tUudpi rticulatim decU"
rabot quj mtlitts doffrwiC, qu^ in eo latent,
4ffici4ntur, Cum igitur dicit : ecce d
ts V E 1^1 E f, excitat populnm ad attentio^
nem, yt anidius audiatit^ quidde rcbui futurts
dtciurus fn. Cnm addit : D i c tr do M J»
.y, autontatem prophctia conciliat, Nam
f opulus T> £ i non acquiefcit in ylla doftrina,
friufquam audtat hanc yocem, Ht^c dicit
voMitiys, Hoc exordioh , attentiore reddi"
to populo, Prophcta proponit fummam rei,hifce
fauct/Stmis yerb: : Conjummabo fnfer do-
mum Ifrael, ^ fupcr domum luda, Te-
fiamentum nouumt hoc efl , fcnam no'
^um foedu4 cum j^opulg meo yero luda , ye^
I/r4e/e,
Non
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
IJl
Jl D H E S \ 0
Non jeamdum Telhmem
^W'^ Joiim tnmy quod feci cum patrihus eomm,
Wi Ji^ apprehendt manum eorum,
yt educerem illos de terra ^^ppti^
^tmiiam ipft non pcrmanjerunt in
^dku. 'Xeftamento meo, er e^o nedexi eos.
dicit (Dominiis .
Propofitionm mpUficat pcr fehm^io'
Tiem Rbnoricam, Nam cum plures res eodem
Kf-aiiKi litK fignificantur nomine : opu4 eif disiin^ione , ne
inmlmk
:uai: (onfufio tmbet audimes. Hinc coUigendum
mtii' eHy qmd yetm Teftamentum , fit patium quo
^ii\k[m popu/us Ifrdelhicm, ritibus Mofatcti.atq^ ade^
iDiciT 1)0« totiilli politift obligatus mt, de quare legt
marM l^" €apfit 24. Exodi,
natM^ ^oc cU Teft^amentum ,
rJymtm^^^ ^hqJ Ji^ponam domui Ijrael , poft
dies illos, dicit !Dommm.
Propofitionis clard expofitio , m qu4
, 'rf f0<, ohferuetur temporis circumfiantia, c/m inquit»
ffph^''^^ ^fgrific/tt9 poH monem Mefiia.
TOJT DiEs J LLos,hoc eSi, exhilfitQ c?*
€FISTOLkA ,
S)abo leo-es me^s in mentem
eormn , <y m corda eorum i?ijcrip
bam eas,
Hic ab efje^ibus incipt defcribeve m"
uum Teftamcnttm .
Pnmiis effeHus, esi clara dei noticia
feii memis iUiijiratio ^er legem d e lyid e^.^cr
yerbim 7) £ /.
Secmdns effeHtiSt tU qui priorem fe^
qnitnr .nimirum quod d e Vdfuai legcs ifijcri^
b4t m cordihus , qaod fit dnm yera ct' yiua fi-
diicia in i) E V u rccumbtmus^ acD eo iuxta
fiiam "vohmtatem per Spiritnm fanHum obtem^
perare contendimas, Hac fcriptiolegis in cor"
dwus, m:'i csi noticia ociofisjed fiduciis cffi'
cacis : qua Jiatuimus CT" fentimuj Deum nobis
ejfe propitinm remifii^ peccatis, quaq^ excitan'
tur in nobis motus congruentes legi d ei: tAtt^
hac excitatio , efi mcoatio obedicntics erga De»
calogum,
JLn mn patres , Abraham , Jfaac , c^
lacob, 07' mtdti alijfcriptionem hanc in cordi-
bns ftiis habuerunt, participes noui fcederis ?
Kcff/ondco : Ha dtcuntur pcr compcrationem
mMori^ zsr minoris, C de Occo/iomta Ecclefne,
in quamulto obfcHriQr erat micia DEiitt po*
Q
»
i
lo
k
n
k
*-4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
' iii|(f:,
'idflllDEfllK:,
mfaHmiikm'
iffJcijiiiitcMff
^ 1* » B X ^ 0 s.
pulo IfraeliticOy qtum mnc en , exhilito Chri-
fio in Ecclefta. Non ergo hk cofJatw fit per-
fonarumjed tantum duplici^ ceconomi(( Eccle"
fi(iMdelicet,ante Omftum exbilntum,^ bo^t
Chriftum exl^ihttum .
Et ero els in Tieum ,
erunt miht m popidum.
Hic Tertim fru&ui eU noui Tefta^
9»enti,in quo mutua fcederts obltgatio eleganter
exprimitur . Deus //romitiit fe recepturum ho'
^nmes infuam fidem , ejr ytcifim ab ets requi^
rtx ytfe fu<e fidei t ommittant : quod fit ciim in
tpfii yiua ficie rectmhunt, Obferuetur hoe
loco aj^rina , de mtnua ohligatione inter De-
um csr hoy).em,/fu,de Legtbus confaderatio-
fitsnoua:viu^ homines,yt enim Deut
yttlt noflerDe., ^fe: ita nos debemm tpfius
popuU*s ejfe, quodft dum fide in tpfum recum^
bmus^non noftris.fea rf„,p ^,,,tis frettiAt^
btc tandem propna dtfft-emia noui tejtamemi
txprejja f f?.
EnigitUr NO VrM TEST.^.
MKNTVM, paatim fanguine Chriftifan^
tttum, qtio -vt Deus recipit homines in gratiam,
propter Chnjium : tu bomines yicif^imje fidei
0 Dei
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
S P t S T 0 L ^
Dei eommiwmt, perpdem inCb>iftumy ei^ ex
fide okempefdrifpromittHHt,
Huitti fcedern exen plum yide Ge»e,
1 7,ybi miturfoediuintcr Datm MrahA*
fjtuw.
Et non docehit Iniuffuifcj^ pro*
xhntim jutim , C5r ynn/qtnfcm fm*
trem fuumy dicms : Coj^nofe Domi'
mm. Quia omnes faent me,d minore
inter eosl[>jque admaximum eorum,
Hic Qmrttis frnHus eft noui Tcfl^'
mntiM^cluetyc/arior Dei fioticia. Hoc t^i^'
mnium miferrimi Jnahajuifta torqnpn ad
totius fcripturx confenfnm dc mimfle^^o yerbt
in Ecclefia euertendum ^conamttr/, hoL Pro^
phetico teftimonio Juisfeautoy^^^^M^f'
re.yocaU mimfterio nuUum <^^' '^ff'^*
Chrtflo in Ecclefia cffe ,
mt) Non docebitynuqtitjqjyoxtmtimftmm.
Sed faHuntur mifer^ nHlloemmpaHo hocdt^
aumaholet mimft ritm EuangeHj , Qnare m
hunc modmn repondendum e^ Anabapttflisi
• H^c promi/?;o. 'Hon docebit vmjqutf^
'froxmum ^mn, fim^liater cr com^
it. fami ktelligi poteH : Si fimpliciter MteHigi-
iit Gi« tur,in(laHrdtio qtice f>romiititnr in nouo Tejtd^
'D.m (7 ^ir» wento.confiderdnda eft dnpltctter, hoc eil,f>ro'
m incoata efl in hac yita , fictu confnmma^
bitur pofi refurreHionem. Quatenut incoata
t P/I« c|H//jffl tanttm inftanrdtio ifi hoc mundo eU , opm ha^
kbll/kf \ prof-ao minifterio ycrbt , (jtiemadmodum
[mk% 9»t4it4 fcriptura ordcula ejr exempla conuin^
'. 6 ' ' tum. *At ^ttatenus olim confummata fnerity
Mt HKfi fofl refurrefiionem , ne(jua<]uam opus habebit
miniflerio yerbi, Quia Deus erit omnia m om'
nibus . y ?rt4m fi Propheta yerba per compard-
tionem temporum Ecclefia acceperimus: Stgni^
-ficatur hac ordttonis figurd,quod cUrior fit fu-
«w,nocj tj^^cognttio Dei m nouo Tcftamento, mtam
fcf "X ^r/^e^^rt , hoc ytdetulfgntficJ.per
timlv^ Mm.f,,^,^^ bkexprtmttur^CoG^
'"'"/a^ "^^'''^-'^- n^^nttiltotUuftril
^'0.m knsyetern tejU.^^jfi i j j ^
i ^ ^ . ^ rum is muiunatum ,,yum non re^
cordabor.
mmmm.
$PtSTOL*A
Qtmtus pracipuus fru(ius nm te^
fldmenti , yiddicet , peccat&rum remifiio , hoc
, obltgationis ad damnatimem zsr aternant
mortem folutio yZ^ paena peccatis debit^tctn*
donatio , propter yiffimam filij. Hac remifiia
peccatorumyyt ofertur Ettangelio, i£rfide,pef
^uamfitconuerfioy accipitur : Ita habet du$
adiun^a, fcilicet ygrdtiam donumpergrd^
tiam, Gratia eU ipfa iuflificatto. Credentet
enimfideiufiificantur, Donum per gratiam,
donatio Spirittu fan6li , qua incoat in con^
tierfts fan&ificationem , or eos continet intrd
wetds yiarumDommiy donec tandem plenam
redemtionem naSiiyaterna fruentur immortd^
iitate. *At<^ ita apparet quomodo Chri/lus*^^
nobpsnatus a Deo fapientta,iufiicia , Ja^^^^P"
idtiozs^redemtio»
Dicendo autemr^'^'^^'^^^^'
miamt prlm. Qmd'^^'^^''^'^''^*
tHr<jrfenefcit,prp^ tnterttum efl.
Conctudit^^ ^'OP^'^^ '^''^^: '^'''^
ieftdmentum al^lendum, ^ nouum fubrogan^
dum. Htc lom pollt*Ut yyt mnmhtlduamus
ie dbrogattone legisjcu abolttiQne yetervs
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
w
loiiTeinijJiOili
ttr; hkkk
■
9
U I> H E t R u£ 0
Tejldmmii quod fuit tantHm ymbrd quaddm,
tjipui noui Tejlamemu
lurifconfuUi refie dicunt : Cejfante rd*
tione legisy cejjat ipja Lex, Cum ergo praci"
J>ua rdtio, propterquam Ux Mofaica^jet* ■xetm
Teftamentum, dtumttui ordmatum eratyfuent,
yt Ceremonijs yarijs adumhraret y^^imamy*
nicam Chrijli, qua fola toUtt pccc^ta mundi^
yt quitfit infinitiprecij yaloris ,fati$ maui^
fefium eSi, quod hac Chrijlt yiffima exhihita,
cejfare debuerint Leuitiea facrificiay cr Cere»
moni^ alia, qua Jlante Jiorente facerdotia
Leuitico, placuerunt non per fe,fed propter
fidem, Stat enim immotum hoc cultus diuini
frmcipiHm. Sine fide impoj^ibile efi placere
Deo. Item,quidquid nonfit exfide, e(i pec^
catum, ludais qui yrgent promtjliones dejia*
misperp(tuis,Exodi 2 7, Leuitici, 6, 7.
24. reffiondendum eil, quod tUa perpetuitas
fton ad yfum Ceremoniarum ,fed ad Jpiritua*
lemfignificationem, qua perpetua efi, referen*
dafit. Nam iuxta regulam : Multa trihuuntur
Symboiis, quts tantum funt rerum /ignificata"
rum. Antinomiquilegem Moralem fublatam
yolunt , non animaduertunt fapifiime nomine
tQtiusfeugenmSi^mmfiuJpeciem defigna*
0 i rij yfi*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ii
ri , y/it4ta fcriptura phrdfi, Nam tegii nmm
tnbuitnr iUis quatuor Ho^rma facrte partihuf,
communi norma yita, Oremonijs, tudicijs, tsi^
fiederi Dti cum hominibus ,Jed periflafis lo^
cifacile monflrdt , qua pars, generis feu totius
appeUatione intelligi debeat,
C A P V T
KOKFM.
SFMM^ CjflTlS
NONI.
VTpriits teflamentum externos hahtdt ri'
tus, ytdelicet , tabernaculum duplex,
cum fuis ornamentii, Carem$mjs,facerdotibuSt
facrificijs: Ita nouum Teflamentum , non
ymbras rerum,fed yeritatem ipfamhabet,boc
eU, Chriflum facerdotem, noui Teflamenti me^
diatorem, qui m coe/um ingreffu6,femetipfum
obtulit femel pro peccato ,atq^olim apparebi^
expe^antibui fe ad falutem»
3^0 7^/ CAPJTIS.
Cm
u
'VI
FJf.
u
iKtftirtJ
l^ticiilHiR <l«fH
/^/ w haflenM difptitatum fn de Sacerdo-
V-y/^ c H \is Ti: nimc commode ad ei*
i*fdemfacvificmm defcribcndim tranfn: idcjue
boc ordme, Primim proponit , yetui Tefl^»
memum hahuiffe fnos ritm , zsr mnndanum
fanfium. Deinde fnfe recenfct ymbras quaf
<iam, qmfnenim m ytro^^ tderna.ulo , exte^
Ttori zsr interiori . ofiendem omma iHa, per fe
tonfidsrata, incfficacia fuife, Praterca affir^
VJat Chrtflnm, quem tyf>i figurabant , qut ^
fantios zjrfacrificmm f ut, muemffe xtcrnam
redemptionem:quoper collationem iiluflratOy
affcrit Omfium nont Tefiamemi mediatorcnt
efje,z^ l>erhanc occafionem ^propefita natur^^
tejlamenti, moriendim fhtffe Chrifio , 'vt rd^
tum habcretur tefiamentum, conutncit.
Hts adiungjt diffcrentiam triplice^Hy
mter facrificium Chrifti er Leuitarum. Quarti
frima efi, qudd Leuita f^pe offerant, Chnflus
dutem yna oblatione peregit fuum facrifidum^
Secunda.Qupd Leuita ofi^etdnt aliena,Clmflus
dutem femetipfm. Tertia, Qupd Lettit(S ni^
bilfim multiifacrificiji perducant ad pcrfefftl,
Cljrifius yero ynico facrificio pieite omnia co)u
fummmerit, Ideoq, poHhac non oferetur fce*
piui.fedQlim expeCiantibus fe apparehit Sd-
0 4 PGtcri^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Poterit autem l>rafens caput diflrilui
ut hunc modum: Prmum exponitm typus.
2. res figmficata indicatur, 5. Adijctiur co»*
prmatio c/ ex^olitio» 4. Te/lamentum expri^
ittitur. 5. Proprictates facrificij Chrijli narrati'
tnr» Poflremo differentta mtet facnficium
Cbrifii %A.aronicum iudicatur,
e:^gesis Koni
CAPITIS, C^M OB'
/eruatione do&rinarum»
Hahebat quidem prius illud
iujiificationes cuU^is , CT fanflum
mundanum.
Propolitio expofittonU Typiy ^ eorum
^ua yeteri Tefiamento annexa erant, EU au-
tem huius propofitionii fenfui. Prius^ hoc fl?,
'^etus Tefiamentum babuit ritus csr externa
Symbola cultus diuini , qutbui yidelicet , tan*
quam ymbris, exercerentur ludai, donec Chri^
ftus adtieniret.Vt enim iuxta legemfacrtficau'
tesy iufii zsr fan^i in hominum confi>e^u habe*
hantur: Ita tjdem, ft fide in Chrifium intuehan*
tur, qui per illorum facrificia ^dumbrabatur ,
timzratiafiebantparticipes^
h
a
tisi
iit
m
tA
m
Jin
k
k
a
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
LoquitHramemhic Jpoftolm untum
, P'"" ijf» CereMomji, qutc m Je, ^ per fe nihil confe"
' V !ni«r.T|, rebAnt ,feH fjpmficatione pltmmum,
#l)njlmi San^um igitur (quo omnes ritus per^
* o^" jimfnn tmentes ad yetus Teflamentum iutelltgh ) yo*
"^*"'' cat mundanum , non quidcm quoad fignifica*
tionem , nameo pa^o jpirituale fuitifed quo*
!S N 0 Kl naturam in fe Jiurationem j ^ materi^
^tm, A/Koaco^ttTot ChryfoBomtiS merpre"
, taturSymhoia.qufanonyereiuftificahant/ed
im fflia ik tantum comparatione quadam indicabantt ^n^
M if kAlH quarenda effet yera iuftificatio , & yerd
fan^lificatio, f^ocabu/um ckhvk non reddidi
fecutus autoritatem yeteris interprett6y<jr fttb"
jjpljp.^/fjw inteUigo S^icL^mv,, ex fine pracedentis capitis:
f0At0> ^ optime contextui quadrat. QuamadmO"
Un. ft0M' ^'^*^ ^ qmdam Gracus merpres, esr nonnuUi
V ^ji^j ^ f,;r recentioribus retiifiimi monent, afiftrmantes
, j^^jfrt,» perperam yocabu/um kvh ex margke ia
textumirrepferit.
laiw^W^I^, Taheniaculum enim coytflru*
ii'^ ^f«w futt , prnis qutdem in quo erat
^^J^iidP candeUkum, er menfa <J fropo/h
\
e F t S T § L Jt
tto pnnum y quod diciuir Sctn^al
0^0 fi medium auiem l;>elum , erat ta*
lernaculmn y quod didtur SanEla
jauEiorumy aureum hahens thurtbu*
lum^ tS arcam Teftamenti , 'i^ndi^
(ircumtcSi^m auro^ in qua iDnia aw
re i habensMannay O" Vtrga Jaron
qu^ ^irrninauity {jr tabtiU fa^deris.
6upra hanc autem Cherubim^lori^e,
ohumhranres propitiatorium:S)e qui*
hus non efi mmc dicendum fingtda*
tm .
M<ecmioeH proffojttioms, per ex/>d^
fitionem tyf)icam . Typui enim (jut hic expom"
tur , ferutebat retcri Teftatfjento y yt ymbrd
'veritati, fymbolum reifigmficatce» Snnimd
huc redit^ qmdhac defcrtpm adttmbret nouum
Teftamemum cuw ijs omn:bi4i , qua ad tHud
pertinent. Priufqnam autem typnm huncex*
J>onam,tresregiil(ts />ro/>onam, obfertiandas k
accommoiattone typorttyn yeteris Tejlamentip
ddnouum Tejlamenttim,
Pnma, Omiia tj^ic4 yetcris Teflameh"
n
M
m
h
4
m\
a
r/5
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
i 10
(kdimlm,
tt, CyifloMcclefia, cr eoritm fpmtualihus or^
nmentis accommoddndafunt.
SecHttda^ ytadegori^eomties, fjua noH
pugnant cum analogia fidci , pie ferri pojfunt:
Jta nulla aUegorin recipienda fi?, qujs d fidei
analogiaaberrat,
Tertiay permuha, etiam diuerftf^ima,
Chrido accommodari ftojjunt, proptcr eius ya*
rias yiriutes <y officia , ficut in Euangelio
nunc pafior, nunc agnm, nunc oftium dmtur:
JtamuUa propter yarios rcffe6{us,in yeteri
Teflamento Chri^lum figurant, Hifce regulis
obferuatis , conemur fingula , qua: hic ab ^Apo*
jlolo recenfentur ,accommodare yeritati,yt yi^
deatur quam concinne yeritas ymbris ref^on*
deat,
Etfi autem ynum tabernacuium Mo^
faicum fuit, tamen quia in medio diflm&unt
erat yelo , in duas partes , tanquam in duo ta^
bernacula , duplicis tabernaculi hic mcmi^nt
tApoftolus, quorum prius, humanam naturant
Chrifti cT Eccleftam.poftcrius coe/um csr Ec^
clefiam adumbm , quemndmodum JLpofioluS
mfter infra interpretatur.
In priori tabernaculo , qtiod dicitur
fanUum, yel m plurali, yt hic legnur, Sanftd
propter fignificationem, fnere aanddabfum ,
mznfa, ^anes ^ro^ofmonis, Can»
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e P I S T 0 L ^
c ^NDEL^^-BKVJA^ cum futs laccr*
ftts Chriflum Apoftolos Adumbrant.Ftenm
Chri^us lux^vera e^lytUuminans omncm homi"
fiem, Ita geftat lucemaiy hoc eff , Apoitolos,
Prophetai tsr DoCfores Ecclefiee , finequihui
tnundus indenfifiimts aberrat tenebris»
MEiis^ fimiliter Chriftum adum»
hrdti zsr f>radicationem Euangelij, qua tan*
Quamcibo,aluntur animce hominum*
T ^ 'i^E s dusdeeim ponebantur in con*
fpe^u Domifiiy yt ejjent Jymbolum , quod ad*
moneret pojfulum Ifrdeliticum facrificij placd"
tionity yt habetur Leuitici 24. Cap^ atq^ idea
adumbrant Chriftum,qui /acrificium placa^
tionis nobis fi?, CT ^anis quo anima noftra
nluntur,
In kteriori tahernacuto (boc eU inea
parte tabernaculi, qutt erat poH yelum inter^
medium) quod dicebatur , San£!a fan^IorufHy
fuerunty aureum thuribuiumy arca teftamenti
circumte^a auro.yrna aurcacum Manna^yir'
ga Aarony tabuU fcedcris , c/ fupra. arcm
Chertibim-
Hoc mterius tahernaculum Mtimum
facrdrium fen adjttm €rdt,mqu9dfemelin
4nn$
m
m
m
ijifii
k
tl
h
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^Mm^V^' ^"^^ fnmmns Pontifex mgrediebmryir ffiru
_ ■ '"'^' "«1 tHAk Cbrtfli templum, Jett coelHm , cr tpfam
iirr''"' ^^»'^^' f^»»ii>rah4t. In hoc Jacrd^
r , ' ' n« w f «/« ptj yiderent potjttficem fHmmnm fet
^ > fl« jii wr/ w anno mg redi, admombamttr de promtjfa
m\mkt Mejlia, qni QmelmgreJfHrui m SaHda fan^9^
rum, ifinfniret Kternam redent^tionem*
m kiwi. ^<ttonis cu/tum, etm^^ purif^tmum figurat,(ju9
^^J^f'^^^^'ceditpro Ecclefta,^ ipfa Ec^
bM«/«fl id' Deumpatrem tn nomme Chrtflt inuocat,
^l4ifk Spiritt*sfanm accenditur.
'^^■t' TEST^MEV.Tiy PrimHm
" ipftm Chriflum adumbrdt. Ft buius arc<e ye^
jw f «iiM «f fi^j^ ^ inftrumema reliqua auro coru^
fcant : Sic iufli qui in Chrtflo funt gloria Chri^
JflK(8lj(Ziffffi flinitent. Deindearca reprefentat Eccleftam
tattfift^'^^'^ Chrifii. Nam ytarca cuflos erat tabularum
^ ^Sldf Mann^ esr yirg^ Aaronis : Ita Ecclefta cuflos
•yx6,m4'^' ^^S'^ ^ Euangcltjy adcog, yeri cultus di*
uffiW^^* dutem hicc arca tegitur lamina aum
L rea.quie propitiatoriumdiciturftgnificat,quod
Ecclefta tegatur aduerfus iram dei media*
tore Chrijlo , qui e^l yerus propiciator. Ita
nl^^^^^^l fftim hunc typttm Chrrfto accommodat Paufus
giiRom. Hnc reifexiffe ytdetnr Dmd.cum
in^m : Beati quorum te^d /unt^eccata,
V K^^K-^ ^VKE^, continens Manna,
tji pr^sdicatio Eitangelij continens Chriflumt
guieft yettifjj Manna/de quoft quis edit^ho^
eH, credit, qubd caro eim data fit f>vo mttndi
yita, fangtiis eius effuftts in remtf^onem
peccatorum, w habebit i^er^etuam yitamjg,
han, 6,
ifi-Kjj^ ^ ^ROTi, qttte germmattit,
ndttmhrat mtnifierium Euangelij, yt enim ytr*
ga Aaron arida tunndtuanttbu6 feditiofis, ma*
xime ftoruit : Jta mmiflerttm Ettatigeltj, fpre»
fwnyC^ fine hortoreiacens,tttm maxime fioret
efficax <•/?, cnm acerrime ab h^reticii ef
^minii opptignatur,
c HEtyBiJH, de quihus htc agitHr,
imaguncula erant alata, humana fpecie , qni*
hus adumbratum eU , devm nufquam habtta*
teyerius, qnm intermentes, humanas qui*
demjed qua: pofita peccati mole zsr fumptii
4lis fpiritt^s, i» ccelts yer/antur, Deitide che-
RVRi 14 Jignificant etiam Jngelos honos, cn^
ftodes Ecclejia, zsr mmifiros Euangeltf Ht ob*
umbram j^ropitinjjfirinm , quia ^dftutum Chri<
ptfs
k
h
Kfn
1 A
un
fm
?
m
0*'
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^^^^ f ow/»o«««^ , cr yeluti aUti, hoc eif, ye^
iocif^tmt ^ promptifitmh arca, tdesi, Ecclt*
fia cnftodes fnnt,
i»wCk> I>eetymohoia hitw yociibuU cnE*
f«/''/<«fi ^VBi M (iuafant HdrAorum opmones Qm^
0« rfiK compommt a Caph , nnlit*<dmis nota, e?*
I » rw^ ''^*^/'^''' Chddaico, qnodfigmficAt puerum: at^
" /ffWMi '»j|a/ ^efi^-^t^nf^ Cherttb, imagmem fcu fumltttidintm
^ ' tepnefentantem piiert ^eciem,fed alatam, De*
m mm i"^' '''^ ^'"^"^ tmuferum yocMum. ytfgni'
,rJfk L.r fi^^^ qj^anuits jwagunctilam feu fimilnudmem.
Yff. ^atyehifet. yolare : at^ tta /igJtficat altum
fnmtmm y^^^ yetlum , ynde etiam transfertur adnubes,
m^mmup yidentur alata: ejfe, Ha:c bremter de
mitt mw ifjji^ annotajfe fuftciat.
y His autem tta ordlnatis , ht
I5«£wjf'f«'' f^^^ quidem tahmiaculum [mper
iifMuc/f'»'* ingrediuntur Sacerdotes, cultus per*
^ifltf,;>iw«t ficientes : in fecundum Ipero Jmel m
i^(Mti«j/«(^* annOy folns TontifeXy non fine Im*
l^^S «?«'"^> ^ffertproJeipjo,<spro
tVlSTOtJt
Vfus tahernacHli exponitur, yidelic'?ty
^uod m eo Sacerdotes fdcra peragerent :fed di*
uerdmod? , ficuti exponit, Nam in prius ta*
hernaculum, hoc eH, in priorem tabcrnaculi
partem, qtt^ yelo ah interiori diflmguebatur^
i^HOtidte mtrabant Sacerdotes facras Ceremoni*
as peraEiuri, fed in fecundum, hoc ei?, in inte*
rtorem tabernaculi partem folus fummHs Sd*
cerdos, idqjfemel quotanms,ingreffus eH*
Sed quid fibi yult bxc diuerlltas ^Qup*
tidiano ingreffu, ejr qmtidiano facriflcio yfig'
niftcabatur infirmitas imperfeflio facrifi*
ciorum Leuiticortil^m fi fuijfent perfe fufft^
cientia ad expiada peccata, fton fuijft t opm to*
ttcs eadem facriftcta iterare, Versimynico ins
grejjti fummi Sacerdotis per anmtm,ftgfiiftca*
batur perfe^io fummi facerdotis ChrHii, cuius
yifiimafimel pera^a, in <eternum efficax fu*
tura eSi, cr fufftciens ad ex^ianda totius mutt'
Hi j>eccata,
Hoc (Ignlficante Spiritu fan*
Boy nonJum manifejlatam ejfe fan*
EiorumVtam, adhucpmri taberna*
cuio hahentc ftatum.
Ex
nCercmiiu .
tHiofmp '
tftrfifiifi'
frtofiHtJ'
p ExrationeTypi hidicat qudm efficax
faent Lemticum fAcnficiiim : aam iUttdqtiod
fxpe itemiHum eH , non fatis efi ejficax nec
perfe^ttm . J^4re etim fummus facerdos quo"
tanms tterat }i*iim/acrjftcitim,zsr alij Jacerdo^
tes quottd'te : /^tis mamfcjium e^i , qttod nec
illitis 7iec horum fdcnficitim perfetvttmftierit»
cy fatis idonctm,4dexptanda peccata» Proinde
tjpus tautim erat fttlordtnattis ad fignifican"
atirn perfe^tm Omfii /acerdotitim,
, QiU: parahola eU temporis m»
Jlantis.
Figurdmexplkat. EBatttcm fenfus:
Jnfirmitas yeterumfacrificiortm , ^ ineffica^
cia, adinonebat facrificantes.quedaliayihima
feragenda reflaret per Pentificem Chriftttm ,
cuirts precitm incftimabile ct' infinitum e/fet
futurtim,
T ^ R ^.noL^ proprie "Si rerum qutt
mterfefe comparantttr ana/ogiaaIiqua,etiamfi
fares non fint partes , qtfa conferuntur, Sie
ymbra zs^ corpus ^cL^d77\oMT(/j. , hoce^l, con*
feruntur, zsf fihi irmcem coliata cognofcttnturm
Obfenietur locus de yfu ommtm,quie pertine*
kant ad tabernactilttm , yidelicet , quod erant
^u^dam fymboU rerum nouiTeftamenti,
P Itixta
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
luxta quam munerd (jr hoJiU
ojferuntur , qu^e non pojjunt iuxta
con/aentiam per/iHum facere ferui'*
entem yjolummodo in cibisy <sr in po*
tibifSy erin yarijs baptjmatibu^,
<y iujlicijs carnls;\)fque ad tempus
correHionis impofdis.
Extemam esi yirtutis facrificiortm
Leuiticorum» Detrabitenim illii Pharifaicam
opmionem. Nam cum Pharifm putarint cere*
monias.z^ facrificia Leuitica,cultum Dei ej/e,
fer fe Deo placentem,o/}endit illorum errorem,
docet quantum in fe yaluerunt Leuitica
caremonia : yideiicet , quod tantiim adexter^
nam fanCiificationem in iflo populo per fefe
erant efficacia facrificia Lenitica. Etfi autem
per fe confiderata, plane infima zjr inefficaciA
mnt i/ia facrificia : tamen fignificatione Sfiri"
tuaii ducehnt homincs ad Chriflum : quifide
Chrifli in confcientijs purgati fum,^ nonex*
ternis c^remonijs. Porrd tempus corre&ionis,
yocat tempm exhibiti Chrifti,zsr promulgati
Euangeiij per orbem yniuerfum,quando care^
pionia Moftica: praftantioribfts bonis notii Tc"
/lamCfUi (edere debiterunt»
Chrifitii
tft
er
ter
Con
nf.
/Ifi
a
\»
^^¥'4 arijlt44 autem afiijlens To?i^
mt
tifex futurorum bonoruWjper ?naius
perfeEliiiS tabernaculuniyiion ma^
jC/iil^i mfaBmny hoceUynon huiu^ Jlru*
mtikj } Bur^fy ne^ per fanguinetn hircorum
\ tmjnn ^Vitulorumy jed per proprium fan^
^uinem introiuit femel tn/anBay^*
fmfmm terna redemtione inuenta^,
mk m Ex^ofito typo, remfigmficatam ^ro^ucit
Mieft, ^ medmm, Eft^ kac prmcipaln huius capitii
memm, propofitio , qucg dignif^ima confiderdtione eSi,
MtLwitiw * Complefiitur enim quodam pulcherrtmo apho^
tBi««<l«lff' * ^*r^^^ yfummam do^rmce de facrificto Chnfliy
nk Pirfiff ^^^^ pulchcrrim^ trtpltci comparatione illu^
flrat. Tabernaculum enimyetus ,confert cum,
takernacuh Chrifii , quod eH ccelum ipfum*
Sangumem taurorum,compardt fangtmt Chri^
fti facerdotis» Externam zsr mundanam iu^»
ftificationem , confert €tern<c redemtioni per
""^'^S C^>-//?«« inuent<e. Hanc redemtionem/uprti
yiam fan&o rtm oominauit, Hac tripltci c om'
fardtione fatis oflendituryquanti prectjfitfd^
trificiumChrifii. Qmntimenimfuperdt coe^
fl,0«0^'' igjif tabermcttlHm humanum, 4 Mofe extrtc^
P 1 (ium:
wtion^i'»'
£luftJ : qndntum Chrifli fangups , fattgumem
ife/bamm , quantum aterna redemm anim4*
rum , temporalem purgationem,cr iufitficatio*
fiem externam : tantum excedit Chriflifacrifi"
(ium , Leuitarum jacnficia,
Obferuetur jgnurm primis hichcus,
gui e^l pracipuus in hac dijputationey delacti^
ficiojacerdotio, zf efje^u facrificij Chrjfli.
Confutatur etiam hoc teflimonio, im*
pium Papiftarum facnficium ,qm fe quotidie
Chriflum offerre dicunt,quod apertifitme pu*
gnat cum hoc Apofloli di^o, EH enim hac im*
tnota confequentia,zsr firmij^ma dcmonflrdtio»
quam nulia fophiflica euertere poteU. Chriflus
fe obtulit , idq^ s e mel, i<r vnuenit aternam
redemtionem, Proinde non poteSi ylio facri^
ficio alio, redemtio fa/utis acquiri, Qupd fi ye*
rum eH,yt eH yerifimum , tmpietas Papifta^
rum excufari non potefi,qui dicunt fc quotidie
efferre Chriflum ,pro Jalute yiuorum csr mor^
tuorum acquirenda .
Si enim Jafi^uis taurorum (T
^itulorumy er cints YttuU a^erJuSy
inquinatos /anfiificat^ ad emunda*
tionem carnis : Quantd ma^ts jan*
^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^ 1) H E f R u£ 0 S.
^nis Chnftiy qui per fpiritum ^ter
«Miw<. nmn jemettpjum ohtuiit imwacula^
Wutio. ff^rn DeOyemundabtt conjcienttam ab
^^'^^ operihu^ mortuts y ad jeruiendum
iidm, ) DeoHfiuentu
''^M^ Efficaciam facrificij Chnjli extoUit,
Itcum 4 minori ad maiu6,Loco totius argu*
""""".i* menti foU propofitio hypothetica ponitur : qu<t
/'fl «1« ef? maior m fyliogifmo , Mmor addetur ex
4mi^ antecedentps jubjumptione : ynde conjequens
mlmw concluditur hoc modo:
mfrm, Si funguis taurorum efftcax fuity ad
. Ckjlitf I externam cmundationem carnii, njulto magis
it ixvm fangups Chrifti emundabit confcientioi.
f-vllofdcri' Sedfanguis taurorumad emundatio^
,Qi!0((/W' ntmcarnisefficaxerat,
jij Proinde multo magis fanguis Chrijli
w/f f tidie tfficax eU ad purgandds confcienttas.
I Katio confequemia maioris ex eo fu'
mitur , quod Chriftuj ipfe t>evs zsr homo,fu^
0H^'^ , umpropriumfanguinem, enmq, immacuiatuni
I ji0 dftulit.idq^ non perignem,quemadmodumift
^^n facrificijs Leuiticis fiebat> fed per Spiritum a"
]i tm» urmm,i ynds b^tf maxima yirtta isr effica*
0j0 F j " (i4m4^
r
S P I S T 0 L a
ttamandt.quodmundarecwfcientidtamoYta* '^^^^'
is operibu^ pofiit, 0ft
Focat autem mo rtv^a ote
morte digna, i>er metonymiamt tsr ^onit fmda^
tnentnm pro relatiuo feu termino» Hcec^perd ■ foR
fluribus de caufis mortuadicuntur. Namfunt /
fine yita ff iritm , fpirant fcetorem yeteris ho- i cifk
tnmis, ojfendunt confcienttam, yt cadauerjen^ jm i
fus ojfendit , adferunt anima pejlemyyt pu^
trida cadauerd pejiilentiam excitare folent» jim
em
Huc adiungit finem nojlra emundatio* fujji
ftis per Chrijlumyyidelicet, yt feruiamus vbo jndn^
VI VE ly non amplius mortuis operibui
tndulgeamus» ' Jmsiit
Obferuetur inprimis hoc loco, dottrin^ j ^«tn
de modo oblationis Chrijliy de eius ejfeCiu , c?*
fimul conftderetur ^quod qui mortuis operibus
indtitget, non poj?it deo feruire,qutyimn
Suntenimijicontrdrij Domini» -
pYQpterea noui teftmenti
meJiator eUy J)t morte intercedente ^ W5
in redemptionem tranjgrej^ioniiyquit
jub priore Tejlament9 eranty ij qui
yocati
i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mn^ '^ocatifunty promijiionem accipmt
m\t ^terfi^c h^reditatts,
Poflquam de eficacU facYtfic^ Chrifli
nttfii ^ixerdty adTeftamenti declarmotjem, cr ap^
^ pUcationem beneficij accedit» Omnis enim Sd"
(tmjk- cerdoSy alictiius fcederis^ fen Teflamenti ]^on'
mrjtn' y^y yt atitemfc^aret Chriflum Sacerdo^
*'''"f*' tema Sacerdotihus Leniticisyif^fumnouiTe"
i/olent, flamenti mediatoremeffe pronunciat. Continet
atttem hac pericope tria^ yidelicet, QupdChri^
«WiW' Jlu^ Jit mediator noui Teflamenti: Qnpmodo fit
mDio mediator .yidelicet y intercedente ipjius fan"
ft^ik gmnein redemptionem peccatorum» Etqiiod
^ finis noui Teflamentift, yt yocatit hoc eB.cre^
5,io[{riiK " dentes con/equantur promijjam hareditatem,
tpHiif yidelicet yitam isternam,
mfdn Miniflfdt quoq^ hic Ucus perjpicuam
^tfTfjnjU <i{o VI TEST^ME^KTi definitionem : yi"
delicet^quodfit paffum inter devmz^ homi^
nemyintercedente Chriflo facerdote.perfuuin
flliWWli fangumem, in quo, ytDEvs promittit aterna
' I . yitaharcditatemyremifiis peccatts :It4hom9
t*"'' ' edndemfidem accipiat,
h^f^if, Obferuetur pratered hic doftrmd de
Ht) ? f firmittidfne noui Teftamemi, quod cum confir*
mti ^ 4' ^^t^ff^
mauim fit fanguke mediamis Chrifli , fieri
no7t potcf^ , yt ynquam ahkatur, am hicffi"
cax fiat ad expianda peccata ^uantumms cnor"
tnia, Hinc ergo confiientia peccatorts\fedad
friedicationem Euangelij cojmertc7Uis,yhcrri^
ntam confolationem haurire potcfi, quoties con-
fii^atury yt fape fit, cum peccati fui magnitu*
dme zs^ turpitudine, ESf fitjuidehi Janguis
Chrifii mediatoris nollrifmfimti precij vrya'
loris , fufficiens ad expianda omnia omnium
homimm peccata, quantumnis enormia,
Demde hoc ohferuandum ef?, quod
expiatio trdnfgrefii§num in yeteri teJlamcntOi
contigerit efftcacia noui ; TeUamenti* NuU^t
enim ynquam remij^io contigit, ttifi yirtute
fanguinis left^ Chrifli ynici noftri mediatoris,
Etfienim effufio fanguinis Chrifti certi tempO"
ris fuiti iuxta Symboli yerbaipajfui esl fub
Pontio Pilato: Tamen efficacitas, cf merituw,
^applicatio perfidem.perpetua funt^ atq^ hoc
yult iUud lohannis di^um: Jtgnmoccijus
eH ab initio mundi, Vnicus eH enimfilim
depr€cator,pro nobis c^* mediator ,redemptor
humanigeneriszs^ faluator, Hunc norunt pa^
tres , edita promij^ione feminii mulieris. Hunc
CQ^itariit patrcs^quQties miferiwdiie Dei me^
i
11
m
tif
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
1)04 ewitKin
flifi. KnU
\mkm
10 ^
0
l^a«[IIF
0»'
Jl D H E B R 0
Vilnerutjjic adfait patrihfs etEcdefi(s omnihus
tempOYibus , aderit iuxta ipfmi fromtj^ione
'vfjj ad confummationcm fcculi. Huius filij
D £ I fiducia y omncsagentes pGefiiUntiam,
yere m eu credentes,ab mttio Ecclefioi et edit(S
fromijfionis yfq^ ad finem , acceperunt, accipi»
unt, C7' accipient remif^ionem peccatorum ,im^
pHtationem iuHicia , donationem Spiritm fan*
{iificatorii^ CT* aternam corporum cr" anima"
rum redemptionem , yitam zsr falutem*
Nam '\)hi eU TeJlamenttmiy iU
lic necejje est mortem teflatoris tn»
tercedere ,
Ah adiun^is Teflamenti Jen propris
confirmat, quod Chriftus dehuerit mori, in con^
firmationem Teftamenti fui, Loco totitts ar"
gumenti fola propofitio ponitur»
Vbi esi teUamentum, illic mortem Te^
Jlatoris mtercedere oportet.
Jn Chriflo autem eH Teflamentum,
Igitttr Chrifti mortem interccdere
fortuit, quo fieret ratum Teftamentum.
Sequitttr 4utem maioris pohatio hifce
ycrbis :
P 5 Teft^*
I
Jan^time dedicatum eU.
rrtnr
i m
e f I S T 0 L u
Tejlamenttm enm in mortuis
Jimtm eU , cjtmiiam nondum loalet
quando J?iuit Te/iator.
Senfus hum probationps eft : Tefiator,
qnanK^^hiyixem, immntare fententiam dele^
gatij poteil , cr" alijs atcj^ altfs haredihm attri^
^uerefua bona, iti potejlate habet , yerum ybi
mortuus fuerit tejlatory tiequaquam poflea wu*
tabittir Jcntentia de b^redibus de legatis.
€um igitur Chri/lus tejlator mortuus fit, ma^
fjebit in <eternum ratai^fm delegatis fenten»
tia,
Ex hls duo colligamm, Primiim, quod
tnonet ^mbrofit^ ypeccatum noflrumtantum
fuiffe, quod nunquam potuijfemus faluari , niji
femel pro nojlro peccato fuijfct martuus ynige^
ftitus filius DEi, Demde , quodTeflamentum
ftouum de falute per Chrifium parta yitafit
mi:ne ynigeniti filij lyEi confirmatumy yt
tt:i>'qi:am mutaridebeataut pej^it. Hinc fides
mfira robur accipiaty ad expe^andam fecuri
fromijfam htsreditatem •
^ ^de nec prius quidem ftne f
k
fm
h
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
m
^ D H E B 0 S»
lUy. » ^fia mio iihexemplo yeterpsTe/ld*
fttentl r^impttt, De4ic4tJo yeterisTeftamentft
^ mtt tJtne fiebat per fangmiem hruti antmaln adum*
prdbat effafionemfangnmi^ Cijrijlt , quo fanci»
retttr nouHm Teft^mentnm,
'^^Mth LeSlo enim omni mandato le*
^if dMoJe Ipniuerjo populo , acctpi*
ens fan^tiinem Yitulorum hyrco*
^law rum cum aqua <jr lana coctima
</fifg4 HylJopo y tpjum cjtio^, Ithrum,
KftjUi' omnern populiim ajjierfitydicensiHic
$sj(mii ja^igttis Teftamenti , quodm4ndaiiit
wiff.foi ^d iDOs Deu^, etiam tabernaculum,
mmm \ omnia Jja/a minifterijyjanguint
^4 i Jimilitera^erfttyiTomniapeneJan*
Jmm £f^i^^ Jecundu le^em mundantur , (S*
r« ,««(jit J^^^ fan^uin is ejfujione non ftt remtj*
MMffl.Kt JtO.
Hmc Ji^f' j£ttokgia efi per exf^ofitionem, ExpO'
im («Kfl ftit etiim qmmodo m yeten Teftamcnto omnia
tnundaha^iturfanguine, Summa huim ^tio"
logia huc redit, Quemadmodum tahemacu*
\ltffi 1"' ^^*^ "V*/^, atq^ adeo omnia mutidahantur
ftn^»ine;/t4£cc/efi4,eiujmmi>r4, atj. adco
tmnpi hnpura Junt , donec fanguhie Chrjjli
pnrificentur .
lam t/i(im&iU'S /ingnfoi partes huius
pericopa yideamus»
LiB Kj) veterts Teflamenti, refpondet
liher noui Teflamenti. Fttgitur Mojes libnm
le6iur/i .iSfeygit Jangume yacca rufe: Ita hher
ftom TcPtatnenti, hoc eU, cor fideiis hommis
ajpergitur fangtme lefu Chrifli.
l^t ^ ^S "* f'^^^^ corpus ahluit: It4
fanguis lefu Chrifii mtus confcientias U*
uat.
Vt nrssoT vs mirahiliter calida rc'
furgat,zr Itherat corda ah impuro Phlegmate:
Ita Spiriti4S fanfitis corda credentium accen*
tiitipurgat esr conferuat ah impuris affe^ihus»
Vt Byfjoptts adhihebatur in folenni facrijjcio
pro peccato, Nume, t Item, in purgattone
leprod, Leuitici 1 4. ita mors Chrijliy pradica^
ta per Euangelium , omni peccatortm generi,
tsr cuiuis anima Leprce medetur, cilm minijler
Euangelij applicat nohps meritum zjr ejficaci*
am mortis Chrifli. Hanc yeritatem ymhr^
reffondentem, cogitauit Dauid, cum dtcerett
PfaL^u Expiahis me Hyjfopo, <^ munda*
bor : iattahis me, Ks^ftpermum deaihakor, hoc
e^},yere mundui ero»
Hac mtmdicies figntficAbatHr etiam
nt« luitii ■ ^ ^ '^■^> adhibebautrj tMtia coccmo refem
rente colorem rofeifmgnmis* Ita enim Efki"
% 'fljoiiitt *^ ^^P' 9* ^^^"^ typum cxplicat : Sifuerint [^ec
iojeihhm yejlra tanqudm CQccmftm.yeluti nix albe'
khilh Jcent, Si fuerint rubra, tatjqmm yermictilt*5,
yelut lana alha erum.
t/(i(iitiiti
TSleceffe esi er^Oyexemplaria
qnldem c(£le]lium his mundari :ip/a
autem ccslejlia melioribiis hoHtjs
'mlih' quam iftis.
II Plik^mtc Conclufio argumenti prafentis yertim,
iitj«»i(«cen' ^ qtiian9ta comparatiom^non expreffe ponitnrt
fijdpik ^ obfcmior e^i oratio , qme in kunc modum com"
iiiiii|(icr;jffl« flebitur. NecejfeeH ergOyytqHemadmodum
exemplaria cceleflium, hoc ef?, typica ilia Mo-
faica, quiS adnmbrabant illa coeie/lia, munda»
banturfanguine : Ita etiam Cisieftia ipfafan*
ciijii wil" gtme mundentur : hoc f f?, yt fmpiicuis di*
\\3 ejfitif' fam : quemadmodum yetus Teflamentum fan*
'^0^^^^ ^«^//e facnficiorum confirmauim eU : Ita no*
■ i^^yi^i TeHamentum langume facrifici^ Chri* ,
' ' fii confirmari oportmt.
iii
h
^ rem fignificatm.
. N^cefittai lioc ioco non efi coa^fionisy
IP ' y^^ ordinattones diuint^, cy anaio^ia typi ad
m
Non
i^on enhn mmufaSla fanHa
ChrtHtv. mtroljty exemplaria l)ero«
rumy fed in ipjum ccplumj l)t appa*
reat nunc yultui D EI pro no^
iis.
De Te/lamemo d xh .ntm Chrifli
facetdoti tenii>ltm jeu jacranum afiignat , nort
qmle erat tabentacalim , fnjd dtcebatm Satt^
^um fan^ornmjedtpfum (oslum, qu9 ajcendit
Dominu6 pera&a ^tmma, Sicut cnim Leui''
ttcui Sacerdos Jemelin amio, peraHo facrifiaa
foltnnt, mgrcjjus e^l facrarnim, ybt erat propi"
ctatorium : Jta Chnjiu^ peratia fuayi^fima,'
ceeltm mgrejjui eH , yt ihi appareat yultni
'Pci mterpedans pro nohn*
Ohfertietm hic iftfignts do&rtna me^
mrdhiln,t]uodtioJier Pontifex Chrijlus, non
Hefieritpronobi^ mterpel/are,'fed aflet deo^
MeHiator, interpelians pro ijs omnihtis ,
iw tpfhtn credHnt. E(i enim aternits Sacer^
Hinc fummaconfoUtio confcientiarum
mMagHmpeccm peti ^oteSi, Huc refpexit
lohan*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^ 1 ^ lohAnms CHmdiceret : Si quis peccauerhy^Ad*
^^jmU uocattim habemtts apnd patrem lefnm Chri"
WUllfrOi y?«w iuftum , cj^ ipfe ^roptiatio eti ^ro J>ecn
catisnofiris.
j Propterea confutatttr hoc loco error eo'
rttmy qtii Ecclcfix Chrijli alios mediatores es7*
Sacerdotes ohtruderc conantur , honorem yni
Sacerdoti Chriflo debitnm in rafos cjr yn^los
Z * mnsferentes.
j^^P^ ojferat femetip»
ipfum, qttemadmodum ^onttfex in*
mmh^ tm t in Jan^a per fvt^ulos annos^cum
fS Ihiftii lanxume alieno.
tjuf^m Propria aditm^a facrificij Chrifli re^ '
ipp4iMtWw ''^"'^^^' y^f^^^'"*^<^ differentia^ aj^ignet. in^
'"^ ter Chrifti facrtficittm (y Letmartm . Leutti"
cus Pontifex femelin annointrat SanCia fan^
i^'itS^' dorum, per alienttm fangimem . At Chrifttii
Ty (tf. «w Pontifex femel mgreffus eU cxlum , pt rfHum
.1 Irfl proprium fanitmem,
jjMiiiiiitf f MoqutopGrtebat eum frequen*
j <tfrii/iJ ^'f'^' terpati ah ori^ine mundi.
Confirmatio eSlabahfurdo ! Si f<epim
Chrifiusejfet offerendus :fapius oportuifet ipi
l k 4"" J"^ ^^^^' V^rm mmmime mgruit : igi-
p
tur
tur yi m^i/enjel, ita etiam femel offetri (ielu'
it, Piignat hQc Hi^um cum Mtffatico facri^
ficio Paffiflanm.
TSLunc autem femel in confum*
matlone Jeculorum ad dtfiruBionem
peccattfper immolationem fui ipfius
apparuit.
Minor e^f fyllogifmi, cuius hic fcnfus
cH. Semelapparmi mcarney yt fieret facrifici"
^ um in atermim ^fficax, ida^ hi c$nfummatione
feciiiorU) hoc eU,m poftrema mundi atate, nam
in tres cstates mmiHus abHelia diftinguitur,
Primafuit ante Legemt media fub lege^ poflre^
n3.i fub Mefia.yfq^ ad confummationem fecul$t
rum, Senfm igitur huius loci eH,
Si Chriftus f<cpius debuijfet ojferri, fa"
fius etim apparmjet , id^ ab ongine mun*
1 Sed femeltantum apparuit,
" Idctrcpfemeltantumofferri debuit,
m Docet hic locus, quanta ftt effica*
i f/rf hofti<i Chrifti, cT deftruit tiundinoi Roma^
1 mnfium,in qtubus yenale fe habcre iaflant/a^
X — — ■
i
^iniUtu trificium in fv.a hijlriofiica Jaltatione , quam
<ticof«ri. I MJJam yocam. .
\ Et quemachiodum ftatutum
'conjm homimhns Jemel mori^poU hoc
'iBimm i autem iudicium : Jic Chrijlu^ Je*
(j i^ji^^^ mel obla(U6 tU , ad multorum ex^
hatinenda peccata^ .
Tft/icnjicj'
Semel tantiim Chriflummortnnmpro^
hat ex decreto Dei» Decretum Dsi eSl,yt ho'
njmmm rnifiei femel morianttir: igitur <y Chrijlm.cim
iimi.M fiicrit yerus homo,femel tantum mori debuit,
^fixiwttir, Sifemel morifemel quo^ offerri, V nde zfyni^
tas facrifiiij Chriflt concluditur, zsr finis eiuf
iotteiBf«"''< coUigitur .qui eH, exhaurireMc eH,abole^
[. re multorum, hoc eH, omnium credentium pec^
cata,CHM originalia.tum a&ualia, Pugnat es'
^^fA' htc locui apcrte contra idolum Papijlicum, yi^
\tmf> delicet AJijfam,in qua J'e offerre memiuntulr
Chnjlum pro yiuis <r mortuis.
Sccundb flne peccato appare»
jTjltd, bit omnibtis expeBantibui je in ja*
/i' ; * ' Hoc
4
S P t S T 9 L
Hoc ideo de fecundo Chrifli adncntit
additum eU, yt cfficacia hofhcc Chnfli clanus
fonatur oh oculos. Nam inextremo tudtcio^
dum iterum ad nos yentet Dominus ytfihtli^^
ter yfoli illi confiflent , er non pudefient , qui
Chrtfli facrificio freti hinc dtfcedunt. Mtj au-
tem omncs fine difcrimine ad refurretiionem
iudicijMc efl;adpoenas (Sternas furgent.
Ohferuenttir htc tria : Primtim appli-
ttttio facrificij Chrifli, quafitpcr fidem. Nant
expe^atioyde qua hic loquiturffidei frucUts
e§i. Deinde yniuerfalis particula, o m n
B r s, iftqttit , e x p ect^n ti-bvs ,idef{y
mnibus credentibifs , t^r ex fide expe^anti-
bus latum illum diem, quo filtus Dei apparebit
redemtor fua Ecclefia, Tertid, ohfertietur fims
yltimus facrificij Chrtfli, qui eH faltts antma-
rum^aqua faltue non poteH jeparari pradtca-
tio perpettiagloria Dei. Hac enim,yt Crea^
tioniSiita zrreparationis yltimt^finis eU,
C A P V T
(DECIMFM.
Stmm4
\
k
Ck
1i
P
dei
/«
th
M
. m
h
i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Hnkm SVMM^ CJ T ITIS
yi^m, I B E C I MI,
«#«>f» 5 Jl^mtc yeteris teftmenti fapius iterdta,
'inuM'nh \ V nonauferebant peccataifedtatitumqua"
^nhnm <tam commemoratio peccatorum erant : fed
Cbrifti ynica boftia ad expianda omnium ho^
minum peccata efftcaxerat, Qnare hxc yi^i"
'mmt\f\' wa fide apprehendenda eU , charitati ftuden-
fimM dumy^ per patientiam expe^anda funt prQ»
finfiHk wifa bona.
r
lli, OUXl'
0%P0 ET <PA%TES
PErfiftit in eodem argtimento , ac primum
probat, quod aliquottes antea attigerat^yi^
iiBfl),^ Cf5*' delicet , yetera cr Leuitica facrificia non aU"
(j jiiiM e5f« f^^^^ peccata , ne hinc iftftantia fumeretur con"
trd propofitionem prmcipalem , qua afferitur
Tfolius Chrifti hoftia peccatatoUi, Namfiad»
mitteretur , Leuiticis hoftijs auferri peccata^
fcqueretm ynicaoblatione Chrifti nonaufer*
ri, Quarc hc per anticipationem^obieUionem
ifiam folmt , cr obie^ionis antiprotafin, feu,
^ l (OH"
tontrdnam propojitionem argumentatiom mu*
nit, Huc congeritteftimoniai ejr addit colla^
tionem inter Chrijli e^ Leuitarum facrificia,
atq, adco totam fuperiorem di/putationcm ye^
luti in fafciculum coUigit, fjuemadmodum fieri
in prolixiorum di/putationum epilogh confue"
iiit» Deinde,do&rina de facerdotio Chrifti ah"
foltita^ adduntur more Prophetico ylpofto^
lico,paranefes: in quihus primiim hortatur, yt
Hebr^i hoftiam Chrifti fide recipiant ^ac ma^
gnifaciant , tanquam ynicum contra peccatum
remedmm. Poftea ad charitatem hortatur •
Poftremoy quia magnaeratpiorumperfecutio,
fuhiungit propofitionem de patientiaiin Quius
commendatione diutius commoratur.
EXEGESIS fDECIMI
CAPITIS, CVM OB'
\ feruatione do&rinarum,
Vmhram enim habenslexfu»
turorum bonorumy non ipfam imagi*
tiem rerum , per fingulos annos tjj*
dem ipfis hojlijs^ quas ojferunt inde*
Jinenter,
m
1«
m
m
ttti
flKT.
oiijf
m
yt.
ti
i
tu
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Jtnentery nunquam poteUaccedentes
perfcElos facert^ .
ObicCiiQnis antiprota/is,feu propo/itia
koiluMjifi • eppofitaobieilioni eorumiquiretmereconahan'
lo^ccnfiit* \ tuT Leuitica facrificia, i<r arbitrabantm, eit
liQnjlid. fxjfiari peccata^ EH autem fenfm hmus pro^
n hfto' pofitionis fatis apertus, yideltcet, quod lex ye*
ikm t ^^"^ -^*^ hoJlijSi non tollat fteccatum :fed
«JW' tantitm ymbra quadamfuerit facrificij futuri^
yidelicet Chrifti, Do^rina hoc locOy fxfms
antea propofita, hic quoq^ obferuetur : ytdeli"
cet , quod yetus facrificium tantum tjpicum
fuerit. Vmhrd enim hoc loco Typum fignificat,
objcure rem aliam reprafentantem. Opponi '
tur enim ymbra, ficutifupra fape diHum fiiF,
yeritati,qua typo fignificabatur,
£ CIMI ^lioqui cejfaffent ojferriyideo
}! 01 quod nidlam haberent '))ltra confcien*
tiam peccatiy qui jacrificajfenty
ejfent fetnclmundati.
mifmm
'm kutnr,
, : Confirmatio a deflruHione confequen^
\ tis» SiLeuiticafacrificiaabflulijfentpeccata,
lli^ a0 f tum ceffaffent ojferri, Scd non cejfabant offer^
off00^* ri.proindenequaquam abftulerunt peccata.
JLtt non um cefarunt Lemtica facYt-^
ficla ? Verum qmdem hoc eH, <f iujlifima de
caufa cejjarunt. Quja w quemprafigurabant,
aduenitcum fuo famficio in aternum egicaci,
adexpiandaommum hominum peccata.qui ad
ip fum fide confugermt, Cur autem non ante4
ceffarinty caufam reddity quia qui okulerunt,
habebant confcientiam peccati, hoc eUy agnoue'
runt peccata nequaquam per tUafacrificta tol"
li, idqHodi^forum confcientia tejlabatuu
Sed in ip/js commemomtio
peccatorum per Jm^ulos annos fit»
Prolepfis eH . ^nteuertit enim obie^
fiionem eorum,qui poterant ex diCiis obijcere:
Frufird ordmata fuiffe Leuitica illa facrifi*
cia, cim non toUant peccata, Rejpondet autem
qudd fnij^f.s hofitjs Leuiticis commemoratia
quadam peccatorum fa6ia fitt id eUy quod de^
duxerint iUa facrificia hommes m cognitionem
fuorum peccatorum, ac Symbolo quodam indi"
carhtt reatum, Nam cafa hoftia teftimonium
fuit, quodpeccatummmefit dignum, crfuit
mnipfa expiatio,fed expiationts quadamad^
umbrdtio, Hac placet breuiter affcriberCy qui*
hfts de caufis DEvsin yeteri Teftamento prx"
Im
Im
rrrti
jm
mt
Hll
tm
fd
tw,
fiO
ilo
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
«IAt{
i
111'
eeperh luditlf facrificia, ^ pojjnnt quatuor
.f , cattfa: aj^hnari*
( t\; ^ ^ , yt populus T>Eiin idoh^
i.nriam pyonns, if}ii exercitijS ab idolis auerte»
f^^t^-f « j^^^ confuetudmegentis ^?yptia^
mmi)U . ^ ^ .„-o«/6r fuit m tdololatriam populu4 Ijrae^
SEC v%T> w4 , yt pQpulus D E 1 rett^
\mjai tti' fteretur in ynius d £ / cultu . Tametfi autem
£|«kw. facrificia per fe, cr fine fide, non funt cultus :
tamen cum fides accederct , ficrent propter
yerum fivcm ,fHerunt cultu4,quia mandatunt
0llisjit> D EJ exprejfum habuerunt,
TEKji^, yt populfts D E i habcret
typum facrificij Chrifii, quem aliquando opor»
tebat in criicem agi, pro tpforum j>eccatis : qno
faHo ceffare debHcrtmt Typi ymbra.
liHisoHjKie:
,i\\i\i4'
enr^T^^.ytpopultfSD Eiadmonere^
'fiti fi>^^' degrattitate fuorum peccatoru, pro qutbt^s
•^m\'M^ tnaffandaejfentinnoxiaanimaiia^qtiorumfan'^
gtiine purgarentur: no qtiod reconciiianda Do^
. ' jjjipijd fnifto gratia,aut deienda hiiqtittati paria effent
1 \i » ficrificia iUa,fed quod yertm buittfmodifacri^
fi^^^ adumbrdrent,quod tandem ab yno Om*
'"rMf f peraHum fuit, ^pro^tere^ facrificiaex^
ImpoJIibile eU enimyjanguine
Taurorum C Hircorum auferri
peccata .
Aygumentum prxfenSt cum mam hic
ponitur yhuiufmodi efi,
Impopbile €^i,fangumetmrorum C
htrc(^rum auferri peccata, Fieriemm non po>
tefly yt infinitus reatus yl/o humafw opere rc^
dimi pofiit. nuUaenim efi proportio inter ijifi*
ttitum cr finitum.
Sacrificia Leuitica fuerunt fanguis
taurorum hjrcorum,
Jgitur impofiihi/e fuit Leuiticis ho^
ftijs auferri peccata»
Hic ex maiore coUigitur hoc axioma k
Theologia. Omnia facrificia reijciendafimty
pneter folum Chrifium. Si enim i[la opeu zs^
facrificia a deo mandata , non auferebant
pcccata: multo mmus fi^itia, aut humana tra-
ditiones peccata toUunt. Ruunt igitur Papi»
flarum nugay de expiationibus yarijs , yide^
licet , per afperfionem aqua, per facrificium
Mjfe, zsr per alia qua cumularunt Pa^a^^
ne fine, quaftus gratia»
Ideo
biMii
Ideo ingredicns mundum dU
«li/f/ri ■ ck: Hoftiam -cjr oblationeni nolnijli:
corptis aiitem aptafti mihi i holocau^
tomata tjr hoftiarn pro peccato non
\ apprchjti : tunc dixi : Ecce yenio
I (in captte libri ftriptum eU deme)
! 0?^ facianis iDenSy l^oluntatem tuam.
f "'«'"'f' ' • ^oc tclHmonio Pfalmi 40. fH^enoU
prohatyyideiicet yithoUndtim ftiife yctuifd'
pmpfis cn/jcittm, fuhroganduM noutiM, PrimHM
itaa confrmatyhoftijs Leuiticis peccata minime
4 Lmm k ^^,}^ -^^^ Chri^wn mundo fuife ma-
' nifeflattm afferit.ytfua yi&ima -devm f^'
{wl)0t 6m caret, aholeret yeteres hofiia^,
iiitfidfa, ^^^^^ pfalmum', yndc hoc teflimoni'
«"'^'f U um defttmptum cfiF, yideamnu Pfalmts ipfe
totus , yel noftro Jpoftolo tefte fatis idoneo .
'.«^^"^ P /criptt^ en dc filio 7> £ /. pcr Spirittm Prophe^
'^^^f \ tictim ifi Dauide izjr in fumma contmet prophe^
i« ^"l^ ' r tiam , de regno ct' Sacerdotio Chrifli,de pafito^
it,!^rK. \ ne zsrliherationeJeAhrogatiotjelcgisydepra^
fifli^ii Pfi'f iiicatione Etiangelij csrc, Hmc quafit yt6 ar-
^ ztimentiprxfentis facile inteUigi poten. Nam
^ ^ Q^^ inyer-
m terhis atldu^fis ex P/almo,Primflm reijdim*
tur , yt iiixi» yeteres Ceremonia cr Leimica
facrificidy Deinde corpm fibi aptatum dicit,
'Vtfaceret yoluntatem Patris: hoc esi, yt ficret
'pifhma, at^p/acaret iram patris. QuoH autem
4dditur ht parenthefi^ in capite libri fcrt-
fturti eside me, nonmiUt ad principium libri
Gene, referunt.ybi poU creattonem cjr lapftm
bommis, additur promifio de Mefita^ qm erat
aboiiturus peccatum,
Cum [uperim dixljfet^ facrlfi*
cium <s obUtiones ^ hoftiam pro
peccato nolutfli , Jiej^ compro ta/Ii,
qu^ fecundum le^em offeruntur ,
tunc dixit: ego iJeniOyl^t faciam !De^
us yoluntatem tuam^ aufertprimflft
Jecundum ftatuat,
%ApofloIut ipfeifiterpretdturyerba Pfat^
fni, at^ €d fuo dccommodat propofeto Summani
4utem fententiiSi compieffitur hifce wbis :
^ollitprtpts y vt fecundum ffatuat, hoc eif,
yeterafacrificia aboiet ,yt fecundoy hoc eiijd'
irificio Ojrifli,tatjquam perfe^ij^imojit locus.
Hk ergo Pfdmm mmfefii^tmQ docetabr^
gdtidp
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
hftm frn
)ftmm ,
m
'01
gattoittm yeteris Te/lamenti, C ommum Ce^
remoniaYumeiui.quo ad extevnumyfum atti"
fiet, non ijuoad jpiritualem fignificationem qnx
m Chriflo (ompleturi dumurd in omnem ater^
tiitatem.
Ter qtiam l^ohmtatem jan*
Btficatijimmyper oblatiouem cor*
forislejii Chriftijjemel peraEiam.
Hac fententia grduif^ima eH, tsr dig'
ftij^ima attenta confideratione , Cominet entnt
fitmmam totius dijputationis prafentisyin qu4
fententia quinjjfunt ohferuanda,
Primum enim mentio fit caufa impe"
Tdntiiy qu^s eH yoluntas patris, yoliiit enim
'DEvs bac mionelapfumgent^ humanm eri"
gere .
Secimdo, ojlendittir caufa ohfequens ^
*videlicet, obedietttia ftlij , quipotius yoluitin
fe deriuare irdm vei, is^ offerre fepronobis
in hojliam, quam yt w peccatis nojlris mtfer^
feriremus ,
Tertio, effeHus facrificij Chrifii, yoce
fanSJficationis cxprimitur , EHenimfanCfi^
fjcatio hoc locOy expiatio d peccatis : cum qtid
soniuti^a efl im^utatio iuflim Chriftiy Dotia^
tia
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tto Spmtfis fanfii, accepmio credentium
yitam aternm , gratiSi proj>ter Chrifltm.
Quarto locOy feqtiitur expiatiomsy feU
/an6ii/icatioms modus : ^qtii eii oblatio Jefn
Chrifli .
Qnjnto iocOyrepetit id quod ftepiusdixe^
Ydti yide/icet, hanc oblationem femclpera&am
ejfeiynde concluditur eius efftcacia, zsT^yirtus^
Qsr antefertur omnibus Letnticis hoflijs, Mq^
ita Apoflolus noflerhoc hretiijlimo aphorifm^
rem yniuerfam complextts ef?.
Omnis quidem Sacerdos pr^e*
fio eUyqmtidie mirii/lrans^ & eajdem
J^pe offerens hosliasy qu<e minquam
pojjunt auferre peccatmn.Hic autem
l^?tajn pro peccatis ojferens hojliam ,
in fempiternum fedet ad dexteram
S)ei, de c^etero expeBans, donec po»
nantur inimici eim Jcabellum pedum
eius.
CoUatioeUftnqudTurfusftmmamtO'
tius diffiutationis repettt:qua eSi yice Epilogi
totm dijfiitdtionis deSacerdotio Chrifli.Qua
enim
M.C"51W,
'(fkfM*
: )iiinc|Hii)n
Smlm
(0
U D H E 7t 0 S.
fnlm haHenu4 fnfius ah Apoflolo explicata
fmti nunc contra^ius, yt m Epilogis fierifo*
leti LeSori in memoriam reiiocantur.
Ahfoluitur autem pr<zfem pericopa
tripartita coliatione. t %t m ./f , Letitticusfa'
cerdos quotidie miniftrat>quia minifterium eius
nttnquam rem ad perfe6ium deducit : Chriflus
atitem perfeHtts Pontifex, non nifi femelfacri*
ficat. EH enim eit4S ynica oblatio in perpetu^
um efficax^ ad expianda omnia Qmnium homi>
mmpeccata, sec vi^^d Leuiticifsfacen
dos iterat hoflias eafdemiChriflus autem ynam
eandem femel obtulit, qua omma perfecit,
TE^Ti^y Leniticus facerdos ntinquam fuo
facrificio peccatttm auferre poteB : ChriftuS
autem facerdos, fedensin dextera t>ei patrts,
potens eH fuo facrificio ynico peccatttm totius
mundi toUere.
Porro, yt Hebraos commoueat tApo»
ftolus, yt ferio cogitent de Chriftifacerdotio
eiiis efitcacia,aidtt comminationem ex Pfal'
w;o iio »fumptam :in qua cominatur hofttbus
Ecclefia: extrema. Nam qmctmqje huicfacer^
doti lefu Chrtfto non adiunxerint per fideni,
hoftium loco habebuntur , qtti tandem iuflas
fut^ (QHtumadte Poenas /uent,
. Obfer"
e t I s T 0 L a
Ohfertmur ighur hoc loco defjnith
fiosTiy c HRiST i,yidelicetjquo({ omnes
bommcs qni Chrijli fmificium non eftimanU
yt decety haheajuur c^ /int hofles Chrifti , fiue
manifefle perfequuntur nomen Chrjfti, yt
Turca, lurlaii CT prophana gcntes ,fiue de
Chriflinomine gloriantnr , fcd yirtutem eam
non tribuunt facrificio Chrifti^quam dehercnt :
yt funt Papi(l(Q , cjt* l^ypocrit^, peccatorcs
alij, qui dc^ferdnt ob peccatorum fuorum ma-
gnuudinemy yt Mas c^c.
Vna enlm ohlatione conjum*
mauit in itternum jantiificandos,
CoUationii rdtio eH,fump>ta ah cfftcA'
tU facrificij Chrtfti . autem hac fententia
inprimis memordbiiis, ex qua non Jolum Leui^
tic<e hoftite , yerumetiam omnesprater ynicam
Chrifti expiationisinHtiles.eJfe comlnduntur.
ynicam enim Chrifti hoftiam, confummandi,t^
fanfiificandi in aternum yirttttcm habere,ma^
nifefle ajftrmat Jpoftolus» Poterit igitur hic
locusyelfoltis opponi omnihus nugis Papifta»
rum, qui in alijs rebus collocant falutem} quattt
mynico facerdQiis Chrifti merito,
TeUifi'
^mhftim ' Teflificatur antem mhis
^flmntt ipje I^ptrnmfanBm. ^oUquam emm
,|!I!/!'rf* ' dtxtt. Hoc eft Tefiamentum , quod
, fy, jtatuam cum etSy poU dtes tlm^ dtctt
;f«w,/fff</( 1 (Dommu^ yl)t potiam le^esmeoi in
\mmm corJa eorum , C in mentibtis tllo*
P"*^^""' . ruminfcribamillasy <s peccatorum
mjmmm ^ tmquttatum eorumnon rccorda^
hor amplnis,
im mjm' Confimat eftcaciam facrific^ Chrifti,
fclldfli. * foederi^ qualitate , te^iimonio ex /eremia de^
' fnmpto : quod quia antea declaratnm eH,cap*
btdilicfr CQpiofius explicandum yidetur,
/ r , Vi/f'* Mta conjummautt m perpetuum Jart'
^ificandos, nam Sacerdotis huius fcedus eti t
^^^^^Vi .„ (juod promittit fe remijfttrum peccata eorum,
aui in fe credum » nec ynquam memorem
(OBfKDinwM'» ^^^^ iniquitatum ipforum , wo^a w
l^ltffl ^^y^ Sacerdotis, hoc eU, in foedere man erint.
J^bi autem remtjSto horum,
^jimf i^jfi Honeft ohlatiof>ro ^eccato,
T(0
Hac maior propojitio mionispQ'
Vbictmjj e^l remifio ct" obliuio pecca"
tor»m , ibi nou requiritur hoftia pro peccato,
Sed in yna oblatiotie ChYijli e^i remip
fio ohliuio peccatorum.
Jgitnr pr<€ter tllam futlla requiritur
alia oblatto pro peccato,
^rgHmenttm hoe a (fe/linato ad finem
fitmptum c^i. Hac demonflratione ».4poftoli^
ca,ritrfu4 confoditur Jacnficium Pap^fticum,
quod fe PapiBa dtcunt ojferre,pro jpeccatis yi*
uorum mortuorum expiandis,
Deinde obferuetur.quod non toUit Apc»
Jlolus nofter omnia facrificiorum gcnera , y. d
tantum quod e^i pro peccato expiando. Nuh
lum enim reliqnum esiy nec vnqaam expeflan^
dum eU pro peccato facrificium. Nam Chrifti
facrificium ynicum,fatis eff^icax eU ad omnia
peccata expurganda , cuiui applicatJd fit per
pradicationem EuangeUj , <sr per fidem. Reli'
qua facrificia yyt gratiarum aciio , patientia
fub crtice , mortificatio carnis , beneficentia er-
gaproximum, perpetria ftmt Chriftianorum
facrificia : qua facnficia Dauid Pfalmo 4. yo
cat
0
m
iiat
k
rioi
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
refmtur
■ Pfjliati»,
tat s.AC R iFic i ^ irsi i c i'y£» RcrftmU
enim iufticia, hoc eil, J^^-licrUia rjrf^.m D^ode*
bemm. yt Deogratias pro jinj hcncliitjs agw
tnu6 , Deum py ccdicemus , ytDiUih inuoiC"
PiMi vt patientes ft nm jub cvuce,-fft •f!:crt}fice^
Mus yeterem hommcm Adamuyr^.yt tcmfici
liberdles fimus erga paupercs , l;ieuiter,yt
iuxta legem Deo ex fide ui?sdientiam w ipfus
ghriam prajtemus,
Habentes /gitur yfratm , fi*
duciam introeundt m janFia , per
jangmnem leju , Ipia cjuain dedicauit
nobvs recentem ac Jfiuam , pcr l?e^
Itimy hoc eU , carnem juam jacer»
dotem ma<fnum juper domum !Det,
accedamus ctim yero cordejin certi*
tudine fidei , ajperjt cordibm a con*
j(ientta mala ^ tmeamus confejiio*
iwn spci inflexibdem .
,Al>foliita difpiitatiofje, pareenefes more
Prophctico CT* Apoflolico fubijcit,7ion (juaftm^
fed eas qfta ex fuperiori doHrina comludi poC"
funt, Summa fcntentia bac eff, Kosfuir.iis
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
eftSTOL^
per facrifidum Cbrifti dhfolHtia pcccato,er^6
iUud facrificium fymera fide ampletlamur .
ytrdmj^ enthymematis partem plunbHS -^erbis
exomat , zsr exaggerat. Nam amecedens per
collationem ampUficat. In confc(]uetne , quales
eos oporteat eJfe.quifHnt fan^a mgreffuriy hoc
esl,qui futurt funt yititma Chrijli particjpeSt
oftendic ,fed nos fingula retexentes yideamuit
Compellatio dulcij^ima eH.agnofcit enim
ipfos Hebricos fr^tres ejfc fuos.cum pro^
pter communem fidem , tnm propter aficffum
fraternum erga ipfos . Hxc compellatto yim
habet fuaforij argumenti : ynde nos mone^
mur , quales nos gerere oporteat erga eos, quos
docemus exhortamur: Hahentes fdHciam
tntroeundi in fancU .
Refpicit ad comparationem fin&uarij
Mofaici (y coeli. Sanfiuarium Mofaicum clau*
fum erat , ab eim higrejfu arcebatur popu^
lus, nam folus fummus Pojitifex , in illudfemel
quotannis higrejfus ff? . Sed nofter Pontifex
ChriJ}m,fuum facrarium, hoceH.ccelum omni^
hus credentibus aperuit , tAddit per fangut»
ncm lefs. Vt enim fummta Pontifex non
eil in Juum furarium ingrejfus ,fine fangume
hojhce i
4
'4*
ttfim
mira
HRmc
ncn
y
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
HGjntoiini
\a D H t i Jt vf. 0
loJlU , ita Chriflus per proprium fangumcm
wgrejfus eH ccelum , isr per fangupjiem alijs
ytam aperit. Via quam dedicauitnobis
recentem xf viuam. V t yiam fibt Leui^
ticus facerdos parauit fanguine , cum per ye"
lum ejfet ingrejfurusi ita filius Dei per yelutH)
quo figmficatur humana Chriflinaturdpoiam
aperuit omriibus credentibus , idj^per fangui"
nem , qnifmper yeluti flillat coram patre cce^
lefli , yt jit yia in fanCiuarium omnibuSy qui
Chriflo adhisrcnt . ox Gr^ca , quam recen^
tem reddunt , /ignificat proprte recens maffa-
tum» tAl/udit enim adhoflias, quarum reccns
ejfufus fanguis fumebatura facerdote ftimmo,
ingreffuro inadytum, Praterea yt velvm
tegebat propitiatorium, ita yt non conjpicere^
turante wtroitum facerdotis inadyttim jacra^
tij^imum , ita caro Chrifli ditmam occitltauit
tiaturam.donec yelo fcijjo pcr fanguinem intrd"
uit in ccelum, refurgens ex morttm, Et yt cor^^
pora poptdi afperfit facerdos Leuiticus fangui*
,ne : ita Chrtflus confcientias noflras /angtime
p'op)io aj^ergtt (sr dpeccato emtmdat,
Cum addit s^cerdote^h
^ ^ G N r M , fcilicet habentes , svpei{^
K z
dQmum
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
D 0 M y M T) E I , rurfus amithefin yuh
cogitari, Vt enimfacerdos Lemtici^^erdt fu"
j>ef taifernaculam Alofaicum : ita mfierfum^
mus Pontifcx Chriflus lefus , fi? fi^per tetam
domum Dei , hoc e(i , Ecclefiam, Vnde reliti^
quitM\ yeteris domus ct* tabernacitli a^parA»
tumypoftqnam a^^aruit yerus Pontifex,ceJf4»
re debutjfe*
Htsc omnia ad iUuftrdndum enthyme*
watU antecedens adiefia fmt : nu7ic qu^e ad
tonfequentis illuflrdtionem addita fnnt.expen^
damus : Leuiticus facerdos corpus abluere de^
buit ante ingrefium in facrarium , ornamenta
yeftes facerdotales induit fangume adhibi"
tOiquoipfe externe purgari putabatur : itanos
mgrediemur cxlum, abluti prius ifiritualiter
fanguine Chrifti, d confcientia mala : quod fit
cum peccatum remijfpim ftatuimus perftjjgui"
nem Chri/ii,ornati fynceritate (srfide, hoc eff,
noticia fiducia mediatoris^ab/uti pura aqua,
hoc e^i.donati ffiritus fan^i gratiayCsr lauatra
Baptifmi in coetum externumfiliorumDeire^
cepti. In hunc modum inflrufli, debemus fpei
mftsxibilem tenere coufefiionem , quod enini
torde credimus, ore confiteri debemus.
Ex
0i
ftf*
juflh
(tmi
wfk
tm
. H
tmi
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^H" ynk , Ex his omnibus colage pij hominK ^e*
^f^Mj}^, fcriptioncm : yirlelicct , ijuod ^ ivs hom o
**tfff«w- Jityqtii afpcrfus corde a confcientia mnla.zsr ab'
if'W<i(f lutus corpore aqua mundayfiduciam habetm"
i?W troeundi cceium,per fanguinem Icfu,qm(jue
*/^«' ' fyncero corde, csr in certitudmefidci tenet JpH
'^ii,(if4i tonfefionem mflextbilem*
Hmc etiam coUigitur certifiima fidei
definitio, yidelicet, quodFi DEsfit certa per^
tm I i fuafio de yeritate D Eiy zsr noticiazsrfiduciA
. m 1 mediatoris noftri Cbrtfii .
vfiK^hmie' Pijclis entm csl qui promi*
^miMv \ J *
lUJitiir : \m\ Ratio exhortationis» a certitudine pro*
^iidifiritiMliw mifiionis, devs efl fidelis: Non igitur dubi-
luiiMlj;f4^ tandum efl, quin co?tcepta fiducia ,pateat in*
Wi troittis in ccelum,per pontificem Chrifium , om*
fttfffit^ki nibt4S qui eum Sacerdotem agnofcuntiZsr m i^*
jj^iiitipdf I fumfirma fiducia recumbunt»
i^rmtflM^i Obfeructur hoc di&um deifei nofira
m^i^«^i^ : tertitudme. Nititur enim deu ipfo, qui cHm
jl^ jl^gllj^ nequitfallere, ynde adTitum,quam
ijtid^ pYQfnifit DEVS ot-l^fcu^i^H^^ id ef^, qui minime
mcnddx cjfe poteH ; Teneatur proinde in omni
^ K 3 ^enciu
m
mk
pcYtculOy at^j ddeo in agone mortps hoc t>et d r.
e[oguim,(]uodfitfidelismpromiJ^t^, Hinccon* * "
fcientiic ijiaftimabile gaudium nafcitur, in em*
nihus ijs, qui hunc mediatorem Chrijlum ag^
nofcunt»
Et confideremm nos mtituo^ in
amulationem chAritatis <s bonortim
Alia /faranefs ad mutuam dile&ionem, f<|i(,
tjr hna operd, Fluit autemhacparanefs ex ^f^fj
friori, yhi enim fides, ibi charitas, ybi chari* jj^uj}
tas, ibi bona opera necejfario adfunt, Hac^ ji^^jij^
ybi defmt, yana eH de fide gloriatio ,ficuti
Paulus copiofe, i.Corin. t dtjputat. Fides ^
enim yiua fine his fuvs naturaltbm fruHihtts ^^^^
effenequit, ^ mu
Forma orationis ApofloU oMiqni ta-
xat Hcbraos, quigentes prdc fe contemnebant
CT* offendebantur, quod Ethnici reciperent fi'
dem,acfidiceretApoftolus,amuUtionem'mt€r
yos yideo,fed cum omnis amulatio , nifi ftt c hd'
ritatis ct* honorum operum, cH improbanda,
yos inuicem potius ad amulationem mutu<t | ^,^1^
tharitatis, es' officiorum debttorum ex charita-
te^rouocAtc Hac cnimprotmatiQ^fantiaac yj^^
faiu^
D H E
R 0 S,
,(ii|«tit. Fidei
Ijjjfrtipflitji'
*|»|4tlW^»''«^'^
Jalntam exiflit : cum ex tnuidia nihit mftJif"
Jjpatio ac dijlraCiio oriatur. Ohfeructur hxe
admonitio defan^la inter Chrijlianos amuU^
tione.
N^^ deferentes ^ggregatio*
nem noftrty qiiemadmodum mos eH
qmbujdam .
EffeUus fyncereecharitatk , aliorum
faltiti fludere : c:)ni contrd amulationi^ inuidic»
feefiti Schifmatafacere^ zsr in Ecclefiaturbas
£er contentionem excitare : Quare hic monet
jipofiolus, yt Hiebreicharitatiftudcat.fjuodfi
fecerinti Ecclefiam domininequaquadeferenty
fuerunt nonnulli inter Hebraos, qui tametfi
Chriflum et Euangelium acccperant, tamcn ac"
€eJ^ionem illam ex gentibus ferre non potue^
rnnt. Ef^ cnim 'iz5-/craoa7W7H mcrementumy
CJT' noua accef^io ad aliquam colleffionem, Di'
ruto enim interflitio,gentium yocatio acej^ions
fioua Ecclefam auxit.
Monemnr proinde hoc loco , yt in Ec^
clefta Chrifli agnofcamus omncs ejje, qui eun^
dem Chriflum nohijcum colunt, Qnare non cfi
quod arroginter praponamus nos ijs, quibus
7io(lrd opinione exceUemiores aut fanHiorcs
yidmi^t* Habm cnim Ecclcfm mcmbrajus
R qu(S^
:1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
E T I S T 0 L ^<
(juaddm yitia, qua charitas mitua fi non toU
iere/altem tegere debct,mod6 non contra d £«
VM zsr Ecclefioitrdnqutllttatem, fub falfo jyie^
tatis pratcxtti, quts fe crigat : Cum autem ad^
ditySlCVT JAOS EST G^v l BV ^ M,n0-
tat quofdam htter Hebra:os» qui fuperbeje ab
Ecclefta gentium fubduxerunt : Hmc apparet^
Se6iartim cjr fchifmatum caufam effe arrogan-
tim m ^etHUntibus ingenijs.
Sed exhortantesytd^ eo ma^isy
quta VidetU appropinquantem di^
em,
Jmithe/ts eH. Non deferenda e!i ag^
gregdtio nofiri, Jed potius coliigenda magis, ey
CQnfertiandamtituis exhortattonibui, Ratio^
fiem addit a temporis circumjtantia» SJi^
itiquit i viD ET is ^TT>\pT' in^SU^^^H^
TEM DiEMy hoc cB, ttttelligitis diem Domi-
ni injlare : in quo yt pietati gioria, ita impie^
tati ignommia reddetur,
Dofirina obferuetar , quod cogitatio
extremi kidtcij, debeat nos ad acritts pietatis
jludtum excitare. Nec quenquam motieat,quod
ante tot annos fcribens Jpofloltti , appropin^
qnantem diem mmin4t» Id enimf^dt, cum
qui4
HlH
hfi
fi
im
fu
(jii
ii
tii
k
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
til'
l^{/p
fof «.•« temptn d Chifto cxhibito yfi ad
tudicuim extrenmm (iicitnr,^ mtUe anm aj.md
l> E V M iitflar ynttt^s dieifnnty cutn qma. Chri*
flianositaparaiosejfedeceat , Tt fingulii mo^
mentts Chrtflufn de coeUs expe^ent Saluato-
rem,
Voliintarie enim peccanttbiis
nohis post acceptam noticiam l?enta*
tisyiamncnrelinquttur pro peccatis
hoflia y terrihilis autem qu^dam ex*
peclatio iudictj, er ignis yehenwu
tia, qu^ conjumptura esl aduerja^
rios.
Ratio alia eUyCuf ttnendafitfiducidttte*
diatoris.cur^ ah Ecclefia non fn dtfcedendum»
quia extra Ecclcfiam, nuUa cf? propeccatis ho^
flia,jedtantum tra d e i contumaabtts zjr de^^
fetionbu^ ab Euangelio expeHanda eU. Neq^
enim loquitur htc ^poHolus , de quolibet la^
pfu, aut yoluntario peccato ,fed de ijs tanttm
micognitum hunc Sacerdotem Chriflum repU'
diant, ac feipfi excludunt ex Ecclefiajacerdo'^
tio Chrijli renunciantes cum omnibm Chrijli
hsneficiis. ^ .
R ^ Pertco"
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
S P T S T 0 L ^
Periculop igitur errdnt Domtijl^ as
^ouatiani , qui hmic locum de qnoltbet pecca^
to intelligunt , comra mentem t.4poHoli , ct*
contird mfinita teffimonia fcripturte ac exempla,
Et, yt ymm tantumattingam , Pauliis Apo^
Uolus neqtiaqnam recepijjet in Ecclefiam ificx^
Jluojnm homwcm ,fi hiclocmde quolihetU*
pfa intelljgendus ejfet. Qnare iuxta contextum
ylpofloti , nppltcetur hic locus generali prolap^
fui, zf renunciationi agnitx yeritatis,qu9 pro-*
lapfu multi inuidi Hebrai tum temporis perie^
' re, Potius enim yo/uerunt Chrifio renuncia re
qudm ferre gentes confortes Euangehj, Qni
dutem in Ecclefia manent.tametfi Jape fiue fci^
entesy fiue igfjorantes labuntur : tamen cum
agunt poenitentiam , certtj^ime recipiuntur ift
gratiam. Stat enim immotum hoc dei decre-'
tum : Non yo/o mortem peccatoris, fed yt com
uertatnr ejr yiuat, zsr Chriftus iubet,yt fan-
6ii quotidte petant remij^tonem peccatorum :
qttodcumfaciunt, ajperguntur conjiientia il"
iortmjangtme perpetuo efi^icacis yiciima lejh
Ch rifii, y na enim i//a yiHima m perpettmm
yaiet, ad expianda omnium Ijominum pcccata
confugientium ad gratiam, /joc e^l^conuerten"
tttimfe ad DE vm, per fidem in lefum Chri^
ilm* Cratiaenim sxukrat peccapnm. lUc
JpQfiati
^ I> H E B %, 0 s»
fD«>i4tiJ!<^{ ^poHoli a<{momtio, hicutjat impijs termefft,
\mnf((u, \ ^i^i i^pi^ ah Ecdcfia' Chnflt Hcficmm, cr ad^
' vtoncat pios, yt yniant in timcre d e i , ne Jnis
^'^«««{«ijiir, crebris lapfibm fibi aditiim ^>atcfaciant ad de^
^Wwij,. fenionem ab Ealcfia.
iiplikk' Qni nbiecerit legem JAofis ,
nmwm ahfq^milaatione juhdnohm yeltri*
hi^ teftihm moritur : quanto ma?is
%Mfmfm> futatii cieteriora merehttur /uppli*
Ulimwwt ^'^) qtiifiHtmi jDei conculcauertty iS
limiij. Hd Jan^tiinem Tejhvnenti prophnnwn
mH"' duxerity in quo (anEltficatns eU
h<iMn » > ipiritui^^mht contumeliamfecertt.
ilioc D E I ku' Comprobatio p r<cccdcntis rationis.a mi^
[mUt tM: noriftmpta, Qui Msfis legem contempfit/eue*
nlvsiiihy^l^^ re punitus esi : mnlto magis punietur qni filiti
pitoniW! DEi contumclia afifecertt, zs^ ab eius Ecclefid
girfOii/(ie»i»*ji^' defecerit.
[Jt^finirf clayij?im^ definit Jpoftolus pecca^
iftfiwpf^ " tum-,CHius fupra memhtit, Sunt autem tria
g jmmM f'^'* huius definitionis membra, nua natura coniun^
'^iitlijm^^ll' Primm inquit, filmm DEF
conCHlcmerit : hoc e^, qui Chrifltim , qt4em
jujyra omnid ejje didicit^ 7ar,i deferit : tnnquam
comemptibilcm aliquem hosriinem, qni ^edibfiS
conculcetttr, ct' cxtreme contemnatnr,
Sectindim fnemhnim , Qi/i fangui'
nem Teftamenti prophanum duxerit;, in
quo fanciificatus eH\ hoc e§{,qtu ablntus
Jangume Chrifli a cotifcientia maUy iam iftutti
fanguinem re^ndiat, ac prophanum ducit,
Tertinm, Et Spiritui grati^c contu-
tneliamficeritj hoceii , qt^i iUttmhiattts Spi^
ritu fanHo, gratiam d e i per Chrifium agnO'
nit , iam eandem gratiam abijcit, contumclia
afficiem jpirittm dei ^ quem amplius doHo"
rem non admittit,
Ex hifce [clare patet , quod ApofloltiS
vofter non loquatur de ijs, qui Chrifti confefiio"
fiem ret 'ment,fedtantum de tApoftatis,qtii ab^
7Jegant ante agnitum faltiatorem ^qttalisfuit
' Itiliant^s, multi temporibtfs udpoftolorum*
ISloumm enim eumycjui dixit:
mthi liincHBa^ ego retrihiam, di»
cit Dominm .
Ratio
m
f(tH.
tk
im
slf
\ 1(11
' mu
m
m
tii
■i
I
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mnr.
%iuxmt,tn
mitumtH'
iiltmtiih^j)!'
jcif, contMtli*
iClmfitiiifik
Jl D H B B \ 0
Rntio 4 teflimonio decreto iplius
DRt fnmpta» In hoc teflimonio duo fmt, yi*
iie/icet, yendicatio iuris puniendi reos/y com^
mmatio yindi^^e. Ex primo coUigey neminem
pojfe euadere iudicis manus, cum fit Dtus, Ex
fecundo, quod mora dilata pcena, non deheat
glicui prcebere peccandt occafionem* Tametji
enim devs differt pcenam commeritam, yt
aliquos faltcm fita lenitate inuitet ad poeniten"
tiam , tamen dilationem hanc poence, compenfa'
bit aliquando graititate fupplicij^ Efi enint
ntagna Emphafis inhoc diiio: et ego re^
T RIBV ^ M, D ICIT T) O 24 l^H^V S, aC fi di^
ceret: Et/i non flatim peccantes fitlmine pro'
fterno, tamen reuera oportuno tcmpore cr loco^
me^ iufticia fatisfaciam , zsr puniam eos qui
me contemnunt. Atq^ hoc eU quodDeut.
fubijcitur. Et tcm^ore oportuno lahetur pes eo*
rm,hoc eH,yi^i pcenai iuent»
Et nirfns itidicabit (Dominus
populum funm,
Ex eodem capite hoc teftimonium fum-
ptum eUyZ^ hoc addtt fuperiori,yt fxpe repeti"
tps e<r 'mculcitis diumis comminationibiis^magis
4d timorm poenitentiam commoueamur»
Hor-
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
\ ■
Horrendtm est mcidere in ma*.
nm (Dei Vtuentls.
Epiphonanatica aJpHerdtio cornm, qu<e
dixit de poenis dtftcientium ab EumgelioMor"
nndum dicit, propterpoena acerhitatem, cnius
cogitatio yt merito tmpijs horrorem incttferey
ita eius dilatio bemgmtatem d e i commen^
4ans nos ad poenitentiam inaitare deberet.
Incidcre ht mantiS d e i dicit, yt iu*
diciSy cnm potentiam , qna omnia poteH , tim
Jeueritatem qita fitos hojles pufiiet,cogitandum
imptjs reimqnat*
Epttheton vivei^tis duplici de catt^
fa appofitum cffe yjdetur. Primtm , yt cogite"
tur anttthedsmtcr devm ittdicem,cr homi»
ttes iudices, Manus bomhmm iudicum inter»
dum effugere contingit, idq^, yel quia ipft non
noTunt omnia,yel qttia morte pramenti poenas
iuxta leges fuas non cxcquuntur: yt taccam in*
terimmtiltos iudices conniuere ad multorum
flagitia,quia eifdem funt polUtti, JLt 'deyS
iudex cum ybiq^ \adeH, yidct omnia , cjr cnm
ntinquam moritttry mterucntu mortts cxecutio"
nem /ita iufticia in fceleflos minime negligitt
fsrtHm/itfan^ffSz^jttm ab omni cnminey
(ttf
kd
im
Mtfa
/tl)|lU
iuje
md
jlum.
msli
ffik
I
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
V
Ifreii
vwincnfere,
mf9teii,m
-Itlfiiffti'^*
quaqum extetmabh flagttia,7tec ea conni*
uebit, Deinde hoc Epuheton vive%^s .dt^
€et qnalia opera Dem probstyzs' qualia itnpro'
Set : Namft Deus ymens eH.profe^o yt yiiu
operdy hoc eUfruHus Spiritm yimficantii cre"
Hentesreqmrit : ita opera mortua , hoc e^i.car'
nis, morti adiudicata improbatydamnat, pttniti
m omnibus jjs qui fion fuerint conuerfi per £a»
angeliumy neq^ yuit yt bniie ad tempm hi yim
ups operibus nos exerceamm, fed yt perfeuere'
mm yfq^ dnm fcopu attigerimm. Nam quem'
admodum qui in ftadio currunt , illi foli qui
fcopum attmgmit coronantur, qui yero Jlre"
nue quidem cnrruntyfed defiaunt antequant
Jcopn nttmgunt^ignommia e^ rifu afficiuntur z
Itafereshabet etiam incurfu pietatis in hoc
mundo. Quia enim admortem yfq^ corporis
ftrenue per fidem ht pietatis cmfu perfijlunt^
promiffamfQronam accipient»
Sed qnomodo hic loctts covgruit cum
illa Dauidis optionc, qua trtbus propofitis, eli"
git potim incidere in manus 1 1, quam in ma»
nm hominum : cum tamen illHd .Apoftolus hic
horrendum effe CT 'mtolerahile pronunciat etc,
£x coHatione perfoncs Dauidis , ^ eorum de
qnikui hU loqnitur ApoUolus ffolntio eHpe^
tend^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
€ T I S T O t <4
tcnli . Ddiiid ineo cligii kcidere hi m^nm
-DEi, quta ctfipcccam crdt. mijericorduim ta^
mcn DominiintuetuT, ac per jUem lUtuit De*
um fore propitium iudicem Jicmi huiui fna
optionis caufam reddit, Multa enim mifencor^
dia eim funt : at lUt de quibus hU hquimr A-
polhlusjant Apojlata:, qmbus horrendumfne
mtfericordta iudictum mmatur Apoftoltts.Hmc
igttnT moneamm- ztayitam componere.ytUit
fer fidem Chrifium mdicem expi6iemus,
(Sicordammi autem dierum
Jtiperhrumyin qutbn' illuminati muU
tum certamen Ju/iinuijlis aJJliHio*
num,
Argumentum ah antea^is fumptum,
quodin huncmodum concludetur,
Honeftum eU bonum principium adbo^
num finem perducere.
yeftrum principum fuitkonefium, ac
Uudahile.
Promde yeftrum fuerit , hoc honum
mceptum ad honum finem perducere. Ft enim
ridiculum eB e<r turpe, bene inccpiffe ,ac tur-
piter deficere , Ita laudabilii ejl m bono COH'
ftantia yf^adfinem*
Incepto
kk
\m
wm
fitm
eninu
ma\
ym
#,«
mi
jlth
1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
w « mtii
MmDe,
fflw/wjcntiv
ijkhijitmA'
umm
aiitfw ifra
^ D H E B \ 0 Si
Incepto Hehraormy- fluo iii^iiw^it.yi"
tuitum do77um Det, nam tiitimii tiuo cii mtntis
iUufiratio per ■\erbum , Spmtum JanCitu»,
'>onde in corde concipitur fidiuia tn Deum y £T
MVLTVM CERT^Mt-i^ .yf F F L I C T l
uv M» hoc certainen eutdens fidei tefljmoni"
um eif : qtiod neiuiquam faliit. Faci/ti f/? con^
fe/?io , dum pr^sdrcafur zsr honoratur : yerum
Cihn Crux zsr affliilio acccdit , generofitm ac
minimc fucaum /ete/iaiur. Nam decus inter
arumnai iucet,
Doiiriva obferuetur , quod antea(fa
yita noflra/imu/us ejje debeat ad pietatem. Si
enim ameacla 'vita parum Imnefia fuitimone*
mur tcnipi/s ejje abijcie^idi turpitudit/cm» Si
*vero /}onclla <jr pia fuit , cogitabimui turpe
eJfc,contam:nare Juperioris yitts decusjdq^ ma*
xime , fi cum certamine zsr cruce fuertt con*
iun^a ,
Pneterea i//uminationis yocahu/unt
tnonet, quatefnam fint /jomines antequam C/jri"
fti tuce i//ufmnantur inempe,demerfi in ignO"
rantne tenebras.
yocabu/um certami;iis, SjfiAKff'/^» . du(}
cogitanda retwqtiit , aiterum ,fidei certamifia
propofita ejfe : A/irerm , merccdem certamini
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
T tPlST6L^
tpdeflhtatam.mm 'aeXH^/(? proprie eH cef^
tamencui pramium cH propofiium Quareyt
yirtus abyna parte.tta abahera ffes pramt)
ad fonitudinem animi . in ferendts diirti prQ
Euangelio» nos incitare dclet • j„„
naf
(ilki
^artim dum prohm <jr af*
fliHtonibm jj>eaciculum efiis facliy
partim dtim /ecij i(a conucrjantium
efiis cjfeHi, fntt
Viftrihtitione quadam,qiia!e namfue^ D(»i,
rit Hsbr^orum certamen, oftendit,facitq,duo
membra, qtiorum pritts eH de eo certamtnt^ ge-
neremod ipfi in /na perfona pa/^t ftmt : pojie^ jm
rit^ de eo qttod ob foaorum , hoc eH , aliortim i(af
Chriflianorum perfectmoncs fmt perpcfi. j
Pritfs genns rtirfus in trcs partesfeca-
tur : qttarum prtmn efl opprobrif.m ^- contH^ f
melilyidelkct, ctm ah boftbtts fjpfime tr^
rideanttir, qtt'od in Chriflum crtictfixtm homu
ticm crcdant, esr dcficiant a tradtttombit6 ma^ j^^^j
iorttm ftiortm. Sccttnda, eH affltaio m antm n
yclcorpore, Tcrtia iqtiod hac malanonfmt '
pritiAta zsr occtdta (namfi occttlta effcnt dcnttiS
ferripofcitt ) fcd pttblica.cr tta^ublica ,ytm mr,
e
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
|fO|iri{ fSltff»
'(diimn
infjlisfdcli, ,
liifrJiiiniHiii
r
w*^D H E "2 % ^ 0 S»
iheatrtm mundi producanttir , quo fint omnu
^us ffe^iatttlo ^fannii zsr fupphcijs durij^imis
excipiendt .
Tali^ fuit piorttm pcrfectitio ht EccUfiA
^Apojlolica, Nec duhittm cU, fjtiin talia pij in
Turcia, zjr vn Papattt experiantitr, Monemur
promde ifto exemplo, ne oh perfecutionum prO"
cell^ defciamus ab Euangelio,
Pofterius genus certaminis e^i,qtiod af
fiigerenttir propter focios , qtios cruciari in di'
uerfis locis auditterunt, l^ nde nos moncmtir,
Primiim qttidem, affici Ecclejia calamitatibus,
Deifide orare pro ipfs,ytDetfsdet ipftscon*
ftantiam , eos confertiet ftio fanHo Spiritu,
ne propter crucis acerbitatem abijciant ccnfef
fionem, Pojlremitm parare nofipfos ad fimi'*
^em fortunam. hoc enim certo certitts £•/?, qitod
^t^^e/ia cruce prohanda ftt,nttnc in hoc nttnc in
iUo locu Qtuire poU longam feremtatem, nobis
quoque ali.j^^ affli^iontim tempeflas metuen^
daeii.
TSLam Vtmnlls mcis com*
pAjsi ejlisy (y rapitiam bomrnm Ipc*
ftrorttm CH?t ^atidio fujcefnjlis,
ComproLttio c^i diflrihtttionis proxi^
mtCt Nm Hehxmum cxempto confirmat id
S z qftod
X
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fiftod fu^ra diflHm rf?, deprobm ^fJliBh-
iibiis Ecdefm. Compati ymculis ahorum , efi
afici aliorwn mdo^pemde atq^luo.eU emnt
ef?.<ru/jt7ra9ea cunjaliqHisaltermsobma^
lum doUt ,tanqiiam etufdem corporh mem^
httm, Hcec o-MfXTT^Qecf.certt^mummdicium^
eif yeri amoris erga Euangelii*m. Nam qui
dicit fe do^rmam Ecclefia magmfacere , ac
bilommus yerbtmmtftros odto habetjm tpli'
US iudicio Je condcmmt. Fieri enim nonpo-
teU, yt qui legatos Chri/li odit, Chriftum dilt"
gat,4nt eitfS -verbum , pratendatyerbis qmc-
qmdyelit. Ita emm yeritas ait : Qui reijctt
yos, me reijctt, cr qui recipit yos.me reciptt.
Porro quod dicit Hebraos fufcepif^
rdpmmfuorum bonorum cumgaudio.v^^^
ita inteUigendum , quafi non a:gre tr^y^
rebtionem fuorum bonorum , /^- 'f hunc
/olorem abforpferit g^^udtw^ iftrttus quofe
inteUexerunt pofidcre mmtm pr^antijU^
mum thefaurum. nempe, Chrtfturs 2plum. pro.
ptercutus confcfimem p^fit perfecutw^
tiem. qud fuo tedtmonio tefl^ntur ynbum
fiuod ampleauntnr.yeYediuium ejje.icr falu^
tdre. Hot loio mommur,ne 'angamur aduerfs
tem"
'm
tiM
H
tmmi
thi
/«
ffdni,
Beiit
tit,
I el
iim
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
diaiusthm
igiiifiKie,«ni'
[7«,ffleT«ifit«
tefnl>ore perfecntiotns, fefi mtiuumur /ntius il-
lum, qni paticntibui h^tyedttaiim prors iiiC im^
marceJ^ibiUm .
Coj^nofcentci loos haherc ma*
iorem /jT manentem m c alts jiibjian*
ttam,
Hcec argumenti yis cU : Bom maiom^ifiu"
turmora ejr dn ma pnefercndu Jh;ic bomi mmo"
ribus caducps, ejr tet reni<s,Jt.d cdcUJtu harcdttai
eH maior^ diuturmor ^sy dtuitta : Igttur p reefe^
renda eii fubjUntijs huiui mundt, qu<e caduca
funt is^ terrence*
H(xc ratio confirmat diflmBionem no»
flfdmy yidelicet , qudd no tam gauifi funt He*
br<et ffoliatione bonorum fuorum,quam iutuitu
pomijfic hxrednatii,
Hic I0CU6 duo nos docet, Primum prte*
ntia effe propofita obedientibu^ Chrifio ex jide,
Deinde in ajfli^ionibtis prafentis yita, oculos
fideifurfumtoUendos ejfe.ybi noftra confola^
tiOy ey nunquam peritura. fubflafitia repojitd
eU. Hoc ipfum yult Dominus , cum promtnci"
tt beatos ejfe qui lugent, ct* perfecutionem pa^
tiuntur, nam huiusdi^ii miones has fubiun"
^it : qfiia (inquit) cQnfolationcm accipient :
S 3 qtii4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
qnU ipfofum regntm calorum : qttU mer^
ces eorum copiofa eU m ccelo»
Ne ahtjciath igitur fiJuciam
yejlram , quit magnam habet remu^
tierationem .
Conclttfio eU exhortationts , 'videlicet^
tte deferant Hehrai Ecclefiamyfed potius tfijfie-
tatis curfu perfiflant. In hac concluftone du(x
conitingit Apodoltis. Primum fiducia me-
mmit, ynde perfeuerantiadependet. Nam do^
necfiducia retmtur , fmllis aduerfisexpugna^
bitur pius animtds. Demdeftimulum addtt.fa*
iia mentione remujierationis» Promittit per"
Jolutionem mercedispro obedientia fub crtue
^raftita»
Ohferuetur hic doftrlna ,* quod fiducU
m^)EVM fit totius pietatis obedientia er>
Detm fundamentum. Obferuetur quoq, te^
/iimoniumde compettfatione obedientia cxfide
j>rafliia,qu<s compenfatio haredtbus yita ater^
m exgratia promittitur , nonpropter dignita"
tcm obedientiic, fed ex bonitate patris ccele^
fiis, qtiifuos filios tamo dignatur honore»
fati'^
m
tim
Fnit
fum
fmi
jiiii
mn
JiA
fk
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Tatkntla enim opm hahetky
iDtlJoliwtatem Det facientes repor*
tnrfiimm tetts promifsionem.
f^iltt Wm Qnja patiemia fidtici^ ^ ffei effc&us
ef?, nmic hortatitr ad patientiam Jeu toUrdn^
tiam.ne fra^i crttcc confef^ionem abijciant He-
hrmmemadmodtmj mtilti eo tewpore fecertmt.
' , ,. partim prohis, partjm crtuiatibus yjctt, Lon*
. n tumtt Atttem hic tna y-vMicet pattenttam,
, , obcdientiam, ejr promijiionn acqttt/ittonem.
\ikijmfuiM
Vnde obfcrticttir, qtiod obcdientia , qttts deo
frajlatiir per patientiam fub crnce ,fit cultits
gmttfiimm. Teflatiir enim hic ^Apoflotm, pa-
tientia voltmatemDBi fieri, Deittdeqnod
kml^^ ttKtf patientia fit qtitsdam yia, adbona promifia con-
feqtienda. Contravero ytimpatientia dco
IriK.f y«/«we dtlflicet, ita qt^ojj impedit qno minui
lWf«"<"' promijpi bona conjeqttamiir,
^n'^nl ^dbuc emm modicum temporis,
\fftih^^ui^^' quanclo qui l>entunis est l?emety
0fm¥^' . von tardabit : iujlus autem me^
y^^qm jjj^ 'yjifi^i^ ^ fijHbduciiis fueritm^^i
1^0^^^'' pluebit anim^tme^.
Katio exhonationis ad paticnUdm a li»
lerdtiotiis certnndme , qiiam bveut juturdm
Prophetx Macuc teHimomo confiYmat. Sunt
mtem tna m hoc tejlimonio, yideiicet, ^ro-
tttifiio , exhortatio , commimtio.
Promittit liberdtioncm ah arumms^
pYafentis yita:. Qnemadmodam enim ludai
j>refii TyrdnnideBakylonica tandem funt iux^
■ td fcripturdm tabula obieSlam Ahacuc m yi^
ftone liberdti: Itd yere populm d e i ^rejfus
cruceinbacyita, liberdbitur gloriofe .
In hac fcripturd ohferuandum ett ,
e^uodProphetaaddit : Simordm fecerit ex^e-^
eia eum,quia yeniens yeniet: hoc eH, cert^
yeniety ^ non tardahit, Non enim debemus
Dbo tempus pra/criherejed tribuereipfi law
demyeritdtPSy paticnter expe^dre promiffk
hona, Ndm tuta nohis crcerta falus, infoU
DEi promij^ione fitaeSf»
Exhortdtio eH k hifce yerhts :ivstvs
^VTEM JUBVS EX FIDE VlVlT.hoC
eH, iufltis eH ex fide, is yiuct Jcilicet, fpe
liherationii: tjuare patientia opus eSf, Nam
qui credit dtq, fperaty is fdluus srit, atj^ iuftus
reputatM hares yit<Qatcrnx*
^ Cont*
fim
M
ffio;
cim
tei,
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^ D H E B X tyC 0 S.
Co-mmatioe^t, Si ftihduUm fue-
rit, non flacehit animx7?ieci: hoc ctt, fjut
fidem zjr fj>:m ahemtt , m rcgtiJ Chilh ex'
. tltidnur, Mam gratta exctdn, qiiX Jola reti^
*• rtetHT fide. Dicitur emm btc fe jubiincc rc, qftit
ahtcHafide m 'Dev .-i , hnwana ijuant prxfi*
!» ib mm qualiacimi Cum autem talnfu defcrtor
li wiM hki y^f^ Eulefix, fpm falntis amtfit.
(«iiltmfiiiitwx'
(filij) wperMtionemJedfi-
dei in accjui/itioriem anim<€.
^''^' f Ex fententijs pofitts ftmmam Mri*
r Lm amilfa fide, beribtmt, M qin m fiae manjerint,
M I JamhJdhabt.nt, oLreftnos nonjUdu^
|. cimnr afidejedm fide perm^nemus conflm^
tes , neqitaquam pcribimtts/edn^jlras animas
rtffWP» «i" y^/^^ pofiidebimtis.Notefur do^ritia de certi-
ttidine promifiiomim diimartim.
C A P V .T
S 5r Summ
SFMMA CJTITIS
VNDECIMI.
VTfides yerd in fan&is partilus fKitietitiiS
effcthix fuit, adco yt promjjn bona fine
l)xfit4ttom expeClaYcnt : ita nobps ilhrum
cxempU ad patientiam exfide pra:flandam,itt''
citamenta effe debent,yt nobis quotjj promifiii^
compieatur .
011T>0 ET ^J%^TES
CAPiriS VlSfl) ECIML
PRopo/ltiotjem de necefiitate patientia qttam
ccepit confirmarc m fine pr^cedentis capitisy
hU copiofius confirmat . petito argtwiento ex
mtura fidei . Fides expeffat per patientiam
fromij^iones. Ergopatientiayt indiuifibilisfi-
deicomcsefl neccffaria, jintecedens congene
excmplortim confirmat : m qnorum recitatione
temporum ordinem feruat, Primo enim loco re^
citat exempla fidei Patrtm, qni antc dihmitim
yixertint. Demde, eortm quifnertmt po^l di"
ltmiiim,fcd antelegem datam, Tertio ,cortm
ijuifnbinitiolegisdat^yixertuit, His qttarto
additeos,q d ante terra promiffa: ingrejjunt ,
m defmo emrimt* Poflremo mum mcmiitit^
fi
m
E).
U
M
Early European Books, Copyrlght © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
H T I J ^ui iam occupata promifiioms terra floruerunt.
1, Po^ihcec prateriaorm fchemate lofjgiorcm ex*
emplorum commemordtiouem abrHmpity admO'
miksktkt plurimos fuijfy cjui fdci beneficio adei
mifik»ib> faerunt patientes, quod TtV maxima mortfi pe^
Vdii tlkm ^'"'^"^ rcformtdartm .
«W»* EXEGESIS VnT>ECI*
MI CAPITJS, CFM OB'
feruatione do^rinarum,
^ EU mttem fides Fpcmnd.imm
tijmtf» ficlncia reriim , argmientum non a^.
W»»f«». parentium.
P ?'"!.7J ^ nmrd fidei , necej^itatem patien^
n ^ ^fQy^f^ f,^,s neceftria eH omnihu^ Chrip
<ifKwW««^f« ^^^^^ f^^^^ Jperatas ^attenter expe-
^MrJW/Mi« ^^^^ ^ ^^j.^^ j-^y^ perfnadet euenturd qu<e
/»fl»!5ffli»!to"' mndnm apparent, Froinde patientia a fide
^^(iiitf(/iM fepardrinon poteH. Dcbentitaq^ptj patientet
d^m^^^^^' expetUre promiffa bona,
0,1^^^K . . .
^ent. f I Quidam putant fidem hoc loco defimti
mlt efemaii definitione, yt v wdVa<r/(5 fit gc}:us.
rcf
e P 1 S T 0 L ^
tes fperdnda , dtjferentia , cr mox i(Jcm, fed.
alijs ifeYbis rcpctit 'Vt argunuKtnm fit idcnt
^uoii^jTr-^Scca-K», '^f rcs mn oprn^cntcs ^ idcm
(juodYcs fperdndce. ttji atttern Imum opmio'
ncm nou injpugno: tamen potiui nrjn ytdctur,
ijuod hic tanttim ftit wauio pi ypctua p^opvie^
tatis fidei: idtjuod ex 'verboYum Grammatic4
enarrutione cUrifime patibit*
Nomen\-:soG<k^i% yayJa hahetltgni^
ficata, /icuti tn i , cap. attigimtis , Interdtm
enim fubftantiam fignificatt feu, idquod fingtu
larem cjr propriam rationem babet : cui oppo^
tiitur EtMphafis. Nubes in aere e^i V7rosa<^/?,
arcus yerd ef( Emphafis. Interdum perfo"
ftam notaty yt Jupra cap. i . Intcrdum fubie*
€lum. Interdum certitttdiiiem cr expeCiatiO'
nem ctm fiducia fignificat, Hifce cogmtis
fignificAtis yocvsy intcrpres eam fignificatio^
iiem femper diliget , quam materia circtm*
ftantia loci pofittlat : id quod poteHalijS fcri^
ptura locis confirmari. Ciim igitur hoc loco
</e fide agittir , quatenus patientia necejfarii
ex ca najcatur: non eH dubitandum , qtm
boc loco VTzosacfK^ fignificet expeftationcm
ctitt! fiducia, feufiduciam expc&antem bonim
eHcmttm, In hac Jignificati^m Poljbim hac
yoce
Hetdt
i
MUl[(
t(,[cu
um
II. (j
tipnk
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
1
•l™'lil)H5i||jj,
•Qumm
m, Imim
;. H/ce «1«
0 (Xf(f0^*
k
p
xA t> H E B \ ty£ Q
yoceytitur. Coniungit enim vz^osacip cum
auditcia, cmn inqmt : mnadedyires at^ vtto-
sacrijj z^audaciam reformidarrtnt aduer/arij,
Herodotus etiam eodem modo yfns e^l hoc
cabulo, Nam illi UTros-acK» ci? confidentiay
qua quifpiam intrepide confisfit , fixocj^ pede
aduerfariim inuadetuem , certus de felici
euentUy excipit, Ita fides quoq^ in a:rumnii
erigit animum, eH eiufmodi Chrtjhani ani"
mi conflans robur , quo iu&etur contra omni4
Chriftianumantmum oppugnantia^
Qupd autem in facn etiam fcripturd,
•hanc habcat mterdum figmficationem, confir"
matur fequentibus teflimonijs, Pfalmo ^9.
ybim Hebrcto Thochalthi, ide^i.jpesmeam
te^feu expeHatio meaadte,Gr<eci mterpretes
habent k ir7rcs-a<r«; M« ttcl^^ 0"» ^ , ybi ye^
tus interpres rediditjubftantia mea apud te ct?»
fed ipfum fefellit Graca yocis ambiguitaSyqua
tollitur confultofonte Hebratca yeritatis, ct*
yidetur omnmoxApoflolus ad htinc Pfalmi lo'
cum reffiexijfe, Aam argumentum Pfalmi
cumhochco ^poftoli planUongruit* i.Cor.
ti.csr ftp^^dcap. 3. mmfeftepro fiduciaac^
cipitur, AJihi proinde dubium nonefi, quin
biic mt/itm yoce, yQlHerii Jfojtoltts couftan*
tem
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
l
e r t f 7 0 t iA
temfidticiam Chriftiam pe^iorii in aruwnis ex*
frimere .
Lombardus lih» 3. diflii.fiione 23. red^
dit rdtioncm, cur fides dicatuYfulJtamia. Di"
(itur , itiquit, fJes fubftantia , quia rebm ife-
randis ftbftat, cr cjttia ftindamcntum eii bo-
norttm, qtiod ncmo mutaye poiefl. Etfi autem
ha:c ratio concinna y:deiur : tamen mterpre^
tatioyocis bor loco o nni}?o falfa esl.
Vocahidi.m iKiyy^^ , qnod alijar-
gtmenttm , alij conuiciionem, certitudi"
nem.nommUi demonflrdtionem yertunt , caU'
fam nftius conflantis fducix exprimit.EH enim
tMyX^ • ^'^^^^ certitrido,quamcns conutfla
dttitnis teftimonijs, firmij!ime ample^itur pro-
mtf^iones dtuiftai. Hac certitudo do^ritia CT*
promtfitontm ditimarum,parit iliam inmfiam
fiduciam Jeu us\H^O!pof'i<xp , qttam fidesfem'
perhabetprafentem comitem.
^T^p.A Rji 'KT ^ Syftmt promijfa hona, yide^
iicet, liberatio ab omnibus calamitatibus , pr<S"
fentia dei, donatio immortalis yitce, acg/o-
ria beatittidinis . Hac bona qut m confjcdn
per fidem habet, mitius prtejcntis yita aruM'
nas fuftmet: cHm contra, qui hac J}c carent,
mijere
ner(t«
tioaei
ffflll
mj
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tmm f j? k
(8. bjimm
tm wtfrjirf'
ijitl
tnm,
flsplfclitnrfTO'
ii
"(if
te.
I»f/crff torqnentur , a« ^«4«^ aduerfitA
■1(1 i
Obferuetur imprimii hic loctts de pro-
prietatefiiei, atg^ eiu^ cofiftatiti rol^ore, in fe^
rendi6 ccrnwtm , quce ije fe fnflinet certifimK
Itberatiotm, Cotjfntatur etiam hoc Apofloli t€'
ftimonio dogma Papiflarum de dubitatiotie.
Ter hanc enim confecuti funt
tejlimonium maiores,
Ratio quod aliunde non contiftgat falm^
tjtim exfide, Verum hoc argumemum in ge^
ttere tantitm hic propottitur, ^ Cii propoff
tio exemplorum , qua fequmitur yfq^ adfitum
(apitis^
Ftde intelli^imm aptata efje
facula l^erho T)ei, ex inutfibilihiS
iDiftbilia fterent,
A partici*lari probat fidem effe certitu»
dincm eorum , qute nottyidentur. iVonytdi*
fnusformationem machina mmtdi,fedfide eattt
ititelligimiis. Igitur fides tton eft apparentium,
feu rerum qua non yidentur,
Fide
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Imoges reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Fide yheriorem hoftiam jilel
qudm Cain obttilit !Deo: perquam
teftimonium conjecutm est , quod ef"
jet iuftniy tejlimonium perhibcntede
munmbm etm Deo, <tj per illam de^
fwiflmadhuc loquitur,
hm mcipit autor emtmerdre exempU
fidei, ac primum proponit contraria exempla,
quibm docet fidcm inter operd piorum z^im*
piorum difcernere» Obtulh Mel, obtulitzsr
Cam, 'Vtcrej^ ex mandato DomiiiiyyerHm iUe
placnit , ^uia prceluccbat fides : bic yero mi'
nme, quia fide yacuus erat.
Objeruettir hoc loco imprimis catholi'
ca doHrina de cultn '?> e i, Nam hic manifefih
docemttr , quod non foliim rcqmratur manda"
tum operis, yerum etiam caufa efiftciens, e.<f
formalis, nempe fdes ipfa, qux mgloriam DEt
refficit •
Patres m fim facrificijs tria potifiimum
fpe&arujit, quorum prtmum erat commemords
tio peccatt, admotiebatur entm facrificantes fni
peccatf, (,'Hm hujitts Jangninem mf^iefretit, •v«'
fcmr
[snU
tm
u\
Etfu
Ui\
(rit,
frdti
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
UiJki
mfimttitfM'
Md, ikiilit(f
yjf fe reos corjm Deo cignotieritnt. SecufJ^
ilttm furt 7 ypM. A am cum certKrent yiffi^
m^m crucntam ,fide mtttetanttir fHthram'\'i-
{ltma*:i Chrijli: cniu^fdvgiiine trtindi pcccata
fcitterHHt exiyjancla , Tcrtit^m fiut paes
Chrtfttihi , qii^ ex tjpo atcendebatttr . Cnm
hac fide conitinfla (Kii r^r/itiartim aclio , njr
fan^ificaiio. Nam itijtifica:i fide , hini rege^
7nti m noms honuneSy yocatosad /antiijicatto^
ficm.
Vcriim Cain er imf^ij tantnm in optis
externum intuentttr,^ put^ntje merito opcris
ftii Deo acceptos ejfe . ara, ua ip/i cpus ^ a/io^
qui a Deo mandatumfi^.a diffidemia abomif:4^
bile reddunt.
Scd qtiid efl qtiod dicit , ^ E \ l
M i:f h F V N CTVS ^*I> HVC L O SJ^ t ^
TV\. Hoc figtirate difftim cfl ^acft dicerct.
EtfJLhel corpore moyttius cil , §J)intu tamen
Deo ytuit , qtit Detts etinm mortttorum ctirara
habet. Eil cnim hac ^4beits imufta trtictdatio,
tejltmonium itididj diuini , in qtto Jlbeli hene
erit, yc tjtii Deo plactierit.zsr Caino mak , qui
fratrem mnoccntem crudelifime occidit.
Chry follomt4S alit^r . Loqtii dicittir
^hel ciim m memoria bomi^um maneat,ce/e^
T bratttr.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Irdtur, at^ ciim aus fida imitanda atijs prO*
fofiitur,
Quod autem dicat ^poflolus : Deum
ferhihuijfe teflimonium de obUtione Abelis :
ita accipiendnm eH^quod Deus calcfii igni in*
(enderit oblationem *Abelis in tejUmonium
fideiij)fm»
Fide Enoch tmnslatu^ eUy ne
Yiieret morttm , <jr non tmicnkba*
tur^quta tranjlultt illum iDcnumt^s.
Aliud exempium fidei , quo probatur,
quod Deus haheat curam in fe credentium.cofj^
viirahiliter ah arumnis huius yita liberet, Hoc
exemplum viter alia eH i/ifigne,nam teftatur de
alia yita gloriofa , ad quam J)sr fidem yenire
oportet,
£f? autemfmgulariter hic ffc^andum,
quod yt Deus die fefnimo quiett fe tradiditt
€Hm ahfoluilfet yniuerfum hoc mundi opifi"
cium, ita idem Deus generatione feptima acce*
pit , ceu fymbolum confummationis feculi,
£noch,yt 'primitias rationalis creatura:.
Obferuetur hoc loco, quod fides in pra^
fentibtfs mifenjs ^ in morte ipfa debeat yitatn
ater^
0»
jmi
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
;i,imilimltir, •
fiulilieiJt.Hct
sA D M E B \ 0 S.
atcrnim zsr beatam ob oculos ponere, %Atq^ itd
exemplo Enoch am Deo amb{ilare,m yera ob*
tdientia erga Deum , non cum hommibtts
qui yias Dommi dejcrnnt,
Qupd autem Papifta fingant , Enoch
CT* Heliam referuatos ejje in Farddjfo,yt inde
prodeant ante extremum diem , de aduentn fe^
cundo Chrtfti concionaturi , nullum babet in
fc ripturh fnndamcntum,
TSLam ante tramlatlonem Jtiam,
tefthnonium obtimisrat , qtiGd pla*
cutjfet (Deo,
Elegans f>rohatioeU, aconfequcntllus
ad 4»tecedentia.Translatio EnochtejlaiHr ip"
fum antca placuiffe Deo- Igttnr enm ftdem ha^
buiffe neceffe eU, Confequentia protatur fc"
quenti axiomate , qttod e^iymmex pracipuis
m Theoiegia,
Sine fide autem impojlihile esl
placere (Deo ,
Argumenttim hoc m huncmodum for^
inemuf, Quifqui^ Deo placetteum credsre ne^
cejfe ef{,v4tqui EnQib Deo pUcuit,quod tefta^
T 2 m
^isr ipfitfs m coelum transUtio , Proinde eutn
(redtdijje necejfe esi.
Porro fidei obie&um in EnochfHiffe
'verhum promif^ionis de benediHo femme^ ne*
tnmi dHbmm ejfe poceii : cx quo yitnitas eorum
rcd.irguitur^qui Ethnicos in jj>eaem probiores,
p/icarunt iege natura faluatos ,/ine promi^iO'
tin fide,
Obferuetur hoc loco ytilifiima reguUt
yideltcecyfjtiod nulia affto probandafityyt cuf"
ttfS Din , mfi fide yerbt Dei nitatur, H<ec re*
g'.iU ad Rom, 1 4.. hifce yerbvs traditur, Qnic*
tjuid non fit exfidcy e^i peccatum,hoc eityOmnpt
titho tfua non nititur yerbo DeiyZ^ fit fiducid
Chnflt pralucente, eSi peccatum* Hrtc igitur
reguia omnes fuperfiitioncs et \U7^o^'^fT,^.vdl,
tanquam fulmme quodam ccelejli projlernun^
iur •
CreJePe enim oportet acceJcn^
tem ad T>eum , qudd T>em fit ,
cfuod reqmrentibtis je remuncrator
exiftat .
Ratio e^, cur fine fide im^of^ibile fit Deo
fUcere ; quia fine fide nemo re6{e iudicat de
DeOi^ em benejicijs . H^ tejltmonium arri^
fiunt
nmw, Haw
^hmt Papifta, ad confirmaiida tnerita operunt,
Nam hic collignnt,fidHciammftram tmi meri^
tis operumy qnta ,ApoJiolus dfjerte dicit : De*
nm remiineratorem ejje f^narentibus fe, tjr fa*
tetut fideiipfius effe^flatuere dlvm remime'
ratorem ejfe obedientice noflia, yeYum kac
cbie^io faci/e diffoluiturycognito ycro /juarcn'
di D E VM modo. Hunc autem modum qua-
rendi devm fola fcripttm rc^e docec : nnni*
rumtyt homo m fe proftrdtm, coram tnhunali
DEi yperculfies aterme mortn reatu, ac de fe*
ipfo omnino defperans, ad Chrijlum , tanquam
ynicum faluth afylum , confugiat, hic enim
fe yiam ejfe tejiatur, es" mmtat ad fe omnes ia*
borantes zsr oneratos. Hac igttur yra iturye'
rd contritione ^ac in Chrtflumfiducia. Remu*
neratio igitur non adoperum dignitatem , ac
precium , fed ad fidem refertur : qua extrd
iu/lificationis caufam expeBat promif ^
famremunerdtionemex bomtate ^romittcntis
DEl,
Fide TSLoe responfo accepto de
ijsy (juce adhuc non Videbanttiry reue*
rentta duEiu^ apparauit arcam in fa*
lutemdomiis Juce,per quam damna»
T 3 uit
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ult mufiJumy is' iujllci<ey qu<e pef fi"
dem esly hctres eH injlitutm,
Efi ar boc fidei infigne exemplHm : m
^tio offo , <ju^ ad rationem fidei peninent , ob-
feviicinda. o(ferumm: quorum primum eB,(ju6d
fides ex yerbo v ei nafcatur. 2 . Qupdfides
fit rertmnondnm ap/}arentium, 3. Qucdfia
des habeat conittnflum timorem dej, 4. Quod
fidei jcoptis fit falus animarum. 5. Qupdfides
media falutis diuinittts monflrdta cum gai^dia
arripiat, componat^Je ad normam yerbi diui"
fii. 6. Qupd fides non fui tantilm rationem ha^
heat , fed communem faliitem quarat. 7. Qupd
perfidem piorum damnentur incredtdiipropte^
rea qtiod ipjorum exemplo credere recufant, In
hunc fenfum Niniuita dicuntur iudicaturi po^
fuhm Ifrael. Pote^l etiamreferri adarcam,
yide/icet , quod Noe condemnauerit impitm
Mundum incredulitatis : quando ipfe arcam pa*
Yduitfidem adhibens oracttlis diumisfed eodetn
res redit. % . Qnpd ex fide fit iujlicia : ea enim
fola coram deo iufiificamur. Fnde fit^yt
adeo fimus de iuWtcia certi , atq^ nobis hi^redi''
tate quadam certij^ima obtigijfet.
Has 0^0 fidei proprietates ynufquifqj
fibi mgencre jdhem applicett ac (um Noe fu^
turm
Dil
f«riii
[mu
ta
I nii
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mm
tfii.
{itreiecwfwt-I»
«jaiadiMtarifJ'
iipffif
turdm Hbcmionem a diluuioillo horrettdo/m
quoomnes , tjm m Chriflum non crediderim ,
feribHnt , expeHet. Vittamus igitur in timore
Dbi, certi qnoH brcui yniuerfalis Catecljf
nmsopprejluKus fttomnes impios, aquo dtln^
uiQ foll ele^i, fidei (qua in Chrifli promifis
fundutnr) beneficio euadent, Nam hisinSiar
^YCiefilitts Dhi eUi qui nouitomnes qui fui
fmt .
Ftde ^hmhaniy cum loocattis
ejfety obeditiity l^t in locum exiret,
ijuem accepturm erat in h^redtta^
tenty isr exijt nefciens quo iret. Ftde
pre^rinattis eU in terra promi/fay
tanquam inalienay in tabernaculis
habttansj cum Jjaac 0* lacob cohc^»
redtbus promifiionis eiuldem. Expe»
flauit enim ciuitatem habentem fun^
damentumyCuiHS architeSius (j opi^
fexeU T>eHS.
BaCienus recenfuit JpofloIu4 noUer
Patrum exempU aliqua, qui ordine yixerunt
ante diiuuim: tmm Mit eos qui poH diluui-
T 4» tiifi iit
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e f I S T 0 L
nm mfide perfliterunt : qnortmprimus er^
dme temporis zjr cXicUentia fiHet , occnrrit JL-
brahdm : cttitiS cxewplo probat fidcm ejje certi*
tuHmem, non fijlilm earum rerum , fjua: non yi^
dentur : yerumetiam earttm qu<e humana ra^
tioni ^Une impoj^ibiks apparent, DcmHe do^
tet hoc exemflum , quod fiducia promij^ionunt ^
iiiuinarum , zir obedieniiaerga Deum conmn^
gi debeant: yt qute d fe iimcem neqtiaquamjc^
j>ardri poj^mt* Nam cum dicit : et ex ut
ilESci Eii_s sso i R BT.fignificatytrtm^
ejue, yidelicet , <sr fidei proprium effc deo
trederCf zsr ipfi ex fide obedircy etiamfitota re"
rttm natura reclamare yideatur.
FiJe is ipfa Sara Ipirtntem
ad concipiendum er /emcn ad reti*
nendim accepit, 4C pr^ttr^tatts ra^
tionem peperit, Qiioniam fidelem
credidit eum ejfe,qm promiferat jpro^
pter cjuod <jr ab lono ortifunty tST
hoc emortiio tanquam fydera cadi in
vudtitudmey ficut arena qu^e cH
ad oram maris innumerahilis,
Hot
im
(IW
riiit
I 'i
tm
ftiu
m
U
m
ni
M
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
EXIII
ttr.
SnriVirtitteiH
\im\ il ''f"'
mwn /i*
//oc kS^rfr^? exempinm trin de fide (focett
Ft imum , qmd aiifjnones iam dicium eH, fi'
dem effe rerum no7i apparcntium fiduciam, Se-
cundttm, cjHod fides cctitra r.atura ciujum, V
Ydtioim ludicttiyfe erigat^ Nnnur imm yerbo
eius, qui jimiquam yanus de[>rcbeiiju5 efi in
fuis pycmifii^. Tertium, <juod pr^zmta propofi-
ta fant ijs, (jut in fide promifiionum ditwiarum
ferftjlunt coaftantes .
Qnantum autem ad fecundum mem"
hrum atiinet, yidchcct , quod fidescontra n4*
turx ciirfum cr rationis iudicium fe erigat
freta promifiionibui diuim , docet Sara /a?i^
fl;fima matrona , qua cum effet isr tempore^
fiam iam jenuerat, ^ nAtura , nam infoecund^
erat fcertlis, tamen credidit promittenti deo,
Etfienim in principio , cumjnomifiio ei propO'
neretiir , ri/erit: tamen credidit tj e vm yerd*
cemy etfi natura tota rcciamaht,
Porrd Hyperh(den non Inufitatam ejfe
in Ccripturis, yel hic locus ofiendit. Neq, enm
fleUarum numero , neq^ multitudini arcme ma^
ris, reffondct numerus popu/i, quiah Abra/ja*
mo defcendit, Quare tuxta inims figur£ Jen'
fum, figmficatur innumerabiiisfuijje muitntu
do eorum> qui ex Abraljam dcfccndmnt,
f j Uanc
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Hanc zsr nos fidei hyiiojlafln imitemur,
exemj>lo Abrah^s Sara;,mhil dubitantes (fe
ditmis promij^is , etiamfi yideantur nohis^quo
ad fenfum carnis attinet, impoj^ibilia,
luxta fidemdefuiiEliJmit om*
nes iftiy non accipientes promij^ionesy
Jed proculeci6 a]])tcientes isr creden^
tes.
CoUigit ex enumerdtis cxem^lisfdem
ejfe renm non apparcnttum,
Duo hocloco haHdimtempeftiuequieri
poffnnt. Primum, ciim fuperius dixerit, Tran^
Jluht Enoch vevs, ne ytdcret mortem , Cnr
nunc dicat : luxta fidem defun^iifunt omnes
iftt ^ Deitide , quod dicit, quod non accepcrint
fromiJSiones , cum tamen fuprd dixerit^quod
accepermt pramium fidei,
Solutio primi eii, Mortui funt omncs
communi more pr<eter Enoch, qui in momento
mirabiliter immutatus e^i ; ficut ift cxtremo
die immutabuntur omnes, quotquot filiui d ti
yeniens ad iudicium inuenerit yiuos.
Solutio fecundi e!i, Duplices erant pro^
mij^iones fa^ai patribm, yidelicet, terrena csf
iceleftes, Terrcminon funt mfemi mpro^
4
(t
m
ffil
nes.
Oi
U
d
h
I \
h
/i
i)i
li
h
A
h
n
l
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mt m
(7 (re
tifipiKftiKn
«rtnn.Oif
prijsperfofu's,/edw htercdibus zsr pofleritAte,
Coeleftes yere funt confecnti, quemadmodu
fra probat,ciim Deum ipfortimejfe Deum pro*
nuticiat. lam pnefmtis iuci fcntcntiam 'videa^
mus. s tcv ix.T) VJA FiD E M, inqiiityfcHicet
qua credidenini fe l^romijfa coelefti(t bona con*
fecttturGs. Item, j^n accipientes pmnifiO'
neSj^ fcilicety terrenas fen pojfefionem terra
Canaan .
tArgtmentum prafens nohis accommo*
Aabitttr hoc pa^o, lili credidcritnt qni ^ro"
ctd promiftones yidertijit.mtdto magis noscre*
dereoportet, quibus promij^ioites nunc fttfH ex«
hibita , qttibus Chrifltts fa^us eU Xut^o/j ct'
fponforaternifcedertSy defalute per fidem con>
fequenda,
Et cum lahitajjent profej^i^
fuijjent Je hospites <tsr cidumai futjje
in terra, ISLam hctc qtii dictintypa^
lamjignijicant yfe patriam incimre^
re yetji quidem ipjius nimiintjjent y
de qua exierant , habebant iJtiq, tem^
j)tis retiertendi : mtnc aittem melio»
rem expettmt , hoc eft y calejlem .
Idednonerubejcit Deus l)ocuriT)e*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
CPISTOLkA
iU eonim. Tarauerat enim illls ciuU
tatem .
Val do drgumnto confirwdt PatYiar*
(hitf f>4triam cccleHem potijitmnm fjuAfituJJet
C »on h^fijje pfttcrrejm promtj^ionihm deteY-'
ra Canaan, Vt autem cUyuh aygumentum
pra/ens mteUtgatur^ illudm carcercs dja/c^i"
cos includam hoc pa&«,
Quicuncj^fatentur fe hoff ites zs' adue*
fias effe/ignificant fe in patria n»n cjfe,fedeam
fotius intjuirere.
Sed Patriarcha j4braham zsr Ifaac
tedantur fe hoffites cr aduer.as cjfe interra
Canaan,
Ergo figni ficant fe extra patriam e jfe^
eamg^ adhuc inquirere^ proinde ycl inqtmebant
terrenam patriam, yioelicet, ChaUaam,de qua
exierant, yel meliorem , nempe, cceleflcm.Non
atitem inqtiirebant terrcnam patriam, yideli^
cet, Chaldaam. Nam (i hoc fecijfent, habtiifm
fent ytiq^ tcmptts in eam reuertendi, Ergo
aiiam patriam, nempe, coeleftem inquirebatit,
{jHametia adeptifAnt, idquodexeo probatttrt ^
(juod DEvs fe eorum Deum mminart pati'
tur, Nam fi mortui fuiffent plane, zjr nihil iam
ejfcnt am^liiis , abfitrdtim cjfet Dcttm eorum
Deum
mt
De:
tm,
Ul
tiir
tnoi
F
ttr,
m
TK
il
M
U
u.
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tffi kkdu
«linqiiirfbit
f,fi/f//(w.A"'
[fgic^Mirft^».'.
Dctm (lici. hloc ipfo argnmento probat Chru
\ jlns Matt.ii. Ahr.ii. Luc. i o. refurre&ione
co?itra SdHdHcceoi. DEVsjion eHmortHorum
T>€m,fed Deus Dcus Abraham, IJaac^
lacob. Igitm ifli non funt mortHiJi non mou
tuhyifmnt ytiq^.
FtJe obtulit ^hraham TfaaCy
cum tentaretury <tfr Ijnigenttum \ph*
tulit y qui promtjTiQnts acceperaty ad
ijHem dicium erat : in IJaac ^ocabi»
tur ttbifemcny putans quod etiatn ex
(, viortuls ipjtim excitare pojjet 0
FS.
n
I
Prohattif CJT* hoc exemttlo, fidem ejfe
certitudmem rertim promtjjmnm.non apparcn*
titim, Abrahamo crat promijpm, yt in Ifiac
•yocaretnr tlh Jcmenjyoc e^,yt exfemine Ifaac
ilU mmmerabilis multittido populi, quc efjet
injlar Jlellarum in coelo, es' arena maris,prodi.'
ret: Hoc cimiamfnncii^tmo Patriarchaex
promij^ionc diuma co?iftaret : accepit mandat
ttm de ma&ando filio tn bolHauflum» Hic
MrahmgraMj^im^ tmatttr/ed Jupcrat ten'
tationcm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e T I S T 0 L ^
Utjonemfiifesy nihilommm flatuit, ex fcmU
ne Jfaac najcitwum ilium numerofum popU"
ium, iuxta promif?ionem . l'erum quia id feri
r.on pojje arbttrahatur mortuOy^ in cineres
flane reda^o Ifaaco filtOyita coUigitfan^iJ^i'
tntiS Patriarcha : Deus /jui promifit mihi fe"
men in IJaac, ed yerax in fm promijfii» Sed
iam cx mandato promittentM d ei, dehco
^gIq Ifaacum ma&jre, in facrificium holocau^
fli, Jgitur yt onflet d ei yeritas, neceffe
f f7 yt Ifaac madatu^ reuimfcat , tsr ex morte
refurgat , o^uo pater fit promiffa multitudinis
populorum .
Hoc exemplum fidei Mrdhct nos quojj
fxcitet,ad confirmandamfiduciam noftramde
promif^ionibus diumis, etiamfi tUis tota rerum
facies reclamare yidetur»
Vnde <y ip/um fmtUtudine
quadam recepitK
Effe^us fidei Abraha, Non fecus re*
flitutus eH Mrahamo Ifaac,atq^ e mortuis re^
furrcxiffet. v%t) e, hoc ci?, a morte, simi"
LiT yT> i X* SJ^ -/« D ^ Jif, hoc f0, quodam»
tnodo. \ECET IT EV M. ijam cum d e i man^
dato neci addi&us , incolumis patri fitreflitu*
m, yidetur ipfiui Hberatio quisdm refurre^
. ilionis
Jji
ffiii
xii,
l<|«
rm
tm^
ffd
cfn'
/ct"
d
titi
MCI
t
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen
LN 807 8° copy 1
liii tGtiiietiii»
' ' -f(f0'
0
0
itiomV fiecies » Hoc modo Hicimttir etim
reitixijfe , qni ex certipimo aliquo ^ericuh»
prat er omiem fp^m ftmt Jeruati»
Fide ifr de ftiturls henedixit
JfaaCy Licob tsr Elati :fide lacoh mo*
riens fin^tUts filiouim lofeph henedi*
xity <s adorauit fiipcr extremo hacu*
lijui,
Hac exempU ettam tcflantur fidcm effe
rerttm non apparentium. lacob jpiritu prophe'
tico per fidem,qtiid futtirum cffet y filijs fuii
fr^dixit, inter alia qticd ex Juda ttafcittirus
cjfet Mejiia^, lignifcaus etiam quo temporc ep»
fet yentiirm.i^dorauit fiiper extremo ba^
culi fHiyhoc eHJjaculo innixus propter infirm-'
tate corporis,Detim adoranit , eiqjgratias egit.
Ex Hcbrico nunc legittir, incttruatiit
fe Ifrdel adcapttt /effiUi, Dicitttr autem lacob
inctiruaffefe, boc eH , adorajfe adcaput /e^u/i*
Quia cum p/ane affurgere non poffet e /eifo, in
tjtio iacebatfe tamen adformam precantPS pro^
no ytiltu componit . Hic obferuanda eVc yarie^
tas /eHionis , qua inde nata eU , quod eadem
yox Hebraat quo ad /iteras ,fignificat cr /e*
ffum bacu/um, feu yirgam : So/a ptw&a
yari*
e P I S T 0 L ^
yarlant fgnificationem . Septuagwta hiter*
pretes yide-ntur legijfe iiiatta,hoc tf?, ytrg^
feu bacnlii^, at mmc m Hebrms legitur niittaj
i(i etlJeCiui, Sed le^iiofcptuaginta interpre^
tum yeriof cjfe ynietur. Quia m ferjuenti ca^
pite primumfit mentio agrctarjis lacob. Itd
enim habet tc^xcff6: Hus itacj. t^dnfafiis uuncia^
tnm e^l hjeph, (jnodagrotarct pater fuus,
Fide lofeph nforiens de exitu
filiorum Ijml memintt ^ (JT decjsi»
biis jmi matidatitt,
Hiftoria kctchabetitr Gcne, ^o. Sed
cur nam lojcpb manJat fratnbus fi*is , yt ojjk
fUa toUant de .€gypto , trdnsfcrantfepeii-
erJa m terra promijfa rHanc fepu/chri elefiio^
nem yoluit lojepb cjje redemptionis dcferuitu*
te /Egypti ftgillum, Poftquam enim fidckm
efte Deum ajfcruit, cjmpraftabttfuo tempore,
{jHod poUicitui e$l ^mox fratres fuos aditiraty
ytojfafua trdns ferant. Iil<e ytiles erant reli^
qHi<s,qHarumafpefitis clare perfonabat, homi-
num nequaquam extingui aternum i* e i fis^
dus, in quQ lofephtuto quiefcere iubet pofte"
ros. Nam quia di^um erat Mrahamo : inge'
nerAtione qu<trt4 reuertentur lm,fcilicet po^
qU4"
rm
rmii
m,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
jmjm,
imktxU
rflijfcwiitfefei»'
Jw/m;<^»'''|'
qnddnngentomm afmornm fermmtem : fla-
tuit lojephfide Jmnc promtj^wncm YAtumfore:
exqm colltgitm quod propofnnmeH , yMi^^
cet , quodfiHcsfit rerum non appi:Tentiiim,
Fide Mojes natm occuUiitus
,eH menfibws tnbu6 dparentibiu juis^
eo quod ''Jidijjent eiegautem infan*
tem, <is non timuerunt ^^is edi*
Bum,
liiec hiftoriahahetur Exod. i. defide
J^arentfm Mofis. Hoc exempUm ideo ohfer-
uandtime^i diligentius .yt-videamm mirahi»
liaDei confilia in feruandis fuis , zsr hortm
exemplo concipiawf/s fiduciam, qtia nos Ty-
rannis muiidi opponamus , cilm aliquid contr4
Deum imperent.
Pr^terea hoc loco ohferuetnr , quod
prudentiafidei comes cffe deheaty cr non teme^
ntas, Hicenim parentes A/ofis , non temeri
fecommittunt periculo,fed rem cUm agunt.
f^orum exemplum nosimitemur intimore
Dei.
Fidc Mojes grandU faHusy
V renuit
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
renuit dicifilim filue "Plmrnonis.im*
^is eligens affligt cum populo T>ei,
quam tmporakm habere incundtta*
tem:maioresdiuitias ^ftirnnns the*
jauris j€^jptiorum vnpropermm
Chrijli.
mUconfimet idqtwl propofitum defidei
lometate^yMicet , qH'odfitfi^'^iciarerum
nonapparefmum: teftatur etiam ^termhonx
hremyoluptati,improperitm Chnftt aiutttjs
mtmdi.zjrcrticem Imortbus ^ghn^nmn^
Mpr^ponendam effe. Hoc Mofis exemplunf,
fihodie imitaremtir, minmfocordes eftemus,
adconfitendum yeram doHrinam ^pojihabttt^
gloria, ditiitijs , ^faiiore Tyrannortm crpo.
tenttm mundi»
Jfpiciehat enim ad remune^
rationem*
Hac ratio e^ cur im^rcperitm Chrifti
fit pnjfus Mofes , dum affligitur a Pharaone.
'hnnemnr enim fide promtffam gratnitant
QUdtcvM Ycmmmtirim*
Papfli^
0
4
[m
m
ntt
m
ffllt:
icci^
m
ti»
tii
Ck
«
y?
9ij
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
litii
Papifla ex hoc loco.contra amlogiam
fidei, cjr meutem Apofloliy coUigtint pramiHm
bonorim operum cjje ohie^um fidei. Id quod
fane nemo mficiari poterit fimpltciter , ctim id
Manifeftihicajferitur, l^enhnin hoc peccant
Papifta yquod illtid qtiod fimpliciter dicitur,
detorqueant ad partem, cuinon conuenit.Quare
ne erretur , ohjeruanda e^ hac regtila : FiDES
ample^ittir CT intuettir , quicqittd Dens yel
mand4t,yel prohibet yyel ajjeuerat, yelpro*
mittit, Jam cum omne yerbum Dcifide actipi"
tndum fit : debet ejr promifiio qttalibet ftde
nccipi, Hac regula conftituta , diftinguendc^
funt promifiiones : quarum alia ad ittfttficatio"
nemgratuitam,4lia ad pramia ohedientia per^
tinent.
Quatenus itaq^quarenda eft iuftifica*
tio coram Deo :fides jolam mifericordtam itt
Chrifto promijfam intuetur , feclttfs omnibui
meritis , opertbus pracedentibus , conittn&is,
CT* confequentibus , Nam htc fola gratia itt
Vhrifto lefu firma eU jaltitis ancora , yt copio"
fe docet Patdus ad Kom: Corintheos , Ephef:
Calat : Phiiip: cTf.
^t extra iuftificationem , fides etiam
pr£mia , remunerationem obcdientia pro'
mifim , refis (onfid(rat,c^ expcfiat» Cunt
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
euimhnis o^eYtbm Yemanemiomm ^romifit,
bi-ofecio ndo:i tjhm promtfionem intnm debet,
cirfimiter FMperfiiadere.qHodDem fit ye^
rMznftUs }romif5. Quare^ promiffam re*
mimerAtione^ expeBabat , idj, non p^opter
dignicatem Jcr. mertttim operamis hommi^.fed
j>ropteryeritatem er bonitatcm promtttentfs
Dei. . .
Porrocaafa ob quas Dem promttttt
temHnerationcm fcu mercedem bonis operibtts,
funt h(S quatHor preeciptiX. ^
Prima , yt fciamus ferio mandatum
Deiefey ytobediarmsipfius mandatis, Nam
yt nibil temer^ mandat , itaferio mandati exe*
cutionem poftuiat»
Secunda , yt Deus oftend^t obedten^
tiamfibi ex fide praflitam fefe gratipmum
cultnm , er yelutifacrtficium quo dclc&atur»
Tertia , yt propofitis pramijs inuitet
nos ad praftanda ea oftcia , quibus ornatur
gloria Deiyquibus conferuari poteH fan^a
focietas inter homines , quibusg^paulatim re^
gntm Satana deft ruit ur,
Quarta, ytex cogitatione compenfa*
tionis obedientice , ducamur in cogitationem
p(sn(e contumacia,quts abfq^ omnidHbio manet
mnes,qui Deo ex fide non obedterint,
Fidt
%/fZ> H E B R ^ 0 S.
lDfi«}nf.' loerUui furorem ^egis . mmjthUem '
Itf Exemplum hoc Mofts etiam confirmt^
4^p<trent'um. E^l autem horum yerhonm
Umu ^^"^"^- ^^^^'^ 1'*'"^ yiderat, fide
' miptonem dimnttm fibi fa6{am, populum edn-
elurudeterra y£gjpti> etiamfiidnequaquam
yidehatur in ocuiis homimim pofitbile. Ratio
enimftatuere non potuit , -v^ ytitis aliquis, yel
ftpientifitmmy yel fortifiimus ,poJJet fe oppO'
' nere tam potenti regno , cr populum latisprx'
|l«iitoWu«' fr4^Hmeferuitute iiberare.
^^f»^ fiJe celehrauit Tafcha , C5r
• > wi"" /^^2?«/«^^ ejftiftanem , a;^y?^.
^ lotffi primo^enita , tan^eret eos.
£0 cr' exempfum.
Li DominusdixitMofiyExod.io. Tranfibo per
ftf'"'^ L ^f-rrrfw j£gyptiper noffcm iftdm,Z£r percuttam
0 ^''/"^f primogemtum ab hominibus yfq^ ad het
.fi^M'^ ftiai/j' in cnn^is dtjs ^gyptifaciam iudicia.
e F r S T O L %A
cjr' erhftngtm ille yohis tn/igmimjfi MhtS>
inntiibm yosftmitU : cuni yidero fartgm^
nmr^teribo yos^crnonerttyobtspUga ad
perditionem,qti^ndo percHtiam terram j£gy-
^^^* Hic Vominus yt comminatur yEgy^
ttiis ii^tcritim omnitm primogenitorum , ttd
Hcbr^is poUicetur qitUyelit iUorumprimoge*
mispmere :^ mftgnttm butusf<,den5,tu>
hetytfangtiinemagm Phafe ajpergant pofli^
hmianuarum, Hanc promtJ?tonem fideampk.
atttir Mofes cum populo Ifraehttco, nonfrettis
fan^uine agniafperfojed yerbo promtftom:
\ui%fan^Msille ajperft^ yelutt teffera fujt.
Veritas autem, qti<s /mcfigura refpondet, a
Pctroindicatur htfce yerbts : Redemtt pr^^
ciofo fangtiine , qtiaftagni tmmaculatt, Hoc
rartpmne afberguntur confcientta nofira.q^an^
do tn Chrtfium credtmtis . cutus yirttite ttitt
fumus ab interfe^ore Dtabolo.
Et Atigtiflinus trdUtu 5 0. tn /e-
Imnem : Sangutne occift pecoris . ludccortim
toiies ftTnati funt . Sangutne Chrtftt frontes
ioflr^ fignantur. EtiUa fignatto. quta erat
£mificatioM^ e^ ^ '^^^»'^''^ ^^"''f f ^T."
wittatorem prohibcre. Signum Chrtfltanobts
fxpeliit Qmmimwmfft CQr noJlrHm rectpi^
fijla
Pm
iid
fii.
ti^it
cf»
c».
i«H(.
nn,
m
mm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
t^dim |ii>(li'
iinwcttliti'
nrti<i!(ftr«,f:
«li.
1
at falmtoreKi, Qnare hoc dixi ? Quia multi
pofles hahc7n fignatos , e?' intu^ non tKanet
ijabitatar, Facile babentinfrontefgmm Chri-
fti, corde non Tecipiunt yerlum Chri/ii,
idco dixifratrcs , qtiod repeto : Signum Chri^
fti d mhis repeilit exterminatorem , fi cor no*
ftrum Chrifium hahitatorem haheat, Hac ille»
Qnjd autem f>er primogenitd JEgy^tt
figmfcetur .explicat ^ugnfiinus hifce yerhis,
Primogenita Algyptiorum non incongrue prin^
cip/itus pote/ias mundi huiusjioc eU, Dia^
holits cy angeli eius intelliguntur^ quos in ad^
uentu fuo , Chri/lus deftruxijfe dtcttur , id efl,
captttios duxif^e cr tritmpbaffe in ligno crw
cis,
Poj^umus primogcnita /£gyptiortm ac^
(ipere etiamomnes hareticorum audttores zs*
inuentores falfarum qux in mtmdo funt reli»
gionum, quas Chrifti yeritas cum Juis cxiin"
guit autorihus,
Procopiu^ dicity occifione primogenitO"
rum figniftcari , primam mali originemjeu gcj-
nerationem toUendam effc,quodfit fane, a:ni
renafcimur fide in nouos homims, fanguine
4gni imm4(ukti Cbrifti ajperfi,
V 4 Fide
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Fide tranfterunt mare ruh'um,
tanquam per aridam terram , quod
experientes ^^ypttj, deuoratt Junt.
Populi totius feu praciptm pmisfidet
hte defcrtbitWy qui populus Mofi legati Dei
yerbis credidit, etiamfi totius natura curfus
t<f necefiita/i Phyfica relu&abatur, Hoctypo
ftgmficatuYy quod fideinChriflum.fiattranP
itus ex tumultuofifiimohmus mundi man ad
immortalitatis gloriam : etiamfi hoc rationi
yideaturimpoJ?ibilc. f^tenimMofes dtixfmt
populitranfeuntis mare rubrum:ita Chriflus
Deus zsr homo dux nofier efi, quemfequemur
fideinrequiempromiffam.
Fide muri Tericho corruerunt
drcuitudienimjeptem,
TraNfmiffo lordanc , ^ ere^ts duo^
decim lapidibuf, quos e medio flumimtule^
runtfilij Ifrae/,in memoriammiraculi be^
neficij prcefliti : vcnerunt ad cittitatem le^
richo ynnnitifitmam : qu^s pUne humams yiri^
bus inexpttgnabilis yidebatur, Hic Dominus
^Uoquim ducem popuh lofuA , hifce yerbii:
iiti
(llH
tmi
m
jm
tw
</hi
m
mij.
fS
k
?
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
kltitiifiia
(oji Itiiti d(i
titi0^(f^':
^ D H E B \ 0 S*
Ecce dedi in mitnus tuas lericho , regem
eius ^omnefcjjfortes yiros, Circumiteyrhm
cun6{i beilatores, girando yrbem femel. ficfd'
cietisfex dicbus, Septem yeroSacerdotes ,fc^
ftem buccinas gefiabunt ante ^Arcam, fcptiejjf
circumibitis ctuitatem, c/ facerdotes clangcnt
buccinis, cumcj^ prolixiorem fonumfecerint ,
fontis in auribus yeflris increpuerit, conclama^
bit omnii populus yocifemione maxima,
nnmfunditus corruent fubter eam . lojua 6,
Hac promipd rdtioni humana plan^
impoj^ibilis yidebatur. Quis enim ftatuere pof
fet,ytciuitas,yiribus humanis inexpugnahi»
lis manibus hommumjono tubarum euertere*
tnr ^ Sed lofua dux yir fanHus, ftequaquam
dubitauit dc promiJ?n dtuinis : feddedit glori^
am Deo, flatuens ipfum yeracemejjetn pro^
vjifis fuis , yelreclamante tota natura , quare
exttum Jtdeexpe^aHtt , yidtt implctam
promij^ionem' Nam iaxta promijitoms yer-
humfeptimo die cUngentibtts facerdotibtts ,
cr yociferante populo, tnuri lericho corrue-
runty <sr capta Ciuitate , yiffores funt faai
Jfraelita , non fuis yiribus Jed dtuino mira^
cuh, -
Hincapparet yerum ejjequod prcpoft.
y ^ tum
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ftmeUy yidelicet, quod fidesfitfirmdfidaci
nmm mn apparcnttutfu
Quid autem myjlice inteUigendtmfit,
pcr defiruiiionem murorum lericho , expltcat
^tiguftinus hifce yerbis : Muri cimtatis le^
richo , feptcno circuitu praeunte teftamenti
Arca corrtterunt* Quidenim nunc aliud agit
annunciatio regni coelorum, quam circuiiio ar^
ca fignificauit: nifiyt omnia munimenta mor^
talis yita, hoc cH , omnisfpes huim feculi,qu(g
refiflit fpeifuturi fecuU, dono Spiritus fanBi
deftruattir, monet ergo nos hccc hiftoria, yt fide
fromif^ionibus diuinis adharentes , flatuamus
nos fore yiHores omnium munitionum diaboli,
adeojj totius regni tenebranm , per fidem in
ducem noflrtm lefum Chrifltm : quifecit no»
iCs fpem Ciuitatis cceleftis Icrtifalem , quafane
0es credcntem neqtiaquam confundet , modo
itixta Chriftidi^tmadfinem yfq^perfetieraue-
fit*
Ftde ^mah meretrtx non pe*
rp cum tucredulis , excipiens explo*
ratores cum pace.
Hoc exemplum primiim docetyquodfh"
feriora, yidelicet, quod fides fit rertim non ap'»
faremmtDeinde gemesfide redpiendas often»
dit.
Ufjditiiiiiiir'
^ D
a:(lHifttitii(i' j
>x(ij)ifiiJf^|''^
rif/f. T«w ^«o^ «0« /it: ^erfonmm accej^ti^
aj)ud Deuf». Fojlremo quod falus fion pende^
€x meritis pr<zcedentibus,
Si (jins tntcrroget : Fnde hac
Uer pra alijs infaniis » tantam Undem confe^
^uuta ftt ^ Keipondeo plurima concurrere tn
hac ethnica fismina . p\imvm enim collo-
quiumipfius cnm cxploratoyibtts non fuitlaf'
ciuum,fcd f^v^um zsf caflum , V nde didicit,
Dcum Ifraelis yerutn Deumejfe: Jdquodfa*
tti fundamcntum eH zsr caput pietatis, d E"
I "HJD Ey confirmatur figno diuino, yi(fori4
populi Dei miraculofu te%ti o^couiHa yer^
bo esr figno, qute funt tejlimoma ycritatis di^
uina:, credit c fide iuftificata confitetur De^
im Ifraelis . slk ^ %t o, c um fuo pericuh po^
fnlo Dei benefecit, zsr ita fidei cbaritatis operd
ddiunxit, cs" obedientics mercedera accepit»
X^am yt ipfa cxploratores liberauit : ita per
ilios feruata eUj reliquis habitatorihus lericho
jtereuntibus. " ' .
Sed quid de tnendacio huius focmina
aicendum ef{ r" ^ugudinus in hunc modur/t
qu<ejlionenyfoluit:QHpd fciptum ei7 bene De»
umfecijje cum Hebrais obftetricibui', esr am
Rhaab meretrice : non idco faflum esl, quia
mcutita fimhfidquia in bitmims Dci nnfcu^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tOTdesfuentyit. Non eH itaq, in eps remunerau
fallaciaifed hetmiokntia: henignitoi metniSy,
noniniqnitds menttetnis » Et panlo poil,
Khaab iti Iericho,quta peregritios homhies dei
fufcepit hojpitto , quia m corum fufceptione pe-»
riciitata eH^quia tn eorum Deam credtditiquiA
diligenter eos , ybipotuit occtiltauit, quia per
aliam yiam remcandi confilium fidelifiimum
dedity etiatn fujtern^ Icrujalem ciuibusimi"
tanda laudetur,Qu)d autem mentita eUyCtiam
aliquidibi Propbeticum intelligenter exponi-
turi non tamen imitandum faptenter proponi"
tur, quattiuis Deus illa botta memorabtliter bo*
norauerit, boc malum clemmer ignouerit»
Et quid adhuc dicam ? deficiet
eriim me temptcs , commemorantem
de Gedeone y 'Barach,^ Sam/on,
lephthe , IDauidg, Samuele^
at^^ ^rophetis .
Prateritio ei?. Abrtmpit enim longio'
rem commemorationem exemplorum, petita rd*
tione ab exetnplorum multitudine, Hifloria
Qcdeoms legatur ludicutn 7. qui aditw&is fibi
500. w/i exercitim maximim Madianita*
Ytm
ami, l(
dlim
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
1! . 1
ufiikfmin
IflBauibinii'
1(7
)
f
Jl 1) M E B \^ 0 S,
Yum fitperauh. De Barach qni Siferam yich
CQnfiltQ mitlieris legatur Itidictim 4. De Sam*
fonet fjHi ftttpcnda fortitndlne priittalmt,qtii
afini maxiUa mille yiros proftranit, qui tandem
«ftctts effe^ifS Phtlifteerum principes coficujfn
domo mteremit, legatur Ittdicum 14. 15.
16» De lephthe, qut pugnatiit contra ftlioSnA"
mon, legatur Iiid, 1 1 , De Datiide, Smuele
tsr Prophetis, legantttr libri Kcgtm , zsr Pro*^
phetaram : Nam horttmfides paftimperto^
tam fcripiuram pradicattir,
Qui per fidem Dkerunt regnd
operati junt iiiftktanu
Hoc intelligendtim eff, non de quihuf
uis regnis ,fed tantiim de regnis promifiis filijs
Ifrael, qute ex mandato Dei expugnaucrtmtm
jNam ctm Detis illa ingentia regna populo Jua
promitteret , duces popttli fide aggreftt funt
expugnationem regnortm,quts <sr adeptiftmt»
Operari iiifticiam , eft mandata Dei iufte exc^
quipro ratione yocationis cuiufq^»
^depttfimt promifiiones,
Hoceff,fa^afunt nonnuUis ex patri^
htts peculiares promif^iones : ficuti Dautdi,
QkdtentiDco exjjdct promittitur notmm h'
neficiumt
l
8 f I S T » £ sA
tjefichm, ittxta illud: lurauit Domim Ddtiij
di, de fenmie yentm tui ponam juper fcdent
taam. Do^irina obferuetur hoc loco , de boni^
tate Dei, nouabenefciapraftantisre^ieyten-
tibus piorihus donis in yera fde,
Occluferunt ora leonum :
Vt Samfon ,Dauid , D.:nicL H<cc oe^
Mio externa fymholum jpiritualis occlu^
fionis, qn^ fit l>er fidem ^yidelnet cum ora
Didohrum z<r H^reticorum ocduduntur Ja^
na dothinA fidei confeftone. ^
Exttnxerunt Vnn ignU :
Vt tres yin illi in fomace Bahylonu
C.Ohferuandum eii..fiod dicat non tgncm,fed
pfamymutem rgnis eMmfu^jhhoceJf
i a impediia dtumtus, yt nonpotuent Uda ^
co po a eorum qui in i^em comeat ^unt^
Ul miraculJnonjolum donnnarn Hehrm^
rum confimat: Verumettam tcftatur , cjuod
Deus interdumfuos tueatur , nonpermedu
fed contra omma media . In ^^^^^'^'^
^uando mund^is purgahttur :gne Jimilemm^
(uluminfan^is apparehit.
Bjfn^erunt acics ^ladij :
n
\i
tmnt
«cltc
fms
Hdit
h
hm
4fl
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
\mm :
^firiiwliiotth' I
Mft
itdtnonf-Ni;
Vt Dauid fagiem Saul , or alijmuhl
emmhfs tem^oribus,
Comialuerunt de wfirmitate:
Vt Dauidy E:^chias z.^r multi.
• Fortes faHi funt in hdlo :
Vt Abraham, Mofesjofua, multi lu^
dices ^ Regcs.
Cajivit '^erterunt exterorum.
IdeU, exeYcittu extcrorum in fugam yeu
terunt : yt lephthey Dauid (jrc,
Mulieres ncceperunt ex refur^
reSiionemortuos juos^
Hoceit^midieres pi^fide Prophetaru
'verhisadhihita recepcrunt yiuos fuos charif"
fimos filios^qni ohierant, Vt ^arepthanajer
Heltam, ^.RegAj. Sunaniitis per Helif^n,^.
Re?,4,.Hacmiracula confirmarut dottrtnajn
horum Prophetarnm, <jr refutarunt faljos do*
(lores qiii fe oppofuerant Helia cr Hehfao.
Jlij autem dijlenti funt , non
4ccipientes redemtionem , ytmelio*
rein conlcciuerentur rejurreclionenu
4
f P J 5 T 0 L w#
Qtijinu fecermt pcrfvlem Patriarcl:.f>
RegcSy PropLia ,DuCCs cr gntfft-n. /y/mati
hunimer ,n ysteri Tc(i,i'iJcnt9, hafisn:-:^ ojh/i*
futp .ti. nunc ud({ttttrqiia:":(if:nt pnpt eiiam
ij qmir: ptHrinii oh fJn c^-nfejiici^m: qna, re
jigmficatiir yera Chrijliani rrrJitis fortitiUiOi
ynde ftt, qiiofpeHvt.T) i \' t e n>i^r i svnr,
fciUcct, in toYmcntis, Grtcce ln,'/j.zs(Xv'iSHcra}:,
idetl, rrehris iciilus percufi/, yt Tympdnum»
Cmyfofiomus dicit hTTorjjtx^^cf-VKr/xoi* Myi^
&7rOK.4(5)aA/cr^Q^, hoc eHyObtruncatiocapi'
tis : exifitmat notari privcipue Johannem
Baptiftamy qui ab Herode obtrmicatM eH*
Cumaiitemaddit, Non acci^ientes redemtio»
ncm ,non de (firittiaii redemtione /oquitHrtCtt"
ius reuera erant ^articipes :fedde corpordli re '
demtione»
Alij yerb kdibrict '^ferhm
expertiy in/upcr ifr Vmcula is' car*
ceresj lapidati junt , jeEiijunt ^ ten*
tatijunt^in occtfione gladij mortui
Junt.
Hac yt priecedentia, non fotum docent
quale fit fidei rohur : yerumetiam monentEc"
clefim ^er^etno srnci ia bac yita fubieciam
4e.
il(tr
11(0
'Ifi
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
r
Kttisfmitmi
i, 11 Iwm,
[fkmMiimtji'
imt
i»wf/fiiiir,cH'
ejjfe. PUri(^ omnes hdibrijs mporum expoji-
tifnerum : yitjcula cr carceres f)ajfits eU lo^
feph zr multi alij : lapidatmek Nahotb
Stephanus : SeHus eft Efaias : Tematus eSt
Mraham :occifus eUgUdio Ionathas,et imm*
merabtles alij , yt yidere e[i in htjlorijs omni*
um temporum,
Ctrcumtuerunt in Melotis.
Hoc eHyin pcUibus ouims.Nam imCK^*
Til Gractm fignificat pellem cumlana ab oue
detraHam.
Inpellthus caprinls, e^entes,
an^tijliati, affliSii.
Hac yaria fanCiorum affiiHio ^yt oflen^
ditfan^lts a/tam yitampropofitam effe ,qum
hatic arumnofam : ita confiamiam incruce,
ipfortm excmplum nohis tommendat.
QHibi^ di^nus non etat mun»
dus.
ProlepfiseH , qua anticipat ohieCtio^
fiem, yide/tcet, qnod non fuo fcelcre tantas poe"
nas mertierint . Obfcruetur hicmaxtmum fi^
Aei pr.tCQttiftm, yidelicet,quddfides tamam
X diimtatcm
^'ignlmem aferat homimhs ,yt mundoftnt
/tiberiores , ueq^ hoc minm eH , ciim h(cc fit
digttitai z<r honor coelejhs credentiitm , quoct
cenfeantur ejfefi/ij Dsi. Nam credentibui
hanc dignitatem dedit , ytfintfilij Dn ex De(^
mti. Johan, u
In joUtiidimhm enantes , tn
montibus <jr /pelmcis er caueniis
Exaggeratio eU conflantia fan&o^
rum incruce.qua eopertinet, yt nos eorum
exem^la imitari contendamffs . -
Et hi omnes tejlimonio fidei
prohatiy non accepertmt promijsio*
nem , 3)eo de nobis meltus altquid ~
prouidente , '^t non fine mbis con»
fummarentur,
jtrgumentnm aminoriad maitii.Ac^
commodat emm exempla , qua recenfuit ad^
mflratempora,qui Cdriflum cMitnm certo
nouimiis : zsr loquitur potifiimum de excmplts
yeteris Teftamcnti ,qna hoc modo adnos ani^
fiundos zsr confirmandos accommodat. San*
(U gmmi ysi^m tcfi-wmih^^^g^^' Prophetay
1
ti
4
m
m
[4
(k
td
ttff
(
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
<iii'
pAtrUrcha,^ alij cum yiri wm mtdieres ,pt'r
fidem f>romifito7ni tama perpejftfuntyey tan^
ta ftr^ftiterunt , quanto magis nos conftantes
fffedecet, quibm ipfa promifiio exhibita cfB
€y compUta. Vocat autem hic pomif^ionem
manifeftationem cr exhibitioncm Chrifti in
carne. Cum itaq^ nobis waius lumen gratiiS
fu//it,qudmilii4,decet profe^o,yt in tokran^
dis malis /imus conftanciores. Obferuetur hic
difcrimen gratiafub iege , vf poft exhi/ntum
Chriftum : iiiic enim extgua /ucis fcintiiia mi"
cabat,hic p/enus foi iuftici^efu/get. Siueigi^
tur noticiamfitie fruitionem grntixcsr fa/utis
rejpicimm , maiorfane nobis in nouo teflamen^
to,qttdmpatribmin yeteri teftamento reful*
get.
C A P V T
!DVO!DEClMVM.
SVMM j: C AT ITIS
DFODECIMI.
CV V patientia pijs nccef?ariafit, yt ea quis
yeram patientiam comitantur fcC/and^
fimt, ita camndaftinf gmnia, ctwj qutbnj fidej
patientia flare non pojjimt , atcj^ ideoante
omnia yerbo Chrifli auJcultandHm e/?.
O^DO ET ^A%TES
CAPITIS DFODE'
CIML
EX congerie exemi>lonim fnf^erioris cdf^itis,
ynde coHigitur hxc /fropojitto ,feH thefis,
tiddicet , fjttdd fidei necejftirio coninnfla ftt
patientia : infert in hui:is capiti^ initto hanc
hypothefin, yidelicet > quod Hchrai , excmph
tot SanHorum , debcant patienter adiisrfa to-
lerare, Atq^ hac csi prafentis capitis primA
parSt (jtiiS argumeiitatione colHghttr , cy ha^
bet iufla confirmationi^ partes, ncmpe , propo^
/itionenf, confirmationcm , zs^ conclufionem •
Huc addit congeriem exhortationum ad yaria
Chriflianorum ofificia , finml dehortatuf
ah ijs qii<s fidei impcdimento ejfe ytdentnr»
Jttq^ h<cc fecunda capitis pars eH,qii<s futs eti^
4fn quibiifdam rattonibusfulcitur,
Ex his (lilahititr ad principalem huii4S
EpifioU propofitionem (idjj plane Rhetortttn
tnore, qni in Epilogis pnncipales propofitiones
fortius inatlcaut ) nimirum , yt Cbriflum de
ccch fum yerbum fQnantem audiami^ : at^
h
k
a
tii
Ui
u
s,
i
r
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
hac f fr tertia capim ^ars , cui etiam confimd*
tio)iem fubiungit.
EXEGESIS (DVOfDE^
CIMI CAPITIS, CFM OB^
feritatione docimartm,
^roinde ?jos qiiog tantam ha*
hentes circtimpofitam ntihmi tejli*
umydejyonentes omne pondm (sr cir*
ctnn/lansnos peccatum: per patie7i*
tiam cttrramm propofitumnobis cer*
tamen,
HjiC yerba, ad fupcriord qtiidcm rcU'
td.funt illatioy cuius fumma eff : Exemplo
SanrioYiim prtzfianda eU patientia : ad fe^
cjuentiaycrd fireferantnr, propo/itio eU pri^
♦ mispartis htiiuscapitis yde patientia prtcjlan"
da, yerilm quiagrandi orationis gcnere hae
ab xApoJlolo proponunttir,nos yerba altius cx*
pendamus,
Primim ergo, n^vi em testj vj^f,
pro immcnfa multitudine teflitm pcnit : al/u"
dens haud diibie ad nubes , quarum duBu po*
fulus Ifraelde ^gypto in terram promiffcni
X 3 propcranir.
pmcrdiih, Hinc nohis ytilis do&rind com-
mendamr , de yfu exemplorum, yidelicet , yt
nonfecus San^orum fidem or patientiam fe-
qmmnr , ingrejfnri in promijfam reqmem ,
qudm topnhs Jfrael olim nnbes duflnces fit
Jecutus Jngrejfnrus itt terram promijfam.
Deinde duo patientia iwpedimentd
yulttoUi,yidelicet omnepondus, crcircum-
ftans peccatum. To iijDys hoc loco , eH car^
mliumrernm amorfeu concupifcentia. Vt e^
fiim fefiinanti isr currentifarcina cjfe folet
imt>edimento, ita qu£ caro amat , nospremunt»
quo minus in patientia ftadio curramus, V nde
Chriftus futnros fuos dtjcipulos, yult abnega*
refemetipfos,yt fetotosfidetipfius commtttat.
C i RCVM ST ^li.S T EC C ^TVM ,
yocatafeamzsroccafiones pcccatorum, Neq,
enim pattentia ejfe poteft, ybi confcientia yul^
neratttr peccandi confuetudine.
Praterea cum dicit/r rot ositvm
ESSE n^oBJS c ERT^i ME^K,, tria monet:
pimum quod non fit otiandnm,nej^ ignauia
dnlgendum, Deinde,qu6dftrenue oporteat cur^
meinftadio huius yita , idj^ per patienttam
■ cxfide,Tum,qu6dmetam^^(f.^&QV cogita^
reoporteat, quo yi^ori<e pramij expe^a-
mne,labor€S lihmiui perfermm > ^quiui
(Oi
th
txii
T//
{Wl
Un
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
«letiimfe.
mfiin.
1,(7»
if(rttii.Fi«'
nniuefefolet
|,ll01fTtPllt,
/^^OKrx yelgramJ?mosferet,quiammH
ipe bona Uti exitm fouet , erigit.zsr obfirmat,
^Jpicientes in dtuem fideiy er
conftmmatorem Tefum, qui Vu-e pro*
Mittfihigaudtj [uftthmt crucem.co»
fifone CG?itemta,at^ in dextra thro*
niDeiJedety ^c,
^°^^fi^'^atio proiJofniojm ,ah exemblo
Chrijlt. Cbrijlus.quidux cH Chrifliana: mili^
tt.t /tifitmtit criiccm, propofito f:bi Lttifitnso
€xitu,quem CiT naeius ri?. Igiuir <ur yos decet,
ytpropofitoUtiJIimo euentu Jnii in ferenda
cruce fortes. Nam yt ipfe tandem gloriam ad^
eptus cVc : Ita qui eum fequuntur ducew, /ata
tandemfruentur yinoria, ^rgumenti confe^
(Jiientiamindicat^cumChrijlum authorem ji^
deiisr confiimmatorem proponit.decet enim yt
milms fuumfequantur ducem: Cum igitur ille
pnecej^tt , confufwne , hoc eU.ignominia crucis
contemta, zsr animum erexit propojlto gau^
dto :profcfto csr nos eum fequi decet , concepta
fiducza deUto exitu, Doffrina hoc loco ohfer^
netur.quod in cruce quaups afpicere oportcat
Chriflum^ytcumHio noflra: crucis libcratio^
tiCsJi ex-pe^cmffs^
X 4 Kccogni"
m
£PIST0L*A
^cogitate enim eum^ qui ta^
lem fujlimiit a peccatoribm aduer*
jus femetipfum contradiBionem , ne
fatigemini animis -yefiris deficien*
tes.
PfOf>o/itum exemplum Chyifti exagge»
m, yt altius infigatur animis Hehraorum.
NuUius enim exemplum nos magii mouere de-
let.quamChrifti: de quo remfime dicHur,
OmnpsChriftia&io.noftraen inftruato.
Nondum J>J^ad fanguinem
reflitiftis , aduerjm peccatum decer*
tantes.
Jrgumentum ah honefto ytilifi'
mul : Chriftianos decet , W yfy adfanguij
tiem aduerfus peccatum pugnare : Sed hoc fit
per patientiamfub cruce. Eil enim crux ye^
iHtipugnaquxdamaduerfiis peccatum, Jgttur
patientiafuh cruce , im^ crnx ipfa pijs cH ytu
lis. Huc iUud Dauidis di^um perttnet: Bo-
num eH mihi quod humiliafti me , yt difcerem
iuftificationes tuas, ciim dicit: -liji^Tyv-^i
TisTiSySignificat cr HebroiOS frocul ad-
buQ
k
F
m
m
t
«r
t
u
m
B
f<
ii
u
/
fi
n
/i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
[iflneiii,ii(i
Mm
ii Mmm.
Ivi
^ 2) H
huc fequiftium duccm ChijlHm, qttifanguint
prius ejfufo potitus e^i gloria , peccatim ar*
matum ejfet pcrpetuum bcllam gerere ad'
uerfus Jfios.
Et obHti ejlh confolationis y
qtiie yohis tanquam ftlijs loquitur :
Filimi y noli ne^li^ere dijciplinam
!Domini : ne^ fatigeris clum ab eo
argtieris, Quem enim diltgit S)omi*
nivs y cafti^at : fla^ellat atitem om^
nem filium, quem recipit.
Aliitd argHmenttim a yoltintute
tonfiHo Dei Itmptum, addu^o inmediumdi*
do Salomonis,ex tertiocapiie prouerL Tra*
ifat atttem ^4poJ}oIf/s hoc argttmcntum adhunc
ntodnm, Primum exordiolo ohiurgat paterni
Hebraos ipfos, tanqitam obliuiofos : yt qtii
paterni conftlij in Deo fmt obliti. Hoc cxordio'
Itm fequttttr Propofitio, ytddicee , rt paticu^
ter dtfciplinam Domirdfufcipiant. Hnnc pro'
pofttionem conjirmat , rationea conftietudine
feu confilio Deifitmpta: Dilecltonis Dei tcjli-
monium non eU jjjcrnendum ,0.jligatio cH di'
leciionis Dei tcjlimonnm. Igtiur cajttgduo
X 5 non
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e I 3 T 0 L ^
myi oU fpeYHcndd. Qujtre non eSt defponien-
dus animm fiib crucejed erigendus pouus con^
foUtione tcfhmonio Dei erga fuos filios,
^r;z niiHufn recipit filium quem non flagellat*
Obfentctttr jgitttr hic ytilifiima do^
(irina , de necefiitate crucis ferenda » cs^ con^
folatione capicnda ex confilio Dei , paterna
ipfius "voluntate erga nos, Tanta enim ef? car^
nis noflra petulantia zsr contumacia, yt fpiri-
tus impermm prorfis excutiat , nificrucis iu^
go fnbinde prematar, ac yelutifreno quodam
refrcnetur,ne in quoduis fcelerum gent^ praci*
fitettiY,
Si cafli^ationem Jtiflinetis ,
tanqnam filtjs l^obis /e ojfert
S)etis.
Maxima hac eft ftth cruce confalatio.quod
truxfit teftimoniu paterni animi in Deo erga
homines, Sed funt duo hominum genera qui
affiiguntur, Quidam enim tanqnamfilij a pa^
tre caftigantur,vide/icet]credetes, Hi enim af*
fliguntur in carne,ne ifirittis imperium excuti^
ant.Quidam affiiguntur yt hoftes Dei,quorum
rttrfus funt duogenera, Nam qtiida f ifjtemen"
dabilcs : hos fiageUat Dominus yt emendentury
€f yt cx hofliius , fiUj mici fiant. Sic
mcndam
rm
f(f
flim
mi
tmlw
> fcoci
- |)ia»
bfli
" fk
«oj
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tjsjlilllti,
jt ofert
\a D W E H "Kt/f. 0 S.
enicn(!atus eSi Mam^fis, NnAman tUe Sy
rtis, Hi enim h:mtljati cmce , njipueruttt
faluatifmt, Qujdam fiwt deplorntie tnalicitSt
tsr plane ijiemeiidMes: hornKi flageliuM pra^
hidium eB aternoYHm fupplicionim. In ho
mmnumerofuenmt Cain , Snul, Itidas, lulia
ntis arc, Erit proinde tum demum cruxglorio^
fa cjr falutarps i qnando filiornm eB , non ho*
/lium, quando refipifcentium eU , ct* non con
tumacium zs' inemenddbilium,
Quls enmfilm esl^quem non
corriplt pater J
,Argumentiim ah exemplo zs^ confue*
tudine bonorum parentum. Couclnditur auteni
hoc modo. Ft boni parentes filios fuos corri*
punt^zj/ difciplina regunt, ne fegnefcant ; it4
cptimits pater cceleftis , quos rec-pit m Cbnflo
filios cafligat , idqjylane paterno animo, yt cos
m officio contineat, ^
Quod ft abl^^ caporationeeftlsy
{uitu participes junt omnes: yicmfi
(^unj eftis <S non Jiltj.
Per contrapofitionem argtmentum rc-
i,it , n fupemri ditlo ; Qttfs e^ifilm quent
noa
fton coryipit pater. Formandum eU autem ar*
gumemum hoc pa&$ : Omnis filtus corripitur
d patre f:io,Ergo qm non corripiuntm d patre
DeOy non funt tntcr ipfim filios cenfend$ , fed
fotim Jpitrij indicandt funt.
Hic locus docet , confolatur , confutat'
Docct enim Ecclefiam efie Jubiedam crucijdq^
Dci cov/ilio, Confolatur cruceprejfos , exeo
^uod cruxfit tcflimonium fauoris Lki erga ho*
mines. Coifutat rationis argumcntum tiudi"
cantis eos , qui Dco charifimi funt , ommnitt
malorum expcrtcs ejfe dehere.
S)einde patres cjuiJem cctrnis
Tio/lr^^ y cajhgatores hahumitis ,
reuerebamur eos : no7uie nmltb magis
ebtetnperahinm patri Jpirituum^i^
l)iuetnu6?
%Argumenttma minori ad maius, Vot
fertvs paticnter^CHn^atres yeftri carnalcs yos
cajligant: multomagis Detim ^atrem ccclcftem
caftigantem yotferre dcberetis y cum incruce
yeram yitam , gratiam ct' Jalutem ajferat»
Kcfie igitur ^ugufitnus ait : NuUa caufa
probabtlior occurnt, cur iujli homines laborant
pUnmqj in hac yita,mji,qui4 hoc eis expedtt.
kc
'4
i
iloff
im
(Xftl
itittH.
\im
\m
([m
fm
fd
/flti
fcn
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
1011««) ,1(4
|i/»llt,CII!M
'fiiki(mii
«miiltiniitjH
iirit«ii»i,(7
^iriti
' TSLam ilU aJ paucos Jies, prout
ipfis Yidcbatur y nos caftio^abant :
hic autem ad commodum Jio/l:rum,ad
\ hoclJt participesfimiui Jaiiclimonut
ip/ini,
Exaggeratio eU fuperiom argumemi^
am/fli/icatioacomparatii feu connexts. Ab
iUo potius cafligatio ferendacU •> a qm plitr4
commodaz^ Hiutimiiora cxpedantHr^ tjuant
abeoaquo pauciora bona zs^ minns HiuturnA
\ expeBari pojjunt. Sed d Deo patre plura zar
(iiuturnfora bona expe^anda funt , quam i
parentibus carnafibus. Proinde ea caftigatia
potius ferenda ejl , qu<s diuinitus contingit ,
quam qu^ aparentibus carnaltbus infligitm\
Obfernetur hoc locoyfus crucis , yidelicet ,
quod fit qu^dam yeluti yia ad recipiendant
fanclimoniam Dei , Alam cH quafi ignis , qu9
paulatim expurgatur pt fcati macula , ac ye»
lutifcoria.
Omnisautem cafti^atio in pr^»
[ens quidem non Ytdetur cjje gaudijy
fed triJUtii^: at poftea fruBum tran*
quillum iujlicits exercitatis per eam
Jr^u»
E T l S T a l, ^4
ArgHmentum afiue cafligationhyafJU
ptificatnm concef^ione , corre^wne , a eon'
nexis petk:^. Caftigatio7!em grauem ejjefate"
tur> dum adhnc Jemitnr yirg^ ajpernoi : At
^ojlqfJm ^etuUfitiam carym reprcj?it , fequi^
turfruHtfS gratijiimus , nemi^e, injlicia , hoc
^flimoTHmgyanitas, cr yittsinnoccntia.Nafn
^um p:teri cafligati tempeftine ah jHicitis ab^
flincre cognntnr, magis tnagisa^ ajjucfitwt ho"
neflati ac mtegritatt yitis, tAd eundem mo^
Hum fe rcs habet in Deifamilia : Jbi enim car^
ms petuUntia fpiritus exctiteret impcrium, ni»
ft y:rga patrisfamilias Dei , pettdamia hac
(oerccretiir. J^'t ergo myrrha acris cr amara
esi, tamen fanat yulnera : Ita crnx , ctji
carni infuaim exiflit , tamen ncquaqnam exi^
ttaiis,fedfaIutarise^t,modofide paticntid
yera temperetur.
Do^rina proinde obferuetur hoc locOt
^uodcrux Ecclefi<s,non (cfltmandafit ex fenfa
frafentis acerbitatis , fed ex fru^u feu exitu,
qui eam fequitur ,iuflicia , hoc efl , tnnocentia
yitiS tncoata obedientia, in qua homincm
exercet» yerum ybihominesnon emendantur
cruce,pUnede eorumfa/ute defferandum efl-
Tsfampetindeferes habetin animorum yiiijs>
at^ne in (or^ortm ntQrbis* In (or£Qrm morlts
fl!
td'. i
mnt
r,ity
h
llm
(7
uh
ton
nk
nk
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
iiiiiceiiiM.Arfi)i
i;':iii!!)trm,W''
M t B k t>£. X)
fic fe res omnino habet, yt atitor eU Hijypocra"
tes : Quojctmq^ morbos medicamenta non fa*
nant , femm fanat: quos fertm non fa ^
tjat iignis fanat : qttos yero rgnps non fanat,
hos fcito immedicabiles ejfe, Jta in Ecclcfta
Deusargttit pcccata 'verbo , Deinde im^mii'
tentibus circimdatfigna reatw, Pofiremft ali^
^uibus prabet gtifttim ira fua:, Hi^ redcmijs
fjui nonfattantitr^fimtpforfus immedicabiies.
tQttare nos fene cogitemus de confilio Dei ca*
fiiga?itis nos, non obduremus corda noftra
■ad plagas dininas , fedemendcmus yitam no*
ftram , ne Detis opinione citius abtjciat nos in
fuTorefuo,
Quapropter remijfts manus
<S foluta genita ertgitt , <t5r grejjm
reEiosfacite pedibm l?ejirisyne cjuod
{lauJum eft aberret Jed Janetur po^
tins.
Conchtfio eUpr^efentis exhortationis ad
j>atientiam,exoi'nata metaphora/umpta a yia^
toribt4S , qui hatid raro defatigati, remtfitores
C/ fegniores fiunt* Vnde fit j^p: , vt a re&a
itinere abducantur, cT aberrcnt. KemiJ^to e^
fiim mamtitm , /oltitio gemiim , notatio eft
cordiuitt
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
e P t S T O L ^
corJUm dcfipiat homim defpomlentis anu
mnm. QuireJpojhlttsmfter ynlt nos flre-
ntt) {y:rgercin((spto itincre , tencntes re&ntti
curpimfeu retiai orbita.s, ita yt honeftayit^
yefligia dppareant, qim nimirum alij ingredt'
anUir,Namttim dcninm yaciUare mentes cT
t Undlcare diamtur , cnm yclin doHritta, ycl
in moribiis a. reHo itineredemant: Huic cian*
dicatioHi medctur dofia paticntia. Qutcnim
rccie fe comparanit ad tolerantiam , re&a yia
pergit, quocunq^ Domintts yocat , nec ad dex-
teramnecadjiHifirdm defleficns, Oh/eruetur
h3c locQ yberrimus patientia fruHtts , yideli*
cety qnod homwes ea ajfuefa^iy teticantur
m retio docirina yita curfu,
Tacem fequhmni cum omni*
huSy^S janSiimoniamyjtneqm ne*
mo Ijidebit Dominum»
Hxc fecttnda pars capitis ff?, qu<e conti'
net paranefeSy ad yitam Chrifliams dignam
facientes, Hafienus enim de fide , zsr patien-
tia : ianiautem de eorum effetiib/ts conciona*
tur, Vt enimfide Deo adharemus : ita proxi*
rno mutua dile6iione c^pace, H^ec ft fincera
funtiha^ent fanfiimomm yit^ coniun^am.
dnh
f
ii, ^uniiA
,««4(1(1«' ■
t
fJraHifl ,iM'
. OijJerKetw |
f.
iini (liff!
Hiic addit grduem camminatiQnm^
til^E SiS-^ (tncjtnt) M O n^^DE-BiT
DOM inj.^M.tion eniw ahjs ocuiis yideitir De^
VS , qiihnfidei, qn(Q habet fiinCiimoniam yitec
comitem. Obferumdum cU hoc loco gYaiitjn^
nmm hoc prctceptimiyfefUndam cjfe p.%ccm,:d^
cum ommbm, ita rt Jimul fan^imomam fetU*
tnttr, Quare fi qtiis hofliHm Euangelij ye/it nos
prcetexta pncis ab EuangeUo abducere,neqt:a^
qnam illi ajfcnttendim est : qnid jan£limonia,
qtici Dettm rejpicitjadcretiir,
Porro quisqtiis conflittiit apttdje,hanc
pacem fedari cnm omnihtis faiua fan^imoniat
M debet primnm fe ipfiim agmjcere^^z^ perpen^
dere quidhabeat , qtto alios pofitt offendere^ex
qnogemimimfniHnm coUiget .Prtmtim enim
co citius condonandtim cjje alljs cogttabit , ciim
ipfe je eifdcm malis dbnoxiu ejje animaduertit^
Deindexii.n in alijs offenjoi yidetyfeipfum pro*
tinv4 intnetHr, ^ commitnem cttlpam inpr'
mitatem dcplorat» Praterea ad duo refficiet,
ad Dctm iptum require^item hoc ojftcium ,
ad imagitiem Dei , tanquam notam pecultj di"
uini, imprejfam hQir.inibiu. Pluius imagtnts con
ftderatiQ nos ad mimmm amorem pacem in-
mtabit,
X ProfpiQi'"
<Prol^ukHtes , ne quis deftt
^raM (Det,necjHa radtx anumtudt*
nisptrfum ^^eminans obturkc , ijr
pcr hanc inquinentur multi.
Zt.a contr.riajU Q<ior.ml»«t co,,fiqncn.
tl Mcis .fofePograU^ Dct . tran.
' dtas llitctt^ fa.,l{t«,m,a , cr «.««««^
t al..yirt.tes . D.fcordi. • ''^^"^" ^
Z tia Dei.ser,n,n.tio amar,tud.n,s ,n,fcH,enS
5 reUo cmfi. fide,. mq:mat,o menm. co,d„ esT
X^l Himda difcord,. c:h» tar.ta r:,.t,,nc',.
^tZ enfeaanda. c.„.,> fane fruHu, ^ duU
m„.et.,r e.-go doBrina kc. quidl,^
„or , cdium^ d,fcord,af:,jfocent fc^en fUe..
fxctiamgratiam, <r exctent rad,cem m.lt.
ZT«at,L.adgerm,,a,,d,.m mort,.c,„n m
TarTna.tAmiJ,orih,.. Obfer,.etu, quoquc
'S^uu.n, Chr,ll,a„t hominis
erraiesfi.o flud.o iny,am '1''^^;'^ JIZ^
OHi nonf'cerit,ueq»aqu4m perfunaas eU ojf,-
f oCr lliani l,o^,nis. Deinde c,h, ,„bet nos
Zl:c:re.nequisdefit.atagratiaDe,.l^^^^^^
s
4
W/j
m
jm
FM
tert
i
tk,
ttOi
1:
5*
Wl
tt
tu
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
muii*
tos qui hodfe docent , fidem femei concef>t4m
mnqium <tmittt pojjey nec Spirhtm fanihint
excutt ^ropteryliafcelera , quantHmim enor"
mia.
TSle cjuis fornlcator , aut pro*
^anus , iDt Efau , cjui propter Imam
e/cam li^endidit primo^enitajua,
tAliquot exempla ponit defe5Iionis i
gratia Dei: pendet autem oratio^ ex yerbo fw
fra pofito hoc modo/r R o st i c i e i^t e s %e
$iyiS SlTFOR^li^lC^TOR^iVT T R 0 "
F ^ 7iys,yt Ejau, Fornicatorem ey reiigionis
contemtorem optimo iure conitingit : quia
terq^ d Deo deficit : hic mentis , iHe mentis
(Or^oris impuritate, Legatur hiftoria Gcn. 1 5:,
OlfferuettAr hocloco Apofloli defini^
tiOyqui profamtm appeliat.zsr extrafamtliam
Dei coUocat cum , quipiurt^ huius yita com*
wodafacit, qudm yeram reiigionem , EH itaq^
rp Rj) "tifs , definitore Apoftoio noftro ,
^tiifquis htiius yit<s commoda cr yohfptates
gratice Dei zs' obedtenti<e erga ipfum antepo*
nit y yt Efau fecityCtim prce eduiio yno con-
temferit ius primogenittir^ fua , cui ^nncxa
^rai l^enedi^tOt^/acerdotaiii dignitas, Bfati
X z imitA"
imhmres ftint, de qmbtn Pfalm : 4.9 . hqt^i^
ttit hoc modj : Hoc esi cor eorum , tjHdd domttS
eoytimrirttperpettia,cr habnattones eorumm
^rogenie ^ progenie ,<jr nomen fit iliuftre
fupcr terram, ,
Prophano opponitttr pm , Jeu per/e^
atfS.qmfctlicetgramm Det isr obedienttam
eroatpjumantepomhutu^ytta commodts
-vdt^ptmhciijetiqinretinet fidem zsr bonam
(onfctentiam^
Siitis enm cjuod <sr poftei
cwn 't>ellet h^reditare henediHio*
jient, reprohatns fit*
Prophani contemtus Dei ittfti^ima
p^na. ExcuJ!o Spiritu fanao J^omo proph^^
nt4S carnaliaffeau rapitur , qno amtfiam jtttt
culpa benediaionem,ar ius pnmogenttttrte re^
petitjed frttjlra, Nam tti6 prtmogemtur^,
iamifi ipfittsfratrem translatumerat. Mone^
tnure/hoc loco.ne procrafltnemtts pcenttcn^
tiam , ac ita magis in nos prottofcmus tram lujtt
iudicis.magifiMucamtirayia.
TSLonenim pmitenti^ hcum
inuenit
(Xi
lin
iil
m
tn
kii
m
txt,
m
h
m
tk
D
ut
A
L
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
^9« l9<}ttij
l
hiuenit , quancjmm am lacrjmis
excjuifiHifjet illam,
Rdtio ab euentti: Efm non inttemt i>c?'
nitentia locum,Igitnr Efatt cU rcf^roUtui.h i
hil enim profecit ferajua pixniicntia.hoc eiJ,
terrore y qno proftcr peccatum pcrculfus
Non emm egtt pcevitcntiam , iv 4d\tH. Aam
eo tempare propofitnm occidt-ndi fratre»; ha^
huit, Apoftolns hoc loco neqiiciquam pracif^
€ontemtoribm religionit negat ■vcnuw , fed
fxemplo 07* ^erictilo monct, yt q^tfq^ fibi ca^
ueat dprophano yerbi Dei contemtu, La^
tryntas EJatt , intel/ige fr'Jfe hominis de*
fperatiy abfque yera in Deum fiduciafine qua
omnes pauores confcientia , omnes lacrym<c
funt irrita c prophancs. Obfert^a qudm fit pe*
riculofa illa mtmdi de reltgione negligentia,
qu<e ad ^oflremtm defffcrationem affert^
Vocahtilum ixiroivotct. Mc folo loco m
ttouo teflamento , pro panoribus confaentice,
/tnefide cr eonuerfione ad Dctm accipitur,
Doltiit quidem Efaufed non efi ad Deum con»
uerfus, Quare duplex dolor obferuandus eU*
Nam eU dolor mtmdi , ct* dolor fectmdum
Denm.z» Cm 7. Dahi' mundi eH , ci)m homo,
Y 3 ya
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
-ceUm]J^ts terrems angitur,yel alieno hm
triflatuY.yel ynim pcena iwpendentis metu/o"
iicitatur, Taltifuit dobr Catn , Efau , Acht^
topbclis, Saulis,luda, lultani. Dolorfecun.
dumDeum.eflcumhQmo non tam obpanam,
qti im ob cnlpam dolet : yideltcet, quod clemen^
tifimum patrem Deum offenderit , babet
fidem comm^fam, qua flatuit peccattm remtj^
fum er^e, Tali^ fuitdolor peccatrtct^ Lucat /.
tsr eji omnium qui yere m Deum credunt^
Non accepijlis ad traHahi*
lem motitem y^r accevfum ignem,<T
turbinemyercaligtnem , isr proceU
lam/^ ttibd! fonum , ^ocem Der^
lonim , qutim qui audiuerunt ypette^
runty ne ftbi adderetur Iterhum.TSlon
enim ferehant quod dicehatur: isr fi
heftia tetigerit montemylapidahitury
aut iacuhconfigetur ,tsr ita terrihi^
le erat quod l)idehatur iMofes dixit,
exterritiu fum ^ tremefaHm.
Tertiahuius capitis pars eU ,qua etiam
ruperiQM mjimmmjnjlim m^*'^ ^^^'
Im
iffi
I tsii
fil
Ht
m
rti
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mmmif
httonem kgis zs^ Enangelij, a circumfldntijt
petitamJ^e ^titem hic locmclarius excutiatur,
prim m fcnfum /imi>ticitcr yjdeamu^ , Dctnde
mcmbia particnlatim excutiamm.
SenfiiS crgo hic efi : Gloria Dei iV.uJlrior
cB in Etiangeho, quam m Lege: zsr EnaTigehtt
Amahihor do&rina.^uam Lcx , Ergo decct
Ettangeltrm non profa.ie contemnerc Jcd^i^
ampleHi , tsr exofculari,
Memhra coUationis funt duo:f}uoru prius
eU de Legc : Alterum de Euangeho,phfres ha^
bcns circumftantias^ AJembrum de Lege hahet
qiiatuor circumftajuias : locum,fgna tcflamid
prxfentiam Dei, yoccm Dei loquemiS} tre*
jfidatione populi^exhorrefcentis ad yocem Dei,
Hicc omnia typusfuenmt perpetui eff'eflu6 Le^
gism homittibus,
Prima circumflantia loci eH^nempe wohtis
Sinai.fjuem tangibilcm , hoc eB,terrcnum per
fnet^iepf.n yocat : ijuo/ignificatur,^uod terro^
res Legii pertineant ad terrenos homines, hoc
eU ^nonfide infitficatos. Tantijfer enimLcgis
onus premit hominem,donec manu Cbrifli toUa^
tur, quod fit, <ltWtdQ Chriftus fide mduitur,
Y ^ ScmdA
\ f^^\ — t
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Secunda circtmflitntU ,yaria cowjyJe-
Bem figna, primiim , argnit totum huw^mim
genus ob ^eccattim, Nam terrorcs cr min^»
adreos l^ertinent ,Deinde,docet Lcgcm diui^
mniti autoritate, f^nde cr tcrtium fcijm*
$ur , immotam yohmtati^ Dei rcguUm ejje,
homincmq^debereyitam fuam ad jfiam regtu
lamcomponere. Docet hac circumflantta,
deperpetiio yfulcgis.qiti e^ terrcre confct^
entias , turbare propter yiolatam hanc not-
mami:ifiiciadiuin<e. .
Tertia citcumflantia, eU yox Dci lo*
qttenti^ : qua non folum tefiattir de lege , quod
diuinaftt ,yerttmetiamiufiamDeiiram ^ro^
fter peccatum mimtur,
Quarta circumfiantia, eU trepidatio
popitli, quaftgnificat agnitioncm peccati > zjr
tefiatttr itiftam iram iudicis.Quamobrem mter^
nuncio MoCe yti cttpit , cum non fufttneat yo^
cemdittinam. Porri quU dicat Mofen exter^
ritumfuife,ycl depopulo ifiteUtgcndtim eff.
ctiius perfonam fufiintiit Mofcs. yel detpjo
Mofe ( tametfihxc ycrba de Mofe non iegun-
tttr 'mExodo)Vnde monemur,qubd yel fanm
iiifiimi homines , non poffuntfe excufare co-
rm tnbumli Deh fm iure fmt damnabiles.
Sed
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
[ imac cMifti'
^^^^^^^^^^^^^^^^^
D H E B 7^ ^ *t S.
SeJ acceJJfftis ad Sion montem,
isr ciuitatcm (Deilynentis , lerufa*
lem ccelejlcm , diT multonim mtllium
an(felorum conuentuniy C7 Ecclcji*
am prtmo^emtorum , qut conjcnptt
Juntin calis , iir iudicem omnium
!Deum y €jr Jpiritti^ iu/lorum perfe*
Horumy (tsr tejlamenti nout medtato*
rem lefiim , iS' /an^tiinem AfferpiO*
ms meliQraloquentem y quam AbeL
Secimdum hoc memhrnm e^i coUationis
in{litut(S , continens circumftantias , quihus
Euangelij maieftas cT eminentiafHpa legm
extoliitar,
Primim igmr opponit locum hco, hoc
tU,montem Sion monti Sinai.Ft enim ex mon-
te Sinai pTodibat lex terrens, Ita ex monte St^
on (iuxta yaticinittrn Efa: Ex Sionexibit lex
CjT* yerhum Dei de Icrufalem ) prodibat ktum
iliud reconciliationis yerbum , quodeU Euan^
gelium.
Deinde Sinai opponit citiitatem De%
yiuentis, quam imer^retatur lerufilcm ccele^
r 5: fi^nj,
K ^^=1 — r
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
JlemMc eH^EcclefiHm Jparfam per ymuerfum
vrbem. Tametfi e?itm btc m terris hofpitatur
Ecclefiay eim tamencmitaa eil ccelum , nde
Paulus , Nopu7T07ilri\)fxcL eU m ccelis , yn^
iie expeBamm falmtorem crc. Hac circtm*
ftantia monet, ne cum Papi/lis Ecclefiam certa
loco circumfcnbamtis. Omncs enim qui Chri»
ftum agnofctint^, zsr ex fi<fe mtmant , huim ci--
ttitatiscaeleflisfunt ciues , imo Homefiici Dcty
yt Paulm loqttitnr : qua fane glona nulla ali4
waior ejje potefl. Ex quo aflimare licet.quan'
tum facnlegium committant.qui hanc Deifa^
miliam tttrpiter peccandi confuetudtne comma-
CHlant,
Deinde meminit comienttiS ^Angeia-
rum ,07- cafttf^moYttm fpintuum , qui tn hac
Det auitate excubiasagunt yl^nde monemur,
tauendumejje^nehos caj}iJ?imos Jpiritus ^no^
ftrps libtdmibtii zsr tttrpitudine ofendamm,
m addit Ecclefiam primogenitofum^
loceH fanHorum Patriarchartm , quos qno-
fiiam ante nos d matre Ecclefiain ciuitate tUa
fan^a nati funt, hoc honoris titulo appellat,
His aditmgit Sfiritm , hoc eff , animas
leatorum,qtiod fane idem eft ctm eo qttod pau"
lo meapr(^(;ej^n,nifi qttod kic etim comple>»
liatHt
tm
J
d
tH
(/(
to
,»iii,(iuunl5it
iwiiiiojc»"'»"'*'
tlam anmas S4n6!ornm qnipo/l exhihitum
Chri/ltim mortuifmit.
Praeterea infli iudicii mentionem facity
idq^ dtiplici de cnHfa , Primum enim id facit,
yt uos tonfoletur in medijs huins yita arumnis
qm babemus itidicem,qm tandem caufam pau^
peram zs^ afpiHornm indicatttrus eli , Deinde
'Vt inijciat nobis diligentia: fliiditim.m f(/rman^
dis mortbm, neiuftum ojfendamus iudicem.
Verum ne indicis mentio nos brofler"
ndt, addit medimrem lefum , qtii fto fa^igtn^
ne aflergit noftras confcicntias , eas ablttit
M mortuis openbus , qtiando yerafiducia iti i"
ffm rccumbimus.
Poftremo loco coUationem fdnguims Chrijlu
crftngumis Abelis oppomt , zjr ytmnq,^ dicit
(Umarejcdfanguinem Cbnfii me/iorajonare,
Siquidem fanguis Abel clamans de terrajo-
quebatur yinditiam yltaenim Dominm atc,
Vox fanguinii fatris tui c/amat ad me, At
Chrifli fanguis de cruce c/amans, f>accm /oqim
tur cr reconci/tationemJcu,ytBernardus att»
cimatmcordibM^tonm remtjiionem pecc^-
tornm*
FidctQ
e r I s T ff L ^
Videte ne ajpernemint eum cjui h*
quitur.
Ha:c tenia partis huius capitis propo-
fitio cn.q:iam Jui^ra m fecimdo capitejropofi^
U>n hicrepnn: ad cuius dccUramnem totj
difpHtatio fuperior de Chnflo rcjercnda cH.
Hanc amplificat attcntioms partuula , vrv
T£,7«4 nolnshtmemonamfupenoremdijpii'
tationcm veuocat,yt cogttemtis.quantus fittUe
quem iubet nos audire.Non ajpernan am^
■pleai ChYiflumyetiexfide Gbedne.
Si enim ilU non ejfugerunt ,
qui atierjabantur eumyquijuper ter^
rawt oracula reddehat : multo magis
nos yfi eum qui de cdis ejl auerja*
mur.
Ratio pYOpofttioms gemina , pYior «
toUatione perfonarum Mofis Cbtifit : Pojle-
rior apcena^ytraq, a minoriad maius progre^
ditur, Mofesftin audiendtts, qui de terrajtttt,
hoc e^, qtii homo tamen eraty Mtdto igitur
ntagts Cbrijltis audiendus efl ,yt qtii decoelo
Jit^yem Dcus cr yevui homo* tA^ernantes
Mofis
r0)
dk
m
ttSn
fnlm
(i
(71
im
tm
H
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
r
kttmm m
Lntf jitiie
Mo/is yerhum JtifU f>Hmti:f:iu/td rgitur Wit*
git punientnr Euangelij comenitOYCs» H/iC
hreuis repetttioihn avgLmenti, quoH prolixtHS
trafiatum eilfupra, Cap. 3.
Cum yox (OficuJIit ttmc ter*
raniymmc autem denuncimit^dicens:
ndhucjemel e^o rnouebo , n^n folurn
terranipfedetiam ccelum,
Superiorts argumenti amplificatio f/7>
tuiushiceii fenfui.blm iex dabatur in mon^
te SinaiyDominus concufiit terraw.fed Euan^
gelij yox mul:d magnijicemior eft , qux non
folum terram, ycrumetiam ccelum concutit,
Qnare multo magis -vox Euangelij audienda
f/?. Tefiimonium hoc fumtumefi ex fecun^
do capite Haggai Propbeta yaticitjantis de
Cbrifli aduemu cr regn» : in cuius aduentt*
commoti /unt coeium crterra, proj?ter yaria
cr maudna eius miracula, qua: cim yirtute
diuina cr ccel<ftifi(rcnt,ab homimbu^ terra
exaitabantur. Chryfoflomus, Obferuanda Eu^
angeiijgioria > qrnnos ineius amoremrapere
debeu
Qupdautem adhuc femel dicit^
decla*
\
E T I S T 0 L U
Jeclirat viobilium translattonem ,
tancjium faHornm ylPt maneant ca
quji: juut immohilia,
Ek yerbts ProphcU coUammm m*
f >n inter creatm af cjr regmim Clmfti. Creatu^
ngqiitdem comutietuur cjr tranfmutabuntnr
m weliorcm jUtum, Kegnum autem Chrtfth
(jiiodhic immutabilttatii nomine dcfignat,m4^
nebit mioncujjiim,
Itag^ regnum immohile fufci*
fientes, habemm gratiam: per quam
feriiimus placentes iDeo/ummetu
reuertntia.
Conclti/io eft proximtc exhortatiofiM ^
CmtfS hic e^i fenfus : Qrnndo recipmfts yer»
hum Chriftijecipimur m ipftm cctermm re-
gnum,inquoeiifaHorDci, mquoyerus Deo
p raftatur cultus, cum metu cy reuerentia. Qh'
feructur , qmd extra regnum Chrifli , nullus
Deo culm pr^cftari pojiit, Nam quicquid non
ex fidc, qu.t in joU Ecciefia eti , nonpoteft
^lacere Deo,yt cultus, EHigitnr ingensthe^^
famm regni Chrifli,quodm cofit yer4 colendi
Dsum ratio»
Mi
f)
m
0
(
4!
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mmkfitiir
Dto
nillM'
«1« '
i
I
0
Esi enim ^)em nofter i^nis
tonjnmens,
H(tc comprohatio conchifionts ^fum^
U a mjlicia Dei , <y cficio tufli iudicis , •vi-
deltcet, qitodfit ymdex fceleYtm,Id quod tma^
gine pulcerrifne exprefitt, Ftenim ignis ad*
motam materiam yrit csr confumit : ita DeuS
^unit eos qiiifna yoci non ohedttmt.
C A P V T ^
DECIU FM TE %riVM^
SVMMJ: CAT ITIS
DECIMI TEKTIL
Pietas ojferibus honis exerceattiY.fideS
V4:ttneatttr :ac ynufqnifq^ g/oYia Dei ornan-
ifa,yita,pYeciht^s ,yotoac omni beneficioruge'
ttere fludeat,
0^T>0 ET T A<I{TES
C^PITIS DECIMITERTII
ORdo htiitiS capitis plane eU arhitrarius,
Congeritenim ^pofloUfS mti/tas propo^
fitiones paraneticas , ye/uti aphorifmos quop-
dm, mbta yita Chriftiana continetur. Vt
tamen
ePjSTOL^
tmcn aUquern ordinem huius capitis hahed'
mus ,infex partes tliud diftril?uam. Prma
comtnet multas propofitiones exhortantes ad
-variaptetatisojficia . Demdc, yt profe orent
petit. Tenio, yotmn additur, qno optat Apo^
ftoluSyyt DeusHchraos in probitate zsr pte»
tate confernet. Quarto Jubinngitur fnpplex^
petitio>yt Hebrm hanc exhortationem boni
confdant. Qmnto, commendat Hebr<eisTtmo-
theum, qui hanc Epiftolam ad jpfospertuht ex
Italia. Foftremo loco Epftolam /alutatjombus
claudit»
EXEGESIS DECIMI
TEKTIl CAPITIS, CVM
QbferuationedoHrinarum.
Chanm frateniitaw mane»
neat.
H-ec propofitio cxhortatoria , iure pru
mum locum tenet. enim charitas ojficio»
rum oK^nium, quicnobis inuicem dcbemus fons
cr fcatunga. Vtitur mtem hh figmficanti*
bus yocihus . Prima loco c h ^ r i t^i t e JH
Komtnat.qua eU affe^lus corHis ,ex fids ma*
n4ns,quo homines amanter compleUimur^prO"
l>ter
m
tiik
fitrn
h
tnh
Dcij
*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
6m ki
mm
cnii
^X> H E M R u£ O S»
fter Deum, Hicajfe^us, quia eH smti0if^,
debet proximo yoce ^mamt, atq^ adeo omni bffu
ciorrum genere otiendij^emde^? R^Tt r li^i'-
T^T EJiu abftratliim pro concreto pofjit,yt
cogitatio cQwmunis eiufq^ arctifiinns copnla,
ms citm adamorem cordis , tiim ad operis exhi»
hitionem exritet. Porro f \^tkes fe mti'
tuo compelUrunt Chrifliani in primiti*^^ Et"
flejiai idq^ qnatuor de caufis,
Prima , quia agnoiierunt Jeeiufdem
cceleftps patris filios ejp m Chriflo : ficuti <r
Dominus ipfc att,excitatf^ a mortuis : JLfcen*
do adDeum meum , cr adDeum ye/lrum : ad
patrem meum, zst ad patrem yeftrum. Idem
yulty citmiubet nosorantes dicere : Paterno-'
Jlerquies ittccelis, Qupmodo atttem hac nous
generatio fiat,explicat IohanneSyCt}mait,Dedie
eisp^teftatem» yt filij Dei fierent y quotqttot
credmt mnomen eiui, Ftergo credemes ftlij
Dei funti Ita cj fratres mterfe cenfentm,
Secunda, quod fe agnofcant Chriftiani
fffe eittfdem matris Ecclefia fUios ^ ytquiin
Ecclcfia concepti natifinttexfemineimmor"
t4lii quod eH yerbum Dei.
TertiA) eti mittHtts affetim Chriftia*
^ norum
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
mrm kter fefe, ^fumma iUa Jhrga,
re frdterna. qna yen ChttftUmfe mutm com*
bleHuntur» »»•/?• .
mna , yt hac appellattone dulctpmA
Sfcrimenfacerentinter Chrtftianos ^ altos:
mos extraneos cr Paganosyocant. Nam yt
iijparsftmfamili^Dei: Ita tmpij profant
Zhentur.ytqid mfacrMiJStmHm templum
Deiintrare prohiheantur*
Tertia yox e(i,M ^ n e^t qua ft^
.mficatur.quU charitai ergafratres^nonde^
beat effe aihormjed f^erpetud durare, 4C tn^
diesrnagUmagificreJcere.
Hospitalitatis nolite obliui*
fci
Hac exhortatio ad hoipitalitatemM*»^
Mreauo hxcfcripfit Apoflolui.admodtmne^
{MriaftdtJtctU^ ^nuncefi. Namytolm
Ecclefile membrafuis fedtbus propter confef.
nonemdofirinceeieatfunt :Ita^ hodtemul-
ti propter perfecutionem Papijiicam. coguntuf
plrtas ldes relmquere, ^ mtfere exulare.
hIc hoipitalitascharitatem fraternam mon^
arat^ciim ergaignotos ^ pauperes. tpfa cha^
rttas fraternafe benignam ^rabet. Vnde e<r
w
4
fm
l4
M
m
U
«(
tii
jijjjlititfffl^'
P^rtts chamati muttta hofpi talitatfm adiun^
git, Paiilm inter attributa Epifcopi hojpi'
talitatem nominat, f^ocahulum quo hkyti^
tat Apoflolus , ^Xo|€V/of, proprie Jignificat
nffe^idm, quo amanter benigne hoifites
tomple^im ur,
^er hanc enim mfctj quidcim
angel os ho fpitio exceperunt,
Ratio exhortationis ad ho/pitalitatem,
/ftmta aprawi» Intelligit autem hoc loco Apo-
ftolus, Abraham <y Loth, qui pr<emijs ornati
funt, adeo quodetiam nefcientes receperint an-
gelos , arbitrantes eos pauperes hoSfites fuijfe.
ynde AlbmitiS: hoffitalem domum angeli in*
grefiifmt, claufas hoSfitibifS domos ingrejfui
eii ignis, Magnum efi, angelnm reciper e, fed
maius,pauperem Chrifiianum, in quo Chrijlus
per fidem habitat , comitatus multis angelo*
rum legionibus. Qni igitur claudit mifero exu"
li domum fuam, maxim^ impius eSi . Chri/iuut
ac angelos cum Sodomitis excludit, Verum ji
heereticam doHrmam fouet peregrmus pernicio »
fam familicc tute : obtempera lohamn tApojlo-
h, qui infua fecunda Epijlola in hanc fenten^
tiamait : Siquis hanc dbflrinam non ajfert,ne
rece^eritis eum w domum.nec aue ei dixeritiu
^ 2 Metnen*
— I — r
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Llbrary, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
.. EPtSTOL^
Mementote ymBorum , tan»
^uam ftmul Vin^i , isr affliElorum
tanquam tpft in corpore moran^
Vt eo acrius yrgeat HebraosM ojft*
(ia charitatis praftan^a , monet (alamtatcm
fratrum commmem ccnferMm ejfe. V \ emm
alijincorpote morantes,/lMriorajHnt ^xpertt:
ita ^sr nobis eadem metuenda funt, Impij ebrif
fuii yoluptatibus,perpctuamfore feltcitatem
fuam exiftimant, nibil cogitantes de Dei tudt*
cio, Contrayerb^piusad ytramq, fonunamfe
tompottit, Benedtfiionem Dei cr felicemfuc*
cefum cum gratiarum a^ione accipit, cr cru»
(em cogitat ceruictbm fuis imminere, donec m
hoc mtmdo bi ftperegnnandum eU.y nde iUud,
quodAmhrofio adjcribitur , fem^er ifi antmo
circumfer:
Atit fumuSykutfuimtiS^autpoJJumtfS
ejfeyquodhic eSl.
Hucts^ iUud Seneca: pertinet:
Quem fape tranfit cafus, aliquando ime^
ftit idem, Hoc qnam yerum fit .qu ottd lana e%-^
toerientia teflatur, qua nos mento timons Det
4dmonebit , feria innoeationiSy Qua duo
mmbus artmnis o^^oni debent*
Hmrmie
h
n
tn
iii
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
I
I
)
wwtim
tf(. l\ m
ktaunv,
9. Ji»ff ftrij
K ftkiim
fmmfi
Honorabile coniugmm in omni*
hus, (jr thorm immactdatm,
Vt ifco rtatione adrtUerio efehortd»
ripofiit efftcacius , collationem htflituit mter
ordtnationem diuinam, ejr tur pitudinem ordi*
nem Dei horribiliter -vaflantem : atq^ reme»
dium contra impuritatem d Deo donatim pro"
ponit, £f? autem hocfinguUre praconiant
Coniugij, (juod op(}onendum efi iudicijs omni^
um hominumyC^ dialolortm» Continet autent
boc ^rtsconitm plurimas admonitiones,
Primiim enim teflatur, coniugium ejje
ordinationem Dei , Vnde fe^uitur , dtuerfij^i"
mum ejfe a confuftoHe Diaholi,
Deinde inuitat Apojloltts omnes ad
boc fmiHum remedium : ne quis fe ^oUuat con"
tra ordinationem Deiy fe ipfe inuoluat iO'
queii diaboli.
Tertio , Spiritus fan^tfS in Apofio/o
p rauidens do^rinam d<emoniorum,de prohibi^
tione coniugij, in certis hominum ordinibus :
hanc Dei ordinationem o m %j b vs ejfe con*
teffam aperte pronunciat Jta enim ait : Hono"
rabile eii coniugium in omnibusjjoc efi, inter
cuiufuis ordinis/miines. •
^ l Quarto,
trisrota
Quartd,yt anteuertat eortm oBieStio^
nem, qui im^urum ccelibatnm prafrrunt ma»
trimonio, pratextufi^a caftitatiSi dtfinit coH'
iitgium ejfethorum immaculatum, id eUt
ftum .
Ex hifce admonitionibus coUigamM ,
tfficium coniugum efe,hacordinatwneDei
cum timore cr reuerentia yti, in gloriam Dci,
quife autorem coniugij effe teftatw .
Fornicatores autem <^ adulte^
ros ludicahit S)eus.
Vt coniugium extulit» itd iam ordina"
tionts diuifia confufionem, yidelicet fcortatiof
nem ^ adulterium reprehendit, propofita pee-*
nayqua Deus aliquando irrogaturus eUJua of*
dinationis yiolatorihus, Etfi autem onme iu"
diciumy quod exercet magiflmus ,iUxta U'
gesnon dijfentientesalege naturacf decalo^
go , iudicium diuinum dicitur : tamen hic noH
finegraui caufa pronunciat, Deumforeiudp'
cem yltorem yiolata fua ordinationis, eti*
amfi magifiratus ciuilis non rite defungatur
fuoojficio. Habet igitur hac fententiatacitam
reprahenfionem magiftratus ciuilis, qui yagai
libidmesfinitimpunitaSi acfi 4is<it; Etfima*
0ra
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
l|MOf'
Ifr/tlMHI.tt''
gtflmus conniuet dd iftafceUrd, non exer*
€et iudicium Deifibi commifjinin : non umen
pYopterca impnritas ifla, erat impunita, Dct*s
enim ipfe.yt fummm iudex, hanc ftta ordinati'
nis conttmeliam Jcuere aliquando puniet , in
Qmnibus ijs, qui non yera pcenitentia adijtfuta
(onuertuntur ,
Quanta autem fit turpitudo Jcortatio *
ttts cr adu/tertj , Pau/us t . C«r, 6,fexgrduif*
Jimis argumentps ojiendit»
Exemp/a pcenarum horum fiagitiorum,
fjon ht fcriptura tantum facra, yerumetiam iu
tAthenao ct* Arijlote/e p/urtma recitamur :
quorum p/ara^ P/ii/ippus in troHattone de
coniugio recitat,
Hoc ergo dif/um Jpoflo/i, ccgitatio
peenarum tanquam tul^a fonet m AurilM «o-
flris, qmnofler imperator Chnftus nos a ca^
Jlris Satarni auocat.
Stnt mores Jtne auar/tia.
Qilia auarttia timorem CT' fiductam
Dei excuttt,monet eam fugiendam ejfe, Aua*
fitiaititium, cum Phi/ojophis faniorihus, tum
Prophetis csr Apoflolis Jemper infame fuit
execrahi/e, Pbt/ofophi tres formas auariti^e
fiduntt
Z 4» Prifjtd
:!
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Pfima ef?, amntiamfmendiifumtu
hus neccjfarijs.qu^ eomm.qut mfumma re^
Vum ^Unti fordide ^ immunde ^tuunu
LJlr soi^-BiTiES dicUur hacforma-M
hac. HotAtiusinpimoJermomm:
Vmdimqnidam(non longa eUfaluU) di^
ues r.
Vt mehetur numos, itafordtduf ^yt je
Non ynquammeltusferuoyefltretiad^vfq,
Supremum temy - nefcpenurta -^^f^f .
Opp4meret,n,etu.bat:athumt^^^^^
Smftt medtuwforttJ^tmaTyndandarum.
Secundaforma auaritia , effkdando.
Hm autem nihil damus.aut minm qfiam opor^
tet Mc fornta proprii r e <k^ci Y,'J^"^
tur.QHaliifuit dinitis purpuratt m ^«'^«^^;^^;
quiLaT^ari proforibus iacentts non reifextt
icrumnas:cuius piiua nos cauttores reddat.
Tertia forma, eU in accipiendo , cT e^
tiimiumacquirenda: pecunia fludium , graci
<piXa?7Uf ;<*,^/c' qua hic Paulus poti/itmtm lo-
quitur. Dchac Saluflius :Uuaritia fempet
itfinita zjr infatiabilis en^qtin nec copia nec
^ itiopt^
tinl
filiil»
tf»
m
k
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
m
kopid minuitur . Idm, Marim feeum^
fludiiim habet^qndtn nemo ftpicns coticnpwt,
ea quafi yeneni maiis imhuta corpm ammumcj,
yinlem eftminat. Non ergoprater caufam
Syracides ait : ^uaritia efi lignum ojfendtcu-
It, idef^ , Qccafio ruiniz: iST Paulus auarntam
idololatria nominat, Auarm entmjuas omnes
C9gitatiQnes m pecuniaacqtiirenda obfer-
uanda fitas habet , non fretM promtfitontbiti
dimnis*
Contenti pr^fentihtis.
Qnia hac yita opus hahet fufientatio"
ne neceffaria , modum cupiditati prafcnhtt,
nimirum, ^t prxfentibm, hoc eSl,bo»^fi ^ M^'
tts ftne diffidentia ejr iftiuria aliorumfimus CM
tentiy ideft,nobis fatis efe prafentiaputcmM,
abdinemes ab alienis . Commendatur nobts
hoclocomagnanimitas inre&opecunia c^fa-
cultatumyfu^ytfiue abundemus fiue pentm»
am patiamur , contenti fmtiS, Id quod PauluS
fedidiciJ?eadPhilippenfesfcrihit. Buc regu^
UDauidica pertinet: Spera in Domtno^tP'
facbonum, esr inhAhita terram, cr yiftum
qwsrehoneftL
z 5 #
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Ipje enim dixit : non deferm
jie^ derelinquam.
Confirmath a promifiionilus Dei',fett
fYOuidentidDei, qui fuos non deferit,necfinit
perire» Sed qua rationecjuoddi&umeff yni,
nempe lofutSyfucceffori Mofis, accommodatut
cmnibm :prafertim cumiHic agatur de pecu-»
liari "vocatione lofua. defauore, quo Deus
fe poUicetur complexurum ducem fui populi,
yidelicet, quodDeusyelitaf^iftere Jofatedu*
ti popuiifuiy ftcutaflitit Mofiy qui eduxitpO"
fulum de terrd ^gypti»
ytautem hac accommodatioreSie in^
teUigatur, dua funt reguUin primisobfer*
ti4nd<e*
Prima, quia Deus non eH «rt^ocj^wTro^
^K-nfH^, fedaqualis omnibm , iuxta hgulam
fuce iHflicia.
Secunda, Perfonales promiJfioneSy etjl
h Jpecie ad certos homhtes ^ertmenty tamen m
genere re&i accommodantnr omnibus,feruat4
fonditione, quam promif?io reqnirit. Vt erg9
Deusinjpecie promittit lofut defenfionem in
fua yocatione : ita mgenere promittit tibi
rnihi» qmdnon yelit nos in tjojlra yocatione d^
relinfiuc^
flHi
mt
tlm
mt
2)«)
ifimt
4<i
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Jjiiflif Tiiii,
itomioi/iitiir
m
.,)r;{J'«^? f
reTmquere, moHo weius promifiionihus per
item acqtiiefcamits,
Ita yt conficlenter dicamnsi^Do»
minusmtbi adiutor^ O^non timebo,
quid faciat mihi homo?
E7i^tviiiiop,proueHie»s ex fidei eertitu^
Jlne.quam Paitlud icAK^ocpojfW yocat : fumtu
tSi autem hoc di^Hm ex Pfal, 1 8 . Qijia autem
Pfalmus, ex quo depromtum eff hoc teftimo^
mum, loquitur de Chri/lo, c/ eiiis regno,fatii
clarum f I?, quod bac fiducia de pralentia Do»
piini alentii nos,pertineat tantum ad ciues regni
Chrifti , hoc eft, Ecclefia, ,Alij enim qui junt
extra hoc rcgnnm, hoc eU, qui yiuuntfine pee^
nitentia,nequaquam poffunt iufte gloriart, de
Dei prafentia 0?* defenfione, fed magis eorum
^H,metueffe Jeuerum esr iuftum iudicemiyt qui
mnumeris ipfius hcHcficijs nan promoueantur
ad gratitudinem zsr gratiarum a^ionem,
Mementote ducum Jjejirorum
qui iDobis lecuti [unt l^erbum ^)ei^
ijuorum intuentes exitum conuerja?
tionis imitamini fidenu
Quia nou folum reguFf feu praccptts
d/ijcemur ,yermietim cxetpplis,miit<ihus re^
gtil^
gula qmft pi^a demonflrdntur , atqtte ideb
eficdcm monenty quJm foU praeeptd : Jnbet
jpoftolus.yt Hebrai ifitueantur fidem , con*
nerfationem ^ exitHm fuorum Ducum , qui
ipfis iocutifunt fermonem Dei*
Duces hoc loco non folt)m Apoflolos mteU
iigit,verumetiam qui alios docendi nmnere «i-
terHebr(tos funflifmt. Qua appeliatio cum
mini/lros Etiangelij.tum eoriim auditeres mom
net fuiojftcij. ytenim piorum paflorum eft,
gregem ducere , do^rina facra , fidefyncera,
conue/fatione fanfiaypatientiayera y ejr con-
flanti perfeuerantid yfg ad finem. ^de L4^
iiatitfs : Qupmodo poterit excufatio amputari,
nifi yt qui docetyfaciat qua docety tsr ftt quafi
frauius, ^ mam porrigat fecttturot Itemy de^
ket perfe^us DoHor zsr docere pracipiendo,^
tonfirmare faciendOyHabere.nmn pojftmt qua
iioces firmitateinifi ea prior fecerisy quia natu"
ra /jominum prociiuis m yitidy yideri yuit non
modoamyeniayfedetiamctm ratione pecca-
tey hem , Qtn aiiter yittit quam docet , do^ri"
tiit fua fidem detraijit : Ita atidttorum erit ye*
fligijs Dticum fuorum infiftereyCum indoBrinA
tummmoribiis.I^eYiim qui exifiimantfe per^
fun^os effe fuo oficioy qnando ycrbtm ptibiice
dofue"
im
itfa
mjt.
fuk
mit
mtn
/««■
iHjlr
tm,
im
tin
ttit.
eni,
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
docueruntt ct*
H E 8 0 s.
||4ll<ilttmi!lh
[t(iawo,lteffl,<if'
t flatumt fe exemp/aria io*
(irift<e i/eip/os fua yoce condemnant^Ac perm*
de faciunt, atg arcfutefii arca Noe yqui extrw
Cla arca per quam Noe cum fuii Jaluus euafit,
mifere periere m dtluuio»
Porro imitatio moralis duplex e^i,yn4
laudabilis^altera yiciofa. Laudabilis fi? , (iim
re&a ratio yerbo Dei iliuminata , imitationem
fuadet : yt cum fidem in ,Abrahamo ^ obedi*
entiam nobis imitanda proponimus, Qupmod^-
autem laudatorum hominum exempla imitanda
funt, monet .Apoflolus ci*m inquit : E^iote
imitatores mei, /icnt ego Omfli, Sunt autem
duo m fan^is pracipue imitanda, yidehcet,
fides cs^ operaXum fidem imitamur tAbrahce,
tuflificamur : cum o^era imitamur Abraha,
iufli declaramur,
Viciofa imitatio triplex e^l , yidelicei
inepta .fcehrata fuperftitiofa. mETT^,
tiimnonyirtutes hominum , fed geflits quof"
Ham ridicule imitamur. scller^t^i imi*
tatioy eft citm hominum yitia nohis imitanda
proponimus, excufantes nos aliorum exempliit
yt ft quis ebrietatem IVoe , periurium Petri ,
aduiterium Danidis imitari yelit. Htec imi^
tatio yteHpeJ^ima, ita zs^yfitatipima. E^l
emmpubiica cQnfuctud9,yiQim4qu^ddm tem
^ pcjloi
nos htc iUhc Muci^u- qtiod yjn receptum efl
qHifq, redumac licitiim cjje pntat» nempe, yt
torct alfj ex aUjs prurigmem contrahunt: nee
\!/4 deterior eU^-vel magis fontica contagio,
quam ex malis excmpliu Quare re^e dt^unt
In ab Ugapeto, Confuettido malortm, neqtn-
, tia pabultmeU, svt brstit los^ tmt^ '
1 tatioe^f. cnm religionis gratia, futerflnionei
Mmachorum ^ Eremitartim, aut ettam alto-
rnm nobis proponimus imitandas,
le/tis Chriftwi heri hodie,
ictm eJt etiamin fecuk.
tm
Htitl
Katio retmenifaifideihacyntca e^ ,
Si perfliterimus •mfundamentQ,nmp%Chi^o,
qui femper fibi Jtmilis e^i . Quernadmodum
enim olim fuis afuit , ita cr hodte , mpe^, ^
tetmmy omnibus, qui comiertuntur , r -^^ -
Bernhardus hunclocumficexplicat: tfeftg^^
num quidem ab initio feculi yfque ad Do^i^
tticam afcenfionem: HQdiernnm yero dj^^
exmde yfqne ad fecult conftmmattottem. i
termim inteUtge y poH communem omnium J
refnrreatonem, Cbrjfoftgrm yeroboc mo, ■'
do.Hm
mn
mtti
— ^
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ITIIiJlfl!/''
,fiiw|liiioii!i
(0
^o, TJefiy omne prxterttum tempui mtat^
Hodie, CT* tempm prxfens futurum , quod
ef( iftfinitum* Ciim itajj ynm idemqjit Chri*
fiits femper ,fempet quoque fuit, eff, csr erit,
eadem Euangelij vox, eadem fides, eademq,fa*
lutis confequenda ratio, Etfi pro temporutn
tonditione in ceremonijs tsr Sacrdmentisfada
eBquadam mutatio, ytenimfacramentaye^
terdChriflumyenturHm fignifiicabant,ita S4*
cramenta noua Chrifium \ exhibitum ejfe te^
fiantur, Obferuetur hic teflimonium, de Chri»
fti diuinitate, ^ perpetu4 eim prouidentia ,
qjta fuis ^rofificit,
fDoHrinis t>artjs ^ pere^ri*
nis ne circumferamim.
Uac exhortatio 4 fuperiori fluit . S$
enim Chfi/li doHriuam ftatuimusfixam,cr im^
motam efe,feqmur aUas doflrmas cum Chri^
jli yerho pugnantes , dejerendas ejfe , Hare
exhortatio m primis necejfaria efl , id^ pro*
pter multas caufas^
Primiim enim Satanas, hoflis hamani
generis, iuxta parabolam Euangelicam , mif
titfua i^z^nia inagrum Domini, quibus fuf^
focare conatur bonum iUudfemcH , quodipje
merfamilias 'm\agrtim iecerdt. Hoc quim
ycrum
tPJSTOL^
yerum fit, qnmnm ddmnnm afferAt tnun*
do, omnitm iemporum Htforicv docenu Cuuii
rei nos merito admonere deheret iapfus primo^
rum paremum, ejr noflra ipfonm miferia.^
Nam h(ec maia mde manarut.qmd primi noftri
paremes audiuerunt diabdum , cum doHrin4
euerfjunt.zsr damnati cum Jna pofierttate,
•
T)emde,quiaTatio bumana non capn
perfe ea quce fimt Dei, ideofaalm fducftur
percgnna doclrtna^idq^potifiimumftyideatur
coftgrftere ad captum humanHm. Hoc mod^
omnia regn4,qu(e hodie fub TurcafuntM Md"
hometicos firores funt ^nectpitata,
Prieterca,quia funt pauci Contemti,
qni yeram Euangelij docirinam profitentur,
muUifiunttransfiigatin caftra hoftBimfere^
cipientesy ofenfi fcandalo paucitatis credentit
mh^ crucPs Ecctefia,
^dktc, quia muhi non pattca yident
certamina qmtidte in Ecclefia crefcere,pauU'
tim Ubuntur m EpicureifmnmAtqi omnem re-
ligionem falfe derident : quales funt ho^
. diepkriq^ Cardimles, isr multi politici homi*
nes.
Pro^ter
[trh
Sfir
tt
U,\
jitn
m
m
ror
n
Tlfl
tii
ai
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Prot
miiii[tni
t
li. mh
laiprojiieitt»^
Propter has caufas,(^ alias quas omit'
to.eHhxcadmonitiQ tApoftolica obferuatione
digmj^tma,
Vt autem in dofirhta pttra maneamus
conftantes , facit acre cr diligens coe/eftis do*
drinte ftudimn , fobria cogttatio caufarum
tertitttdinis dofirina Ecclefie , feria imoca"
tio ,fan^a yita c^f . nam ybi h^ec adfunt ,
Spiritus fan^us corda magis magisj^ obfignat,
yt enim ift pietatis exercitijs facimus pncremen"
ta,ita Spiritus fanfli yirtute roboramur ^yt
flemus immoti , aducrfus omnes infultus dia^
bolim
Optimum eU enim ^ratla fta*
bilire cor^non efcis , qu^enon profue*
runt amhulantibii6 in eis,
fRatio a coUatione effefimtm contrario'
rum . Chrifti doCirina gratiam pradicat, qua
tor ifiritualiter ftabilitur infalutis curfuipe"
regrina dofirma,yidelicet , de ciborum mundo"
rum ty immundorum difcrimine, yt fuperfti^
tionem alit, ita ignorantiam Chrifti parit,dum
homo in elementis externis cr ceremonijs ha^
ret,ac in eis cultum Deiponit. Nam ambulare
in cibis, eU fuperftitiofe difcrimen ciborum re^
tinere ; acin eo difcrimke euItumDeiponere,
•/2 4 Sic
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fPtSTOL%A
fic omnem cercmonialem cnltum ( nam ^ecU
yna quam ponityymuerfitm gems comprehen-
diturper SynecJochen ) !f>iritudli cultui oppo-
nit , €r ytiUumabrogat ytinutilem, ita hunc
requirit yt Deogrdttjitmum, ac homtikusft»
lutarem. , • - r
Quid ^ an non Deus mandauit tpje
cercmomalem cultum Mandauit quidcm,
fidilii tempu6 prajlituit yyidelicet.yt adue^
fjiente cr exbibtto Chrijlo cejjaret. Deiftde,
notandum eH dtfcrimen inter pracepta Dei,
fjam alia per fe ffeftanda funt ydlia propter
aliud, Lex iubet, yt cokmm Deum exjide, a€
yenetemur , Dcinde , •v^ bencfaciamus proxi^
mis. Hxcpergrdtafunt Deo, per fe reqm^
funtur, Lex de difcrimine ciborum , dierum,
facrijiciorum, catera, aliterfe habent,Stmt
enim ceremonia exercitia ,qua non re^^uirun"
tur per fe ,fed propter aliud ,yidelicet , yt in
ijs populus fefe ad pietatem exerceat ,confir-
ntet Jidem fuam, magis magisq^ fefe in puro
Deicultu cmhteat, Verum citm fides non ad^
e^, esr fj>iritus non excitatur adpietatem, ce^
remoniarum obfertiationes plane funt De$
abominabiles.
^tq^ hac rdtio eU, cur Domintts apud
Efaiam cap:%,reijciat ijloi (cremQnias y qua
tamH
tm
ft)
litm
(km
nHM,
(me
ftw.
tm
ttit
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ikit ifjt '
{liilfnt.SwH
yiiftitfiii/^'
Umtttdhi^fomflituuerdm, Quorfum (trt"
quit ) multitudo facrificiorum yejhcrum cdi^
cit Dommm, Itemy ne pergatii adducere oh^
lationem yanitatis : ineenfum eSi abomiiiatio
mihi,
Et Pfal: y o. Nunquid comedam car^
nem taurorum, aut fangimem hircorum hi*
ham ? Sacrifica Deo laudcm , redde a/tif
fim»yotatua,
Et Micheai cap. 6. Nunqttid complA'
iitumeU Dominoin miUihni arietum f Qjiafi
diceret , minime , Et pauli poU fuhijcit idem
Propbeta iintlicabo tihi b homo,tjuidfit ho^
num.isr quid tequirdt Dominus a te , yti^
facere iudicium , diligere pietatem, ^foliciti
dmhulare coram Deo tuo,
f X hit perjpicuum efi , ceremonias per
fe non effe ctiltum Dei , imo damnariaDeOt
qttando feiunguntur a fide. Nam fides quafi
anima eif omnittm ceremoniarum ,fine tjua o^
ntnino mortua Junt , ey plane Deo ahomina^
hiles , tametfi ah ipfo mflituta funt , Ex hii
etiam palam e(i , quam fint ahominahilia fa^
trificia ethnicorum , offerentium humanas ho"
flias^exemplo ( yt yoluntj Patriarcha: Ahrd*
bm .
A4 % Hahe^
1
1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
grtSTOL>A
Hahemm altare , de quO
edere mn habent potejlatm > ciui
dejeruhmt tabermctdo .
Mcgorka prohatio . ^ltare C hri-
flum, tabernacuhm carnem tf externa omma,
ytfunt ceremonia: Mofaic(C , ^ humana tra^
ditiomsjignificat, Senfus igitttr eH : qut caf^
m fentiunt , hoc eH , qui exiernis ceremomjs
occu^anttiT, non pofitnt ejfe Chnjli parttctpes.
Hoc cUrius indicat Fatdm alibi : St ctrCtm-
tidamini,Chripm yobis mhil ^rederit.
Hic loctiSyyt apcYteettertitlegateci-
horum z<r diertim difcrimm , atq, adeb omiem
ceremonialcm ctiltum: ita mamfefpfime eo-
rum taxat errorem , qtd tradttionm huma^
ftas ctim ofmione cultus Eccltfi^iDei obtru^
dunt* -n j' ' t
Si quts autcm ohijceret , ijla dtct ab
JLpoflolOynon aducrfus traditiones humanai,
fed adtierfus Mofaicos ritus.Chrifli aduentu
abolitos, RelpondcOyJj>oftoltim no(lrum ab
ipfa Euangclicictdtus naturd argumentum
fetere : Qupdmulto maiorem yim habet,ad
tuertenda qu^scune^ bomines fum commcnti,
ejuim
flm
r.m
fati
(Ofj
kj
fk
»1
4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
»
AHufdyu
m mMisii
fi|ipcifrt.
► . I
gititkitlfa' ^
«ifefiiJiiiBtrt'
► rl
^uim eaqua Dcusoltm juis legthus ftncimU
PUne entmahfurdum effet ,fentire Mtfisuu
gum , ideo nohis ademptum cffe , i>t Papijla
nohis multo grduius zsr iniujlius imponerenty
yt quod Chrijli meritum funditus euertat .
Quid enim aliud faciant humana J^ao^^Ho*--
, dum Chrifti fanguini adiunguntur, imo
praponuntUi , Monet rgitur hxc Megoria ,
yt nos totos regendos yerho committamuiy ejt
mn pendeamus ex ceremonijs, aut yllis extsr^
ttis rehuSm
Quorum enim anhnahnmin*
fertur Jan^uis pro peccato in fan*
Eluarium per facerdotem , eorum
corpora cremantur extra cajlro-j.
Confirmatio aliegorica.a ritu yeteri,
qui defcrihiturLcuit: quarto ,zjr fape ahas.
Senfus autem hic efl : Sicuti Leuita mhilgu-
ftarunt de facrificio , quod efferehatur extrd
cafird : Jta exhihito Chrjfto, qui ei ferumnt,
ahftinehtmt a ceremomjs Mofaicis , quartm
yfus ft4t ift tahernaculo.
Ua i Propter
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
$ f l S T • L \4
Tropter quod <s hfus y "^t
fanBtficaret per fuum fanguinem
popuhmy extra portam pajjui est.
Idem /tgnificatum effe loco, m quo Chn-
flus cYucifixtiS ef?, monet» Crucifixus e^i
ergo extrd portam,yt fignificetur ceremoma^
rum ahittio . Nam ifto faCfo fignificatur,
Chrifti facrificium dtuerfum efe ab tjs, qua ce^
remonijs peragehantur , Hoc loco obferuetur
reguU de yfu aUegoriarum : Quod tum demum
allegorix pondus habeant , quando facem
cceleftem praeuntem habent. Hoc e^i,quan^
doeuidenter res qua iliis figmficantur altjs
fcriptura teftimonijs confirmart pojfunt. St
qtwido ergo Papifta yrgent aUegortas .con^
trd analogiam fidei ^e^s mtrepidereifetanius»
yt commenta diaboli»
Exeamus igitur adeumex*
tra cajha , improperium em por*
tantes,
Comlufto exhortatoria , cuitis fenfus
hic eH. Reli£iis yarijs peregrinis do&ri-
nii>relinQ deU^iuciborum ^atq^ relifio cere^
monia^
'0»
mt
m
Km
ifk
tidk
\m
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tmmi' \
^x^D fm
(0)1'
tfiit
(0f
r
momaruma/^ifardtu porK(>a,fequ4mur Chru
fium extrd caftrd.non refpicientcs ad legales
ceremonias yfed ad crucem ip/ius : cuiusnos
quo^ particij>es ejfe oportet,
TSlon entm hk habemiis ma»
nentem cmitatem , fed fnturam in*
qtiirimit^.
Comprohdtio eSi conc/ujtonis a condi^
tione Ecclefta noui teflamenti : Non hahemus
hk manentem ciuitatem , hoc eH , lerufalem
terreflris ad nos non pertmet : igitur neciure
ipftui nobps yti licet . Quare cum ciuitate
exclufi fimus cum Chrifio, relinquamus ciui^
tatem cum fuis ritibus <sr ceremonijs, cr qua^
Ydmus promifamy nempe coeleflem lerufalem^
4C ium fif*^ i^g^^ "^^^^ pietate yiuamffs .
Ter ipfum ergo ojferamui ho*
ftiam latidis femper I>eo , hoc csi ,
fruBim labiorum confitentium no^
tnini eitis.
Dixit nos cinitatem inquirere futii^
mm, w qu4 Chrifiui eU: nunc hofiias oferen^
II
1
ifas (tocet.non qudes Leuitic^gmntjed^ua
cum ciuitatis flatu congruunt. Cum ergo cu
uitas ifiritualPS cU , par efl yt hoflta ettam
Jint ffmtuales. Hartim hoftiartm feu ja-
(riftciortm duo genera facit . Quorum frtus
ad Detm , immediate , ^ltetumad hommes,
fed probter Deum refertur. Ud Deumper^
tmt koflia iaudis , qua: eU fruBus labtorum,
€X fide confitentium nommi Domini. Hoc ge^
nere hofliarum occupan oportet omnes.qttot-
quot extrd caftra Chrtfttm fequtmtur.
(BeneficenM aiitem is com»
mtmcationis nolite obltuijci : taliius
enim hoftijs placetnr !Deo.
Ukertm hoftiarum gentiS, q^od TO-
caturheneficentia erga proximum. Htiiui ge^
neris tot junt forma: , quot funt charitatis of^
ficia,exfidc profe^a. Kationem pracepti /uh*
ijcit,aproprio facrificij, quodeH Deo placere,
yettis ^erfio hahet ^talihtfs hoftijs promc^tir
Deusy fedperperam, nam «uajjseTca, qua yo-
ce^Apoflohss hicytitur, e^ bene placerejeu
grdtum effe Deo , ita yt Deum yeluti exhila-
ret • ynde nos moncmur beneficmite erga
^roxi^
mu
[mef
fim,
tM,
fmu
^mi
Jftji
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
j ,11
pTOxmtim , ^«4;« ftf »»' /«c Domifius , yt t*
fedeie6iaritej}ettir,
Feriim ne cnm Pal>iflis hU hallucine^
mur , decepti yeteri yer/ioyje , obferHandm eii
ordo iuflificatioms , cjr far.Hificationis» hi-
fltficatio grdttiita , quam fide cbtwcmtiSy
fine (jua mhil placet Dco , ordirie pracedit :
San&ificatio Jequitur » qtia nos iuflosejfete^
Jlatur, l^nde omnis obedientia manatis pUcet
Dco.non ob dig-oitatem operis yfed propter
perfonam , qti(S tam fide recontHiata c0. Buc
illud Uuguflini pertinet : Bona opcrd non
pr<ecedunt iuflificandum Jed iuflificatum fe-
quuntur . Falfo igitur Papifla hoc di^um
\Apofloli torqnent contra totam fuperiorcm
doCfrinam.deynica hoflia Chrifli ^yt fuam
flabiliant expiatricemhoftiam, ex operibus bo»
uis confi^tam,
Ohedite tjs qiii pr^Junt yohis
ij \uhijcicimini .
Rcquirit ohedientiam erga Paflores
cr gtibernatores Ecclefia: m qua obedienti4
duo fbetianda funt, rcguk arfir>is.
Regula fit yox Euangelij, contrd quam
n paflor iubet aliquid fieri, r.on cH magis ob^
I
ii i*.^^ ^
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
tmperdn^i^m ilii , quam diabolo , Cornelim
igiturre&e heato Petro dixit: Omnes nos vt
tonfpetiu tuo fumiis pami audire omnia,qu(f^
tun^ tibi prace[>ta funt a Domino,
Fmis obedientia duplex l>ro/>o/itus e!t:
prioryVt honefta z^grdui difciflifia , polttia
Bcclefiaflica gubsrnetur : Pofierior,yt obtem^
perdntes mmiflris Dei , confequamur promifi
/am immortalitatis gloriam . Cum igitur Pa^
pijliemultum deciamitant ,de laudibus obedi-
entitc, fateamur obedientiam re(ie laudari ,
mdo a regula esr fimbus proprijs non aberret*
Ipfi enim Vi^ltant pro anlma*
hu J>eftris , tanquam rationem red*
dituriylpt (um gaudio hec facianty
<Ur non ^ementes : hoc enim *eOn ex*
fedit l^Qbiis.
Ratio propofitionis triplex,
Prima ab ojftcio paftorum fumim t
quodeH /jabere curam fuorum auditorum^pra
quibus aliquando reddituri funt rdtionem •
l^nde duocolligendafunti Fnum,grauifitmum
^ kbms difftcultamjj plenifitmum effe paftof
rum
J|.'W.
m
tm
mtit
innti
Dtci
m
m
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
m
{mn
% rei
m
rtm ojftcmm , <AUerum , ^woV ftipflicU ip/is
immineant , commifo fibi officio mn rite
ferfun^i fuermt , -verww ctim cfficium fece-
rint extra culpam funt , nec imputatitur iHis
/Mguis pereuntium. Huc pertinet gratiifii*
M4 ilU commonefafiio apud E%echielem cap.
3. Et tu fili bominvSyf^ecuUtorem Htdi te
domui JfrdcU Audies ergoex meoorefermo^
nm y CJT' annunciahis eis ex me^ Si me dicente
adimpium: Impie morte morieris:nonfueris
locutus, yt fe cuflodiat impitts a yiafua , ipfe
impius in iniquitate fua morietur,fangtmcm
Auttm illiitsdemanutua rcquiram , Si autem
annunciante te ad impitim , yt a yijsfuis con-
uertaturynon fuerit conuerftisd yiaftia,ipfi
in iniqtiitate fua morietttr ,tuautem animant
tttam liberafti ♦
H6ecunda ratio fumitur ab honeflo ,
Decet enim pios ita agere omnia, ne quidmali
aut damni accedat altjs fua culpa, Mimflri
cum gaudio tum demum officium factunt ,
quando auditores eorum indtes magis magis^
m omni cognitione cr fcnfu (yt PaultfS loqut-^
tur) incrcmenta facere yidentttr : Contra,
gementcs id agttnt ,Ji quandofe nihil aut pa-
rtim pro/icereftm Ubonbm ytgtltjs ani^
maduertunt. ' ^ .
Tertt4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Tertia fumitur 4 pvm , qum Inent
4liqHindo,qui j€ miuiflris Dei 7ion Jubicce-
ritJt. Nnm cnm dicit : h oc v obis n 0 %^
E X p E D i T, Imid olfcure Jignijicat poe^
nas immhiere ommbus EuangcUj contemioru
buSit^ contumacihus adusrfus minijlros Dei.
Oratcpro nobis,
Ex eo quod petit ^/fojlolus />ro fe
freces fieri dtjcamus tum dcmum bene cedere,
quod agimus , fi mutuis precibus iuuemur ♦
futurt cnim euentus cum pcndeant expromif
fionibus Dei , commmationibu^ , yere /la^
tuendum eft , euentu^ rejpondere promij^toni-
bus Dei , // promittit opem intmantibus, igi*
tur yere Jlatuamus Deum affuturum inuocan-
tibuSjiuxta fuum yerbum, Obfermtur hoe
locQ , offtcium debitum auditorum Muangelijy
ergaminifiros Ecclefiarum, quod eff,proip/is
orare Deum,yt ipforum lahores fortunet. De"
mde ohferuetur refutatio Stoici delirdmenti de
fato , quo omnia (latnuntur immutabili ne^
cefiitate fieri, Nam fi preces piorum efficp-
nnt,yt minifterium Euangeltj melius procedatt
certe fdlfum erit omma necefiitate immutabili
frrit
Coftfidi"
m
tm
CHi
tnt
m
lii
tat
fH
N
fi
V
4
iitstnfmj'
H E B K t/£ 0 S ,
Coufidtmtis emm^quod honatH
confcientiam habemm ^ tn omnihus
honeftc l)olenres conuerjari,
Ratio cuY cupiat ^ApoJlolus pro fe precei
fieri, yidelicet , <]uod kabeat bonam cGnfciett*
tiam yfignificatts ijs demum falutares ejfe f>re>
ces Ecclefiayquornm confcietitia eH bona, Etfi
autem ftro omnibtiS ( iuxta praceptum Pauli )
eH ordndum : tamcn magnum difcritveti cH itt
effe6{tbj{S oratioms, Impij etiim ^ non agen*
tes poenitentiam ifuapte culpa tjon redduntur
participes orationis Ecclefiayquantum ad bond
Jpiritualia attinet , primquam conuertutitur,
Pij autemrctinentes fidetn bonam confcien*
tiam ,participcs funt otntuum bonorum ffiri^
tualiutrfEcciefia, cr mttltumiuuantur mutttii
precibus.
Hoc loco tiotetur putcrd de/jtiitio x O'
N ^ CoNSciENTi^, nam ciim dicit
^pofloliis: Confidimiis quodhonatncon'
fcientiam hahemt^s^ in omnihm honefie
'volentes co'merfari, fignificat,quodbon4
confcientia itt conuer/is Jt defiderit4m cordis,
qHOComcrfi cupitimbonefti m omnibuscon-
* Hcrfm,
0
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
fuperChriflo, reqHmintur .atq, adeo bonam
hU in yerapa^mtentta. Secundo,M^t o
fiducta remifionps peccatonm 1 ^nio,
Juerjatio hor.efla. Qli^rtj> hnum propo^
fitum %tpo/?^ cum Damde dtcere : Inclmaut
C murl^d factenda ftatuta tua m ateu
VerHmytmdUis exctteturinnohififiu'
dium conferuanda bonte confcientta , f
cTVS ipfiui diilctfimos recitah, Sunt au^
tem hi pLtpui, Primus , Obedtema erga
ntandJa Det crefctt. Secundus Ftdesfia^
hilitur. Tertius, Immatto accendttur, Quar-
tus. Dona flintualia augentur . Qtmtus,
yohptai nuadam ex mandatortm Dipnedt^
tattone nafcittir. Sextus , Truimphus ^rt^
tt^sfupercarne acqutrttur. S^l>^'^^/'^*
Jlitltscordisaugefcit. Oclauus ^Confola^
tio in quotiis <trumnarum genere perctpttur.
NonJ, Spes roboratur. Dectmtis, Ih morj
tii articHlo yinoria: Jttper morte CT wfernoft''
dticiaM Chri/lo lefu concipttur. Ftidectmus
yltimus , L<stus fit ex hac ytta m j^orttm
beatn immortalitatis trdnfitu^.
Qtttr4
[iitnu
mttii
6. P(a
uffi
tut. I
tl,l
mkc
luriiii
liihfi
14
llm
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
ItluilKtEI'
IkiioHifiii'
I'^;iitff<«'
0'
xA B H E t X 9 S.
Contra yero m^l^ Cousciei^
ri^ hi funt fruHtfS pej^imim ijsqtiifidetn
hnbuerHnt , iam edm peccatii contra coti^
fcientiam admif^n extinxerunt . Primus ,
Mandata Dei yilefctmt, i . Notici* Dei
fitiaCiurd, i^Imtocatioextmgnitur, J^.S^es
amittitur, 5 . Caro triumphat fuper Ifiritu»
6, Peccatum recupem amijfum 4ominium,
per fuas concupifcentias . 7 . Satanas amiffk
caftrd recijfit, S,A7raX'yHo'lcL,qua(iam<^
dedolentia crefcit. 9. Mens reproba efficu
tuT, 10, Tn mortps articulo dclperdtio fequitur»
i t , Trifti^tmum fit yita a:tern^ naufragium*
Cogitatio huit4S coUationis bona is^
maU confcientiif , accendat animos noflros a4
acrius ftudium bona confcientia , qua nuUus
thefaurus precioftor effe poteSi : V contra, ni"
hiltrifti.% mala eonfctentia, Proinde non
temere a Cicerone , ctfi profano fcriptore ,di*
efum efe putemus, Magna yis eii confcientia
in ytrdmq^ partem , yt ne^timeant, quinihil
commiferint : tsr poenam femper ante oculos
yerfari putent,qt*i peccarint, Non igitur fru"
jird yulgo dici folet : Confcientia miUe teftes.
Jmplius autem obfecro iPOSy
Jft id faciatis, quo cderim rejiituar
4
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
' e P 1 S T 0 L ^
UIU eH rdtio , cttr profeprecesfieri
tupUt Apoflolus. £i? aMera argumentum
fumtum aO ytili commodo Hebraorum .
ytile eiiim erdt Hehrdsis csr commodum^pra^
fentem futmdoaoremaudire, Nam mteryi^
uam Hocentis nocem , cr firiptionem perma^
gnumeHdifirimcn. Vtt** emniyoxefiicacius
pemtrdt per aures ifi dnimos auditorum, zsr te^
mciusharet. Vnde Hieronymus: Habet
nefcio quid Utentis energice yiua yox , cT m
aures difcipuU de autoris ore transfufa.forttus
fonat. Legatur prologus Hierofiymt in yetuf
tefidmemnm»
fDeii^ autem pacis , ^ui redti*
xtt a morttiis pajlorem illum ma*
mum outumyper fan^uinemtep^
menti ^terni , !Domtnum ytoftrum
lefum Chrtjlum, ahjolutos yos red^
dat in omni opere bonOyad faciendum
eius Ijoluntatem , efftciens in ^ohis
mod placeat in con/peBu Juo , per
lefum Chrifium , Cui ftt gloria in
fecula feculorum , ^men.
teml
tm»
Qiiinti
W<'
rek
t
Ut\
h
rtk
(jiiul
mw.
ky
CWIJ
, htu
nt
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
m fmt»
imjium
|fii»: Hitlirt
|ifii[ii,for!ii/i
0 H E B R ty£ O S,
Hitc tertia f>ars capitis ef{,yotum coH"
thetis . Optat enim Hebraii incrementa pieta"
tiiyt^ omni^ operis boni abfolutionem, Vt au*
tem hanc pencopam diftin&im ititeUigamm ,
tam m quinq^ partes retexam , qu^e funt , Pn-
ina,-votum ipfnm, Secunda,finis y^i. Tertia»
yn^e facultas praflandi (juod optat* Quartat
quomodo illa facultas communicetur homitu •
Qninta , finis omnium afiionum , adeo(j^ totit*5
yita Chriflianorum,
Prima parSy qua yotum contir.et.his
yerbis exponitur, L^eus autan paciSy qui
reduxit a mcrtni^, paftcrem illum ma-
gnutn ouium iperfangainejn tejlamen-'
ti Aterm,I)Qmtnum noftrHm lefum Chri"
ftmn , abftolutos vos redcUtin omm ope^
re bono^ Hic habemus zsr a quo opiet esf
quid optet * Optat d Deo , fonte omnium bo'
norum Urgifiwio, hunc pradicat d pacis flu*
dio,yt qui pacem amet.pacem requirat ,pa*
tem faciat, Quare ^nosinter nosconcordes
ejfe oportet. Deinde quomodo pacem faciat
Deus exponit, yidelicet , per mortem filij , qutt
fibi reconciltauit . Hac reconciliatio ater*
nd eH , tt*yt4 mionem fcederis ipftus fangume
Chrifti famt^ ^ (onfirmati , Hunc yocat
B b pafii^
1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
i f t S T 0 L iA
f^ncrm iUum magmm omum , yt qui »>ejr \
trucem PcrSm oucs rcduxcnt , ycrbo J^j^,
trdmcntvi , ^dcoj, fuo ffiritu redu^iasp^fc^t, ^-^ .
dom Plemm liberationem fcu redemtioncm .
^dduxerit. Qmdoptnt?ytDeu.s.bfilutos ^
reddat Hebraos in omni opcre bono, lUeemm - r
mepit , iUe perfim i» audientibtfs ^ obtem^ ; ^^.
peramibus EuangcUo. . • « „ , ch
*^ Secunda pars de fine yott, qut eU f ^> ^
CnE 1>EI veLVNT^TEM a-quod ^
m acceptnm eU. EH autem Det yoluntoi^ yt
m Chrijlo lefu plantati , frumficems Deo . i
^ opera nobis pr^cepta facere fludeamus , , mn
ytd nihil antiquiu^ habeamus , quam totam ^
yitam noftram ad normam yoluntatts tpfius . y
tomponere. Huc igitur refiieiant ptj^ noti J
4d dccreta hominum , quttf^pe cum Dct yo^
luntate pugnant. •
Tertia pars, monllrdt, qua fit prafian*
eli facuhas.ciim wqMt, Effmms in 'vohis,
auod acceftum elf in conjpeau fuo .
Non igituT a nobis ipfis idonn fumus , fei
mnis nofird idoneitas ett a Deo . i
Quarta pars , docet quomodo v/^/^- |
tHltas contmgat hoMus.^^m^^^^ ^^^^^ .
MSrU CHRISTYU. UtP / ^^^^
m
L
nohiSi merito tZsrefficacid, Merito delet
feccatum : Efficacia excitat in nobis mottu
congruentes Sfiritui fuo , yejlit nos fua iufli"
cia, ft Deo placeamus , efficax in nobii eii per
fmim Spiritutn , yt j«<s grata funt i^fi
ftare yaleamus .
QHinta pars finem omnium a^onum
Chriflianortcm indicat , cum inquit : cui fit
gloria m fecula feculorum , ^men .
Huc igitur omnes fuas aHiones r^£^nt , qui
Chrifto ferio tiomina dederunt, ytlfum glo"
rificent, mence, affeHibu4, yoluntate, yoce,tr
moribus»
Trecor autem l:>os fratres,
Jujferte /ermouem exhortationis .
Etenim hreutbm fcripji luobis.
Petit yt boni confulant bancexhor*
tatorim Epiflolam» Etfi autem maxima eiui
fars ea^ pracipua didafcahca eSf : tamen ex^
hortationem tantum yocat, ne yidemr ftbi
flus iUii fapere. Rationem addit a breuitate,
^tut pUris^grdta efe foht.
tioflis fratrem nojlrum Ti^
'Bb % mothc*
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
m4
IMll)
gplStOL^
wotheum lolutum ejji: cumquojt
celerius yenent.l^ijam yos.
Ex his af>paret Timotheum fttife
careeYdttm, if rurfim e carcere flimijfum ejfe,
auod Hehrais ifidicare UpofMus yolutt.yt
Lipfi pauderent itheratumefetam m/ignent
yerhi praconem , yt Deograttas agerent.
pro ipfti^ liberatione es' i^tcoiumttate , Pau^
lus folet Timotheum filtum appeUare Jed htc
autor yocat ipfum fratrem . ynde contej^ur^
c/?. altquem ex dtfc^pults ^-««'^' ^^^^f ^^^»
Lucam , yel Clementem autorem fuij/e hutm
Bpiflolit*
Salutate omnes duces yeflros,
iS omnes \anBos . ^
Saltitationes funt fa yo^a.rjua ani»
mscovcilimfo(en::Cr confirmare.eorum qu%
fe coram compcllare non poffunt . Duplex t »
Jalutmo.aut enim .hfentesfaktamts perlt^
teras ycl nuncios.aut prafentes.tdq, yeigejtu
corporis yel yoce. Studium falutandt pns^
fcntes magnum erat Roma . or t^ner magnos^
honores erat /alutari . Inter prctcipua yero
M
n
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
(
tficia falutare. rtrag,res erat mire plaufiH-
lis isr popukrii , Crafm Romatm ififimt or-
Hmis fingulos homines nomitnhus fcmper pro-
trijs falutajfe dicttur , or Romani nolUiores
habebant nomenclatores apudfcyyt ctues no^
mmatim falutare poffent. ^
SanHi dicuntur fdeles,eo quod Jepa-
Ydti ftnt a prof^nitate gentium , per fidem m
Chri/lum, er fanguine Chrijli purgattftnt.V
tonfecrati Deo.cuife ipfos hojlias oferunt.
Salutant "Dos Itali.
De Ecclefid Italica inteUigendum ef?»
ynde hanc E^iftolamfcripfit Apofiolus.
Gratia cum omnihm yobis.
^ Epifiolarum Jlpojlolicarum claufuU
enjummam Euangelijcominens. Nam gratu
cr caufam cT ejfcaum figntficat , ytde uet,
fauorem Dei per Chrifium.tsr bona extUofa^
tiore donata, qua ftmt remifHo peccatortim,
imputatto ttifttcio! Chrifti , donatio Sptrttiu
fanthjtuina prxfentia, augmemtm dom^
rtwhiticremcnta ^ietatiu
jimen.
Bb
3
I 'I MB
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
H/gc yixHebraapropter fan6itorem
dutmtdtem retmetur inEccUfia. ESlautem
emyfus quadruplex,yidelicet in /^recatiom^
bm, yotis , ap^robationibM , cr aJfe»eratiorii*
In precationibus yeU fidei obfignatit,
fum impetrationii fiducia,
In yotiiteSi affe^us com^recantts tefti"
monium,
In approbatiombus, el? confenfus tefti"
ficatio*
In ajfeuerationtbus adhibetur, in cott"
firmationem dicendorum , ad certificandos
auditores tfeuyt Bafilius loquitur t in confir,"
wationem dicendorum, in certitudinem eo^
tum qui audiunt.
F I N IS.
VV t T B t E 'K^G ^
SCHrVE.'KTEL,
^ V^^H^O LXrilL
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1
Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC.
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen.
LN 807 8° copy 1